สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



พลับพลึงธาร
วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2560

Crinum thaianum J. Schulze

Amaryllidaceae

ไม้ล้มลุกน้ำ รากลึก มีหัวใต้ดิน เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 7 ซม. ยาวประมาณ 15 ซม. ใบออกเป็นวงรอบแทงขึ้นเหนือน้ำ รูปแถบ ยาว 2-3 ม. เนื้อใบเหนียวนุ่ม มีเส้นใบตามยาวจำนวนมาก ขอบใบจักซี่ฟันเล็ก ๆ ช่อดอกแบบช่อซี่ร่ม กาบหุ้มช่อสีแดง ก้านช่อดอกอวบหนา ยาว 80-100 ซม. สีเขียวแกมม่วง มี 5-8 ดอก ดอกสีขาว กลีบรวมเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาว 12-14 ซม. ปลายแยกเป็น 6 แฉก รูปแถบหรือรูปใบหอก ยาว 8-10 ซม. เกสรเพศผู้ 6 อัน ก้านชูอับเรณูเรียวยาวและแผ่กว้าง สีขาวหรือแดง ยาว 6-8 ซม. อับเรณูติดที่ฐาน สีเหลืองอ่อน ยาว 1.2-1.5 ซม. รังไข่มี 3 ช่อง ก้านเกสรเพสเมียสั้นกว่าก้านชูอับเรณู ยอดเกสรเป็นตุ่ม ผลสดมีหลายเมล็ด เมล็ดบิดเบี้ยวเป็นเหลี่ยม ยาวประมาณ 2.5 ซม.

พืชถิ่นเดียวของไทย พบทางภาคใต้ที่คลองนาคา และอำเภอกะเปอร์ จังหวัดระนอง และอำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา ขึ้นในลำธารที่มีน้ำไหลตลอดปี ความลึกไม่เกิน 2 เมตร ชื่อเรียกเป็นภาษาท้องถิ่นว่า หัวหญ้าช้อง เป็น 1 ใน 4 ชนิดของสกุลที่เป็นพืชน้ำ อีก 3 ชนิด คือ C. aquaticum Burch. ex Spreng., C. natans Baker พบในแอฟริกา และ C. purpurascens Herb. พบในอเมริกาใต้

สกุล Crinum L. อยู่ภายใต้วงศ์ย่อย Amaryllidoideae มีประมาณ 65 ชนิด พบในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน โดยเฉพาะในแอฟริกา ในไทยมี 5-6 ชนิด และพบเป็น ไม้ประดับอีกหลายชนิด ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “krinon” หมายถึงพืชพวกลิลลี่

ชื่อสามัญ  Thai onion plant, Water onion

พลับพลึงธาร: ถิ่นที่อยู่ในลำธาร ใบรูปแถบ ช่อดอกแบบช่อซี่ร่ม กลีบรวมแยก 6 แฉก รูปแถบ เกสรเพศผู้ 6 อัน (ภาพ: คลองนาคา ระนอง; ภาพซ้ายและภาพขวาล่าง - นันท์นภัส ภัทรหิรัญไตรสิน, ภาพขวาบน - อรทัย เกิดแก้ว)

เอกสารอ้างอิง

Schulze, J. (1972). Crinum thaianum J. Schulze, a new aquatic species from southeast Asia. Plant Life 27: 33-42.