Plant of the month September,2021
English (ไทย)

 

 

สายน้ำผึ้งน้อย  
Lonicera bournei Hemsl. ex Forb. & Hemsl., J. Linn. Soc., Bot. 23: 360. 1888.
วงศ์ Caprifoliaceae

ไม้เถา ขนโค้งงอสีน้ำตาลอมเหลืองกระจายหรือหนาแน่นตามกิ่ง เส้นแขนงใบด้านล่าง ก้านใบ กลีบเลี้ยง ก้านช่อดอก และใบประดับ ใบเรียงตรงข้าม รูปรี รูปขอบขนาน หรือแกมรูปไข่ ยาว 2–7.5 ซม. ปลายแหลมหรือแหลมยาว โคนตัด กลม หรือเว้าตื้น เส้นแขนงใบมี 3-5 เส้น ก้านใบยาว 0.4-1.3 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจุก ออกตามซอกใบใกล้ปลายกิ่ง เรียงชิดกัน ก้านช่อสั้น ดอกส่วนมากเป็นคู่ ใบประดับรูปลิ่ม ยาว 0.5–3 มม. ใบประดับย่อยรูปไข่กลับหรือรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 1.2 มม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปสามเหลี่ยม ขนาดประมาณ 0.5 มม. ขอบมีขน กลีบดอกสีขาวเปลี่ยนเป็นสีเหลือง มีกลิ่นหอม ด้านนอกเกลี้ยงหรือมีขนสั้นนุ่ม รูปปากเปิด มี 5 กลีบ ด้านอกเกลี้ยงหรือมีขน หลอดกลีบเรียวแคบ โค้งเล็กน้อย ยาว 3.5–6 ซม. กลีบบน 4 กลีบ ยาวประมาณ 3 มม. กลีบล่างแฉกลึก ยาวประมาณ 8 มม. พับงอกลับ เกสรเพศผู้ 5 อัน เชื่อมติดหลอดกลีบดอกเกือบตลอดความยาว ช่วงแยกกันเกลี้ยง ยื่นพ้นปากหลอดกลีบดอกเล็กน้อย อับเรณูติดด้านหลัง อับเรณูยาวประมาณ 3 มม. รังไข้ใต้วงกลีบ ขนาดประมาณ 2 มม. ช่วงล่างมี 3 ช่อง ช่วงบนมีช่องเดียว แต่ละช่องมีออวุล 4-8 เม็ด ก้านเกสรเพศเมียรูปเส้นด้าย ช่วงบนมีขนยาว ยื่นพ้นปากหลอดกลีบดอกเล็กน้อย ยอดเกสรเป็นตุ่ม ผลสดมีหลายเมล็ด กลม ๆ เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5 มม. สุกสีแดง

การกระจายพันธุ์  พบที่จีน พม่า และลาว ในไทยพบทางภาคเหนือที่เชียงใหม่ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่เลย ชัยภูมิ ภาคตะวันออกและภาคกลางที่เขาใหญ่ จังหวัดนครราชสีมาและนครนายก ขึ้นตามชายป่าดิบแล้งและป่าดิบเขา ความสูง 700-1500 เมตร

ภาพ  ปรีชา การะเกตุ (เขาใหญ่)

เอกสารอ้างอิง
Yang, Q.E., Landrein, S, Osborne, J and Borosova, R. (2011). Caprifoliaceae. In Flora of China Vol. 19: 620, 637, 639–640.
Fukuoka, N. (2015). Caprifoliaceae. In Flora of Thailand Vol. 13(1): 72–76.