สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



ต้นใบหูด
วันที่ 12 ตุลาคม 2559

Helwingia himalaica Hook. f. & Thomson ex C. B. Clarke

Helwingiaceae

ไม้พุ่ม แตกกอ สูง 2-3 ม. แยกเพศต่างต้น ลำต้นกลวงเป็นฟองน้ำสีขาว หูใบรูปเส้นด้าย ยาว 1-2 มม. ร่วงเร็ว บางครั้งแยก 2-3 แฉก ใบเรียงเวียน รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก ยาว 5-11 ซม. ขอบจักฟันเลื่อยคล้ายหนาม ก้านใบยาว 1-5 ซม. ช่อดอกแบบช่อซี่ร่ม ติดบนเส้นกลางใบใต้จุดกึ่งกลาง ช่อดอกเพศผู้มี 7-10 ดอก ใบประดับคล้ายหูใบ ก้านดอกยาว 1-2 มม. ดอกเส้นผ่านศูนย์กลาง 3-5 มม. กลีบเลี้ยงและกลีบดอกจำนวนอย่างละ 3-5 กลีบ สีม่วงอมเขียว เกสรเพศผู้ติดระหว่างกลีบดอก ยาวประมาณ 1 มม. จานฐานดอกรูปเบาะ ช่อดอกเพศเมียมี 1-5 ดอก ก้านดอกสั้น ดอกเส้นผ่านศูนย์กลาง 5-8 มม. กลีบเลี้ยงและกลีบดอกจำนวนอย่างละ 4 กลีบ รังไข่ใต้วงกลีบ เกสรเพศเมียแยก 3-5 แฉก ติดทน ผลผนังชั้นในแข็ง รูปรี ยาว 7-8 มม. จักเป็นพู ก้านผลยาว 1-6 มม. มี 2-4 เมล็ด

พบที่ อินเดีย ภูฏาน เนปาล จีนตอนใต้ พม่า และเวียดนามตอนบน ในไทยพบทางภาคเหนือที่ดอยภูคา จังหวัดน่าน ขึ้นตามที่ลาดชันใต้ร่มเงาในป่าดิบเขา ความสูงประมาณ 1100 เมตร

สกุล Helwingia Willd. เคยอยู่ภายใต้วงศ์ Apiaceae, Araliaceae หรือ Cornaceae เป็นสกุลเดียวของวงศ์ พบเฉพาะประเทศในแถบเทือกเขาหิมาลัย และเอเชียตะวันออกที่จีน ญี่ปุ่น และเกาหลี มี 4 ชนิด ในไทยมีชนิดเดียว ใน Flora of China ระบุว่าพบ H. chinensis Batalin ซึ่งอาจวิเคราะห์ชื่อผิด ช่อดอกที่ออกกลางเส้นใบ (epiphyllous flowers) เกิดจากก้านช่อดอกแนบติดกับก้านใบและเส้นกลางใบเป็นเนื้อเดียวกัน จนไม่สามารถแยกได้ ชื่อสกุลตั้งตามนักพฤกษศาสตร์ชาวเยอรมัน Georg Andreas Helwing (1668-1748)

ต้นใบหูด: ช่อดอกแบบช่อซี่ร่ม ออกจากเส้นกลางใบ ดอกเพศผู้ก้านดอกยาว ขอบใบจักฟันเลื่อยคล้ายหนาม ผลรูปรี จักเป็นพูจำนวนตามเมล็ด (ภาพ: ดอยภูคา น่าน - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Pooma, R. (2011). Helwingiaceae. In Flora of Thailand Vol. 11(1): 14-15.

Xiang, J.Q. and E. Boufford. (2005). Helwingiaceae. In Flora of China Vol. 14: 227-228.