หอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช (Forest Herbarium-BKF)

 

BKF_building1
ตึกสำนักงานหอพรรณไม้ ชั้น 3-5

 

ความเป็นมา

 

การเก็บและสำรวจพรรณไม้ของประเทศไทยเริ่มขึ้นในปี พ.ศ. 2449 หลังจากตั้งกรมป่าไม้ได้ 10 ปี โดยมีนาย  H. B. G. Garrett นักการป่าไม้ชาวอังกฤษเป็นผู้รับผิดชอบ ต่อมาเริ่มมีเจ้าหน้าที่ของหอพรรณไม้ ออกทำการสำรวจและเก็บตัวอย่างร่วมด้วย จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2473 หอพรรณไม้ได้จัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการเพื่อเก็บรักษาตัวอย่างพรรณไม้ที่ได้จากการสำรวจ จนถึงปัจจุบันมีจำนวนตัวอย่างพรรณไม้กว่า 250,000 ชิ้น ซึ่งมากที่สุดในประเทศไทย

 

ต่อมาในปี พ.ศ.  2546 มีการปรับโครงสร้างราชการ ทำให้งานกลุ่มพฤกษศาสตร์ป่าไม้โอนย้ายมาอยู่ในสังกัดกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่า และพันธุ์พืช ตามการแบ่งส่วนราชการใหม่ และได้รับการปรับสถานะจากกลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ เป็นสำนักหอพรรณไม้ ตามคำสั่งกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ลงวันที่ 22 เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2548 และในปัจจุบันได้เปลี่ยนชื่อเป็นสำนักงานหอพรรณไม้ ภายใต้สังกัดสำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช เมื่อวันที่ 5 มกราคม 2550

 

ด้วยสำนักงานหอพรรณไม้ เป็นหอพรรณไม้ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย มีสวนพฤกษศาสตร์และสวนรุกขชาติในสังกัดอีก 71 แห่ง มีหน้าที่สำรวจและเก็บรวบรวมพรรณไม้ในท้องถิ่นต่างๆ ทั่วประเทศ ไว้ในรูปแบบต่างๆ อย่างเป็นระบบสากล เช่น พรรณไม้แห้ง พรรณไม้ดอง พรรณไม้ต้นแบบ และตัวอย่างส่วนต่างๆ ของพรรณไม้ พร้อมจัดทำฐานข้อมูลไว้สืบค้น เพื่อให้เป็นแหล่งเรียนรู้ บริการและแลกเปลี่ยนข้อมูลด้านพรรณพืชทั้งในประเทศและต่างประเทศ เป็นหน่วยงานที่สร้างคุณประโยชน์ให้แก่ประเทศในด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การศึกษาวิจัย บริการวิชาการ และนันทนาการ จึงได้รับการคัดเลือกให้เป็นหน่วยงานดีเด่นของชาติ สาขาอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ประจำพุทธศักราช 2550 โดยคณะอนุกรรมการคัดเลือกและเผยแพร่ผลงานดีเด่นของชาติ ในคณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี นอกจากนี้ ในปี พ.ศ. 2555 ในส่วนของตัวหอพรรณไม้ (herbarium) ยังได้รับการยกย่องว่าเป็นแหล่งการเรียนรู้ตลอดชีวิตต้นแบบ รุ่นที่ 2 ของสำนักเลขาธิการสภาการศึกษา

 

 

การดำเนินงานสำนักงานหอพรรณไม้

 

  1. จัดการตัวอย่างพรรณไม้ (specimens) ตามหลักการและมาตรฐานการจัดการหอพรรณไม้สากล บริการให้ยืมตัวอย่างเพื่อการศึกษาวิจัยด้านอนุกรมวิธานพืช และแลกเปลี่ยนตัวอย่างกับหอพรรณไม้หลัก ๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ
  2. สำรวจและเก็บตัวอย่างพรรณไม้ทั่วประเทศ เพื่อการศึกษาวิจัยด้านอนุกรมวิธานพืช ทั้งพืชชั้นสูงและพืชชั้นต่ำ รวมถึงการศึกษาการใช้ประโยชน์พืช และพืชสมุนไพร
  3. จัดการห้องสมุดให้เป็นห้องสมุดพฤกษศาสตร์ รวบรวมหนังสือ วารสาร บทความและเอกสารวิชาการด้านพฤกษศาสตร์ เปิดให้บริการให้นักวิชาการ นิสิต นักศึกษา นักเรียน และประชาชนที่สนใจ
  4. ดำเนินการสวนพฤกษศาสตร์และสวนรุกขชาติตามภูมิภาคต่างๆ ครอบคลุมทั่วประเทศ เพื่อรวบรวมพันธุ์ไม้สำหรับการศึกษาวิจัย เป็นแหล่งเรียนรู้ของเยาวชน ผู้สนใจทั่วไป และเพื่อการพักผ่อนหย่อนใจ (อนึ่ง งานสวนรุกขชาติได้ถูกโอนให้ไปอยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของส่วนพัฒนาและเผยแพร่องค์ความรู้ในปี พ.ศ. 2555)
  5. บริการและเผยแพร่ข้อมูล งานวิจัยด้านพฤกษศาสตร์ ในรูปวารสาร Thai Forest Bulletin (Botany)
  6. ดำเนินโครงการศึกษาพรรณพฤกษชาติของประเทศไทย (Flora of Thailand Project) เพื่อจัดทำหนังสือ Flora of Thailand เพื่อเป็นคู่มือในการจำแนกพืชในประเทศไทย
  7. จัดทำฐานข้อมูลพืช และให้บริการสืบค้นผ่านระบบ Internet

 

BKF2

 

การแบ่งหน่วยงานในสำนักงานหอพรรณไม้

 

  1. ฝ่ายบริหารงานทั่วไป
  2. ฝ่ายอนุกรมวิธานพืช
  3. ฝ่ายจัดการตัวอย่างพรรณไม้และฐานข้อมูล
  4. ฝ่ายพืชสมุนไพรและพฤกษศาสตร์พื้นบ้าน
  5. ฝ่ายการจัดการสวนพฤกษศาสตร์และสวนรวมพันธุ์ไม้ป่า
  6. ฝ่ายเทคโนโลยี่และสารสนเทศด้านพฤกษศาสตร์ป่าไม้

 

เครื่องหมายประจำหอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

 

BKF logo

ตราสัญลักษณ์ประจำหอพรรณไม้ BKF (มกราคม 2551)

 

วิสัยทัศน์ของหน่วยงาน

 

“วิจัยพรรณไม้ไทยสู่ความเป็นเลิศ หอพรรณไม้และฐานข้อมูลได้มาตรฐาน บริหารจัดการสวนพฤกษศาสตร์และสวนรุกขชาติเป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิต”

 

ติดต่อประสานงานเรื่องตัวอย่างพรรณไม้ การจัดการหอพรรณไม้

 

นางสาวนันท์นภัส  ภัทรหิรัญไตรสิน

นักวิชาการป่าไม้ชำนาญการ

ภัณฑารักษ์
Email: np_pat@hotmail.com
Tel.: 02 5610777 หรือ 02 5796666 ต่อ 1477

 


 

เกี่ยวกับเวปไซต์สำนักงานหอพรรณไม้

 

เวปไซต์สำนักงานหอพรรณไม้เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปึ พ.ศ. 2543 โดยใช้ภาษาอังกฤษ ภายใต้กลุ่มพฤกษศาสตร์ป่าไม้ และเป็นโฮมเพจภายใต้เวปไซต์ของกรมป่าไม้ และกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ในเดือนพฤศจิกายน 2548 กลุ่มพฤกษศาสตร์ป่าไม้ได้รับการปรับสถานะเป็นสำนักหอพรรณไม้ และเปลี่ยนชื่อเป็นสำนักงานหอพรรณไม้ในเวลาต่อมา เวปไซต์สำนักสำนักงานหอพรรณไม้จึงได้รับการปรับปรุง โดยแยกเป็นส่วนภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เพื่อให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว และเริ่มใช้ระบบฐานขัอมูลมาใช้มากขึ้น เริ่มออนไลน์เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2552

 

มีข้อติชมและข้อเสนอแนะ ระบบฐานข้อมูล ข้อมูลพืช และโฮมเพจ กรุณาส่งมาที่

 

นายราชันย์ ภู่มา

สำนักงานหอพรรณไม้

สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช 61 ถนนพหลโยธิน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900
Emails: rachun_pooma@dnp.mail.go.th/r.pooma@hotmail.com

Tel.: 02 5610777 หรือ 02 5796666 ต่อ 1476

 

<กลับขึ้นด้านบน>