สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ผ่าเสี้ยนพุ่ม
วันที่ 30 พฤศจิกายน 2560

Vitex cochinchinensis Dop

Lamiaceae

ดูที่ หมากสะครั่ง



หมากสะครั่ง
วันที่ 30 พฤศจิกายน 2560

Vitex cochinchinensis Dop

Lamiaceae

ไม้พุ่ม สูง 1-3 ม. มีขนสั้นนุ่มหนาแน่นตามแผ่นใบด้านล่าง ก้านใบย่อย ช่อดอก กลีบเลี้ยงและกลีบดอกด้านนอก ใบประกอบมี 1-5 ใบย่อย ก้านใบยาว 0.5-5 ซม. ใบย่อยรูปไข่ รูปขอบขนาน หรือรูปใบหอก ยาวได้ถึง 12 ซม. ขอบเรียบหรือจักฟันเลื่อยห่าง ๆ ก้านใบย่อยยาว 1-3 มม. ใบปลายก้านยาวได้ถึง 1.5 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจุกเวียนรอบแกนช่อ ไม่แยกแขนง ออกที่ปลายกิ่ง ยาว 4-12 ซม. ก้านช่อยาว 1.5-5 ซม. ใบประดับย่อย 2 ใบ รูปใบหอก ยาว 0.5-1.5 ซม. ดอกไร้ก้าน หลอดกลีบเลี้ยงยาว 3-7 มม. กลีบรูปสามเหลี่ยม ยาว 1-2 มม. ดอกสีชมพูหรือน้ำตาลอมเหลือง หลอดกลีบดอกยาว 6-6.5 มม. กลีบบน 4 กลีบ รูปไข่ ยาว 1-1.5 มม. กลีบล่างกลม ขอบจัก ยาว 2-2.5 มม. เกสรเพศผู้สั้น 2 อัน ยาว 2 อัน ยาว 4.5-5.5 มม. โคนมีขนสีขาว ก้านเกสรเพศเมียยาว 0.6-1.4 ซม. ปลายแยกเป็น 2 แฉกตื้น ๆ ผลเส้นผ่านศูนย์กลาง 3-7 มม. สุกสีดำ (ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่ ตีนนก, สกุล)

พบที่เวียดนาม และลาว ในไทยพบทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่บึงกาฬ และภาคตะวันออกที่ศรีสะเกษ ขึ้นตามริมลำธารในป่าเต็งรัง ความสูง 150-350 เมตร

ชื่อพ้อง  Vitex pierrei Craib

ชื่ออื่น   ผ่าเสี้ยนพุ่ม (ทั่วไป); หมากสะคั่ง (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ)

หมากสะครั่ง: ช่อดอกแบบช่อกระจุกเวียนรอบแกนช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ผลสุกสีดำ (ภาพ: ภูวัว บึงกาฬ - โสมนัสสา แสงฤทธิ์)

เอกสารอ้างอิง

Chantaranothai, P. (2011). A revision of the genus Vitex (Lamiaceae) in Thailand. Tropical Natural History 11(2): 94.

Craib, W.G. (1918). Contributions to the Flora of Siam (Vitex pierrei), Bulletin of Miscellaneous Information Kew 1918: 367.