Plant of the month May,2021
English (ไทย)

 

 

ประกายฉัตรหนู  
Phyllocyclus helferianus Kurz, J. Asiat. Soc. Bengal, Pt. 2, Nat. Hist. 42: 235. 1873.
วงศ์ Gentianaceae

ไม้ล้มลุก สูงได้ถึง 60 ซม. ใบที่โคนเป็นกระจุก รูปไข่กว้าง ยาวได้ถึง 1.8 ซม. ร่วงเร็ว ใบบนต้นเรียงรอบข้อ รูปกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 1–3 ซม. เส้นแขนงใบเป็นรัศมี ไร้ก้าน ช่อดอกแบบช่อกระจุกด้านเดียว มีได้ถึง 15 ดอก ใบประดับติดรอบข้อ คล้ายใบ ติดทน ดอกไร้ก้าน ไม่มีใบประดับย่อย กลีบเลี้ยงพองรูปคนโท ยาว 7–8 มม. มี 4 กลีบ กลีบรูปสามเหลี่ยม ยาว 1–1.5 มม. ติดทน กลีบดอกรูปดอกเข็ม สีขาว มีปื้นสีเหลืองที่โคนด้านใน ยาว 7–9 มม. มี 4 หรือ 5 กลีบ รูปใบพาย ยาว 2–2.3 มม. เกสรเพศผู้ 4 อัน ติดประมาณกึ่งกลางหรือเหนือกึ่งกลางหลอดกลีบในระดับเดียวกัน ก้านชูอับเรณูแผ่กว้างที่โคน ยาวเท่า ๆ กัน ยาว 2.2–2.3 มม. รังไข่เหนือวงกลีบ มีช่องเดียว ออวุลจำนวนมาก เกสรเพศเมียรูปเส้นด้าย ยาวได้ถึง 5.5 มม. ยอดเกสรจัก 2 พู ผลแห้งแตกตามแนวประสาน รูปขอบขนาน ยาวประมาณ 5 มม. เมล็ดขนาดเล็ก จำนวนมาก

 

การกระจายพันธุ์  พบที่พม่า ในไทยพบทางภาคเหนือที่ตาก และภาคตะวันตกเฉียงใต้ที่ราชบุรีและกาญจนบุรี ขึ้นตามเขาหินปูน ความสูง 100–1,200 เมตร

ภาพ  ปรีชา การะเกตุ (อุ้มผาง ตาก)

เอกสารอ้างอิง
Ubolcholaket, A. (1987). Gentianaceae. In Flora of Thailand. Vol. 5(1): 72–92.
Thiv, M. (2003). A taxonomic revision of Canscora, Cracosna, Duplipetala, Hoppea, Microrphium, Phyllocyclus and Schinziella (Gentianaceae-Canscorinae). Blumea 48: 1–46.