กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช  กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 









 

 

 

ขี้เหล็ก

 

ชื่อวิทยาศาสตร์  Senna  siamea  (Lam.)  Irwin & Barneby

ชื่อวงศ์  LEGUMINOSAE  - CAESALPINIOIDEAE

ชื่อสามัญ   Cassod  Tree

ชื่อทางการค้า   -

ชื่อพื้นเมือง  ขี้เหล็ก (ทั่วไป)  ขี้เหล็กใหญ่ (ภาคกลาง)  ขี้เหล็กหลวง (ภาคเหนือ)  ขี้เหล็กบ้าน (ภาคใต้)

   เป็นไม้ขนาดกลาง-ใหญ่  ไม่ผลัดใบ  สูงประมาณ 8-18 เมตร  ระบบรากแผ่กระจาย  ลำต้นไม่ค่อยเปลาตรงเท่าไรนัก เปลือกบางสีเทาปนน้ำตาล

                        รูปทรง (เรือนยอด)  เรือนยอดกลม  ขนาดทรงพุ่ม 4-6 เมตร

                        ใบ  เป็นช่อแบบขนนก  ช่อติดเรียงสลับ ช่อยาวประมาณ 30 ซม. มีกิ่งก้านสาขามาก

                        ดอก  ออกเป็นช่อใหญ่ ตามปลายกิ่ง ช่อดอกยาวถึง 30 ซม. กลีบดอกงุ้มเป็นรูปช้อนแต่ละกลีบไม่ติดกัน

                                       สี  เหลือง

                                       กลิ่น  

                                       ออกดอก  ช่วงการมีดอกตลอดปี

                        ผล   เป็นฝักแบนๆ กว้างประมาณ 1.5 ซม. ยาวประมาณ 30 ซม. สีน้ำตาล ฝักโค้งเล็กน้อย แต่ละฝักมีเมล็ด 20-30 เมล็ด เรียงตัวตามขวาง

                                       ผลแก่  ระหว่างเดือน  เม.ย - พ.ค

 

   
     เดิมเป็นไม้ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นับจากหมู่เกาะต่างๆ ของอินโดนีเซีย ไปจนถึงศรีลังกา  ในประเทศไทยพบแทบทุกจังหวัด

  การขยายพันธุ์และการผลิตกล้า  ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด

  ปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการปลูก 

  การขยายพันธุ์และการผลิตกล้า   

  ปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการปลูก 

                        ดิน  

                        ความชื้น 

                        แสง   

  การปลูกดูแลบำรุงรักษา    

                       การคัดเลือกพื้นที่และเตรียมพื้นที่ปลูก  ควรถางหญ้าและต้นไม้เล็กๆออก  จากนั้นวางแนวปลูกโดยการปักหลักเพื่อกำหนดระยะ  ถ้ามีการไถพรวนพื้นที่ปลูกจะทำให้การปลูกได้ผลดี

                         วิธีการปลูกและระยะปลูกที่เหมาะสม    ควรถางหญ้าและต้นไม้เล็กๆออก  จากนั้นวางแนวปลูกโดยการปักหลักเพื่อกำหนดระยะ ถ้ามีการไถพรวนพื้นที่ปลูกจะทำให้การปลูกได้ผลดี

  โรคและแมลง     เมล็ดจะถูกแมลงปีกแข็งเจาะทำลาย  กล้าไม้ถูกทำลายโดยหนอนผีเสื้อ

  อัตราการเจริญเติบโต   เร็ว

 

                       การเก็บรักษา   -

                       การแปรรูป  -

                       การตลาด  -

                       การบริโภค  -

                       การนำเข้า -

                       การส่งออก  -



                     
การใช้ประโยชน์ทางด้านเนื้อไม้ 
ใช้ทำเชื้อเพลิง และใช้ในการก่อสร้าง

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านนิเวศน์  ให้ร่มเงาปลูกกันลม ป้องกันการพังทลายของหน้าดิน

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านภูมิสถาปัตย์    ปลูกเป็นไม้ประดับตามบ้านเรือนหรือริมถนน

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านโภชนาการ  นำยอดอ่อนและดอกของขี้เหล็กมารับประทานเป็นอาหาร

                      การใช้ประโยชน์ทางด้านสมุนไพร ราก สรรพคุณ  ใช้รักษาไข้  บำรุงธาตุ  แก้เหน็บชา
                                                                           ใบ  สรรพคุณ  รักษาโรคบิด  เบาหวาน  รักษานิ่ว  เป็นยาระบาย ฯลฯ
                                                                           ดอก  สรรพคุณ  รักษาโรคเส้นประสาท ขับพยาธิ รักษาหืด ฯลฯ