สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

กระตุก
วันที่ 3 กรกฎาคม 2560

Altingia excelsa Noronha

Hamamelidaceae

ดูที่ สบ



สบ
วันที่ 3 กรกฎาคม 2560

Altingia excelsa Noronha

Hamamelidaceae

ไม้ต้น สูง 20-40 ม. ตามีเกล็ดหุ้ม หูใบยาว 2-6 มม. ใบเรียงเวียน รูปรี รูปไข่ หรือแกมรูปขอบขนาน ยาว 6-12 ซม. ปลายแหลมหรือยาวคล้ายหาง โคนมนหรือกลม ขอบจักมนหรือจักฟันเลื่อย มีต่อมสีดำตามขอบจัก แผ่นใบมีตุ่มทั่วไป เส้นแขนงใบข้างละ 6-8 เส้น ก้านใบยาว 1-3 ซม. ไม่มีกลีบดอกและกลีบเลี้ยง ช่อดอกเพศผู้แบบช่อกระจุกแน่น รูปรีกว้างเกือบกลม 6-14 ช่อ มีก้าน โคนมีใบประดับ 1-4 ใบ เรียงบนแกนคล้ายช่อกระจะ ยาว 5-10 ซม. ดอกย่อยจำนวนมาก ช่อดอกเพศเมียแบบช่อกระจุกแน่น มี 10-28 ดอก ก้านช่อยาว 2-3 ซม. ขยายเล็กน้อยในผล เกสรเพศผู้ 4-5 อัน ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 1 มม. เป็นหมันในดอกเพศเมียหรือไม่มี รังไข่อยู่ใต้วงเกสรเพศผู้ มี 2 ช่อง ออวุลจำนวนมาก ก้านเกสรเพศเมีย 2 อัน รูปลิ่มแคบ ยาว 3-4 มม. กางออก ติดทน ผลรวมเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5-2.5 ซม. ผลย่อยแบบแห้งแตก มี 4-18 ผล แต่ละผลย่อยมีเมล็ดเดียวที่เจริญ ขอบมีปีกแคบ ๆ เมล็ดที่ไม่เจริญจำนวนมาก ไม่มีปีก

พบที่อินเดีย ภูฏาน จีนตอนใต้ พม่า ภูมิภาคอินโดจีน และภูมิภาคมาเลเซีย ในไทยพบกระจายห่าง ๆ ทุกภาค ขึ้นใกล้ลำธารในป่าดิบแล้ง และป่าดิบชื้น ความสูง 600-800 เมตร ชันที่เกิดจากเนื้อไม้ที่ถูกเจาะทำลายมีกลิ่นหอม เป็นสมุนไพรและใช้ทำน้ำหอม

สกุล Altingia Noronha มีประมาณ 11 ชนิด พบเฉพาะในเอเชียเขตร้อน ในไทยมี 2 ชนิด อีกชนิดคือ A. siamensis Craib พบทางภาคเหนือ ใบเรียวยาวกว่า โคนเรียวสอบ ชื่อสกุลตั้งตามชาวเยอรมัน ผู้ศึกษาวัฒนธรรมและประเพณีเอเชียตะวันออก Jacobus Alting (1618-1679)

ชื่อสามัญ  Sasamala

ชื่ออื่น   กระตุก (นครราชสีมา); สบ, หอม (ภาคเหนือ); สะตือ (ภาคตะวันออก)

สบ: ตามีเกล็ดหุ้ม ขอบใบจักฟันเลื่อย ช่อดอกเพศผู้แบบช่อกระจุกแน่น มีก้านช่อ เรียงบนแกนคล้ายช่อกระจะ ผลรวม ผลย่อยแบบแห้งแตก เกสรเพศเมียติดทน (ภาพ: เขาใหญ่ นครนายก; ภาพซ้าย - มานพ ผู้พัฒน์, ภาพขวา - สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)

เอกสารอ้างอิง

Phengklai, C. (2001). Hamamelidaceae. In Flora of Thailand Vol. 7(3): 400-401.

Vink, W. (1957). Hamamelidaceae. In Flora Malesiana Vol. 5: 376-379.

Zhang, Z.Y., H. Zhang and P.K. Endress. (2003). Hamamelidaceae. In Flora of China Vol. 9: 19-20.

สะตือ
วันที่ 3 กรกฎาคม 2560

Altingia excelsa Noronha

Hamamelidaceae

ดูที่ สบ

หอม
วันที่ 3 กรกฎาคม 2560

Altingia excelsa Noronha

Hamamelidaceae

ดูที่ สบ