คณะกรรมการบริหาร
     โครงการฯภาคเหนือ
     โครงการฯภาคกลาง
     โครงการฯภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
     โครงการฯภาคใต้
Username
Password
 


UserName

Password

   
 
 


          ข้อมูลวิชาการ

 ฝายในพื้นที่ต้นน้ำลำธาร
 ส่วนอนุรักษ์ต้นน้ำ สำนักอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ กรมป่าไม้

บทนำ (แนวทางตามพระราชดำริต่าง ๆ)
วัตถุประสงค์
รูปแบบของฝายต้นน้ำลำธาร
แนวทางการก่อสร้างฝายต้นน้ำลำธาร
ข้อควรคำนึงในการสร้างฝายต้นน้ำลำธาร
การบำรุงรักษาฝายต้นน้ำลำธาร
ประโยชน์ของฝายต้นน้ำลำธาร
การก่อสร้างฝายต้นน้ำลำธารชนิดต่าง ๆ
     ฝายต้นน้ำลำธารแบบผสมผสาน
          ฝายผสมผสานแบบคอกหมู
          ฝายผสมผสานแบบไม้ไผ่
          ฝายผสมผสานแบบกระสอบ
          ฝายผสมผสานแบบลวดตาข่าย
          ฝายผสมผสานแบบหินทิ้ง
          ฝายผสมผสานแบบภูมิปัญญาชาวบ้าน
     ฝายต้นน้ำลำธารแบบกึ่งถาวร
     ฝายต้นน้ำลำธารแบบถาวร


  7. ประโยชน์ของฝายต้นน้ำลำธาร หรือ Check Dam  

  1. ช่วยลดการชะล้างพังทลายของดินและลดความรุนแรงของกระแสน้ำในลำห้วย ทำให้ระยะเวลาการไหลของน้ำเพิ่มมากขึ้น ความชุ่มชื้นมีเพิ่มขึ้นและแผ่ขยายกระจายความชุ่มชื้นออกไปเป็นวงกว้างในพื้นที่ทั้งสองฝั่งของลำห้วย
  2. ช่วยกักเก็บตะกอนและวัสดุต่าง ๆ ที่ไหลลงมากับน้ำในลำห้วยได้ดี เป็นการช่วยยืดอายุแหล่งน้ำตอนล่างให้ตื้นเขินช้าลง คุณภาพของน้ำมีตะกอนปะปนน้อยลง
  3. ช่วยเพิ่มความหลากหลายทางด้านชีวภาพให้แก่พื้นที่
  4. ทำให้เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำ และใช้เป็นแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคของมนุษย์และสัตว์ป่าต่าง ๆ ตลอดจนนำไปใช้ในการเกษตรได้อีกด้วย
  5. ช่วยลดความรุนแรงทางการเกิดไฟป่าในฤดูแล้ง

Back to top

 

  8. การก่อสร้างฝายต้นน้ำลำธารชนิดต่างๆ  

8.1 ฝายต้นน้ำลำธารแบบผสมผสาน

  ฝายต้นน้ำลำธารแบบผสมผสานมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้ในการดักตะกอน เศษวัสดุต่าง ๆ ที่ไหลมากับน้ำและช่วยลดความเร็วหรือชะลอการไหลของน้ำ ซึ่งในการก่อสร้างฝายต้นน้ำลำธารแบบผสมผสาน ลำห้วยควรมีความกว้างประมาณ 3 – 5 เมตร ลึกประมาณ 0.50 – 1.00 เมตร มีรูปแบบต่างๆ พอสรุปได้ 6 ชนิดดังนี้

8.1.1 ฝายผสมผสานแบบคอกหมู

  ฝายผสมผสานแบบคอกหมู เป็นฝายที่ใช้ไม้หลักเป็นแกนยึดตีเป็นกรอบล้อมรอบ ภายในบรรจุวัสดุต่างๆ เช่น กระสอบฟางบรรจุดินวางทับ กระสอบฟางบรรจุทรายและปูนซีเมนต์ อัตราส่วน 1 : 10 หรือใช้หินเรียงด้านในคอกหมู เป็นต้น ซึ่งขึ้นอยู่กับวัสดุที่เราสามารถจะหาได้ในท้องถิ่น

วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้

  1. ไม้ท่อนขนาดเล็กเส้นผ่าศูนย์กลาง 6 นิ้ว ยาวประมาณ 1 – 1.20 เมตร
  2. ไม้ท่อนขนาดเล็กเส้นผ่าศูนย์กลาง 4 - 6 นิ้ว ความยาวขึ้นอยู่กับความกว้างของลำห้วย
  3. กระสอบฟางบรรจุดินหรือบรรจุทรายกับปูนซีเมนต์ อัตราส่วน 1:10 หรือหิน
  4. ตะปู ขนาด 5 – 6 นิ้ว

วิธีการก่อสร้าง

  1. สำรวจและคัดเลือกพื้นที่
  2. ปรับพื้นที่ขุดลอกดินพื้นห้วยออกให้ลึกประมาณ 0.5–1.00 เมตร ตลอดแนวสร้างโดยให้ขุดเข้าไปข้างฝั่งลำห้วยด้านละ0.50–1.00 เมตร
  3. วางไม้ท่อนขวางลำห้วยตามแนวที่ขุด
  4. ตอกหลักไม้ท่อนให้แน่น ลึกประมาณ 0.30 เมตร
  5. ใช้ไม้วางคอกหมู ตอกตะปูให้ยึดติดกัน
  6. วางกระสอบฟางบรรจุดินหรือกระสอบฟางบรรจุทรายกับปูนซีเมนต์อัตราส่วน 1 : 10 หรือวางหินเรียงในช่องว่างของคอกหมู
  7. ใช้ไม้ท่อนตีทับหลังตัวฝายหากจะให้แข็งแรงก็ใช้ไม้ค้ำยันด้านหลังตัวฝาย

 

ฝายผสมผสานแบบคอกหมู



8.1.2 ฝายผสมผสานแบบไม้ไผ่

  ฝายผสมผสานแบบไม้ไผ่ เป็นฝายที่เหมาะสมกับพื้นที่ที่มีไม้ไผ่จำนวนมาก โดยใช้ลำไม้ไผ่เป็นแกนยึดและทำเป็นกรอบ ภายในบรรจุดินและตอกหลักด้วยไม้ไผ่ในการยึดดินเพื่อความแข็งแรง ด้านหลังของฝายเรียงด้วยหินใหญ่ เหมาะสำหรับพื้นที่ที่ First Order Stream

วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้

  1. ไม้ไผ่ลำขนาด 1 – 1.5 นิ้ว ขนาดความยาว 1 – 1.50 เมตร
  2. ไม้ไผ่ลำขนาด 3 – 4 นิ้ว ความยาวขึ้นอยู่กับความกว้างของลำห้วย
  3. ไม้ไผ่ฟาก ยาวประมาณ 1 เมตร
  4. หินใหญ่
  5. ดิน

วิธีการก่อสร้าง

  1. สำรวจและคัดเลือกพื้นที่
  2. ปรับพื้นที่ ขุดลอกดินก้นห้วยออกให้ลึกประมาณ 0.50 – 1.00 เมตรและกว้างประมาณ 1.00 เมตรตลอดแนวก่อสร้างโดยให้ขุดดินเข้าไปข้างลำห้วยด้านละประมาณ 0.50 – 1.00 เมตร
  3. วางไม้ไผ่ขวางลำห้วย ซึ่งเจาะรูที่หัวและระหว่างข้อ ระยะห่างประมาณ 0.80 – 1.00 เมตร (ขึ้นอยู่กับความกว้างลำห้วย)
  4. วางไม้ไผ่ ซึ่งเจาะรูที่หัวและท้ายปลายโผล่ประมาณ 20 เซนติเมตรวางตามยาวลำห้วย โดยให้รูของไม้ไผ่ที่วางลำห้วยและที่วางขวางตามยาวลำห้วยตรงกัน แล้วใช้ไม้ไผ่ขนาด 1 – 1.50 นิ้ว ตอกยึดให้ลึกลงในดินประมาณ 0.30- 0.50 เมตร แล้วเอาไม้ไผ่ที่เจาะรูตามขนาด ซึ่งเตรียมไว้ใส่สลับไขว้กันจนได้ระดับที่ต้องการ
  5. ใช้ไม้ไผ่ฟากวางกั้นด้านในของไม้ไผ่ที่วางขวางลำห้วยทั้งด้านหน้าฝายและหลัง
  6. ขนดินใส่ระหว่างช่องว่างของไม้ไผ่ฟากทั้งสองด้านเมื่อได้ระยะ ความสูงประมาณ 0.50 เมตร ใช้ไม้ไผ่หลักขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 –1.50 นิ้ว ตอกลงไปยึดดินให้ดูระยะห่างตามความเหมาะสม แล้วใส่ดินให้เต็มตัวฝายเสร็จแล้วใช้ไม้ไผ่หลักตอกลงไปอีกเพื่อยึดดินให้แน่นและแข็งแรง
  7. เอาหินเรียงบริเวณด้านหน้าและด้านหลังของฝาย

 

ฝายต้นน้ำธารผสมผสานแบบไม้ไผ่



8.1.3 ฝายผสมผสานแบบกระสอบ

  ฝายผสมผสานแบบกระสอบเหมาะสำหรับลำห้วยที่มีความลาดชันน้อย มีปริมาณน้ำไหลไม่มากและลำห้วยมีขนาดไม่กว้างมาก บริเวณที่เรียกว่า First Order Stream

วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้

  1. กระสอบฟาง
  2. ดินหรือทรายผสมซีเมนต์ อัตราส่วน 1 : 10
  3. ไม้หลักท่อนขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 4 นิ้ว หรือไม้ไผ่ขนาด 1.50 นิ้ว ยาวประมาณ 1.00 – 1.50 เมตร

วิธีการก่อสร้าง

  1. สำรวจและคัดเลือกพื้นที่
  2. ปรับพื้นที่ ขุดลอกดินก้นห้วยออกให้ลึกประมาณ 0.5 เมตร กว้างประมาณ 1.00 เมตร
  3. วางกระสอบดินหรือทรายผสมซีเมนต์ซ้อนทับประมาณ 3 หรือ 4 แถว
  4. ใช้ไม้หลักท่อนหรือไม้ไผ่กลมตอกลงบนกระสอบ เพื่อยึดกระสอบให้แข็งแรง แล้ววางกระสอบซ้อนทับอีกให้ได้ระดับที่ต้องการ และเอาไม้ท่อนหรือไม้ไผ่กลมตอกลงบนกระสอบ เพื่อยึดให้แน่น ซึ่งระยะห่างของหลักให้ดูตามความเหมาะสม

 

ฝายผสมผสานแบบกระสอบ


8.1.4 ฝายผสมผสานแบบตาข่าย (GABION)่

ฝายผสมผสานแบบตาข่าย แบ่งออกเป็น 3 แบบ

1. ฝายผสมผสานแบบตาข่ายแบบที่ 1 เทคอนกรีตทับหลัง

วิธีการก่อสร้าง

  ปรับพื้นที่ให้แน่นและเรียบ โดยใช้หินรองพื้นกว้างประมาณ 80 – 100 ซม. วางตาข่ายอะลูมิเนียมซึ่งผูกมัดกับโครงเหล็กเส้น แล้วเททับด้วยคอนกรีตหนาประมาณ 10 ซม. จากนั้นใช้หินใหญ่วางสลับให้เต็มโครงตาข่าย ขนาดกว้าง 50 ซม. สูง 30 ซม. ความยาวตามความกว้างของตัวฝาย (โดยเจาะลึกไปในผนังของลำห้วยทั้งสองด้าน ด้านละ 50 –100 ซม.) แล้วใช้หินใหญ่วางสลับทับอีกชั้นหนึ่ง จนเต็มเสมอขอบตาข่าย ใช้เหล็กเส้นยึดเป็นช่วงๆ แล้วใช้คอนกรีตเททับอีกชั้นหนึ่ง หนาประมาณ 10 ซม. เพื่อยึดหินและตาข่ายให้แข็งแรงและใช้เป็นสันฝายเสร็จแล้วใช้หินใหญ่วางทั้งด้านหน้าและหลังของตัวฝาย สูงประมาณ 30 – 50 ซม. เพื่อเสริมความแข็งแรง หรืออาจใช้ไม้ไผ่ตอกเป็นเสาเข็มป้องกันหินลื่นไหล ก็จะช่วยให้ตัวฝายมีความคงทนมากยิ่งขึ้น

  กรณีที่ต้องการกักเก็บน้ำด้วย ให้ใช้กระสอบฝางบรรจุทรายผสมซีเมนต์ ในอัตราส่วน 8 : 2 วางทับด้านหน้าฝาย ซึ่งสามารถเพิ่มปริมาตรความจุน้ำได้ตามขนาดความสูงของกระสอบ

ตารางที่ 1 งบประมาณในการก่อสร้างฝาย Gabion แบบที่ 1
 

ลำดับที่

รายการ

จำนวน

หน่วย

ราคา / หน่วย

จำนวนเงิน

หมายเหต

บาท

สต.

บาท

สต.

1

ตาข่ายอะลูมิเนียม

5

เมตร

116

-

830

-

 

2

เหล็กเส้น 3 หุน

2

เส้น

110

-

220

-

 

3

เหล็กเส้น 2 หุน

1

เส้น

80

-

80

-

 

4

ลวดผูกเหล็ก

1

กก.

15

-

15

-

 

5

ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์
ปูนซีเมนต์ตราเสือ

5
5

ถุง
ถุง

125
110

-
-

625
550

-
-

 

6

ทรายหยาบ

2

ลบ.ม.

200

-

400

-

 

7

หินเล็ก (เบอร์ 3 – 4 )

1

ลบ.ม.

600

-

600

-

 

8

หินใหญ่
หินเรียงหน้าและหลัง

3
4

ลบ.ม.
ลบ.ม.

 

-
-

 

-
-

ไม่รวมค่าหิน 3-5
ลบ.ม. ซึ่งสามารถเก็บ หาได้ในพื้นที่

9

แรงงาน

20

แรง

110

-

2,200

-

 

10

กระสอบฟาง

50

ใบ

2

-

100

-

 
 

รวมเงิน

       

5,660

   

2. ฝายผสมผสานแบบตาข่ายแบบที่ 2 ไม่เทคอนกรีตทับหลัง

วิธีการก่อสร้าง

รูปแบบและการใช้วัสดุก่อสร้างแบบเดียวกับแบบที่ 1 แตกต่างกันเฉพาะ ใช้ตาข่ายผูกยึดปิดด้านบนตัวฝายเพียงอย่างเดียว โดยไม่ใช้คอนกรีตเททับตรงส่วนกลางและด้านบน ซึ่งเป็นรูปแบบที่เหมาะสมเพื่อใช้ในการก่อสร้างในพื้นที่หน่วยจัดการต้นน้ำ ทั้งในพื้นที่ชุ่มน้ำและห้วยแห้ง

ตารางที่ 2 งบประมาณในการก่อสร้างฝาย Gabion แบบที่ 2
 

ลำดับที่

รายการ

จำนวน

หน่วย

ราคา / หน่วย

จำนวนเงิน

หมายเหต

บาท

สต.

บาท

สต.

1

ตาข่ายอะลูมิเนียม

5

เมตร

231

-

1,155

-

ไม่รวมค่าหิน 3-5 ลบ.ม.
ซึ่งสามารถเก็บ หาได้ในพื้นที่

2

ปูนซีเมนต์

3

กส.

120

-

360

-

3

ทราย + หิน

1

ลบ.ม.

250

-

250

-

4

หินใหญ่

3-5

ลบ.ม.

-

-

-

-

5

ค่าแรง

12

แรง

120

-

1,440

-

 

รวมเงิน

       

3,205

 

3. ฝายผสมผสานแบบตาข่ายแบบที่ 3 ไม่เทฐานและทับหลัง

วิธีการก่อสร้าง

  เตรียมพื้นฐานให้แน่นและเรียบ เช่นเดียวกับแบบที่ 1 และ 2 วางตาข่ายอะลูมิเนียม ขนาดกว้าง 50 ซม. สูง 70 ซม. ยาวตามความกว้างของลำห้วย แล้วเรียงหินใหญ่-เล็กให้เต็ม ปิดด้านบนด้วยตาข่ายอะลูมิเนียมอีกครั้งหนึ่ง ( ไม่ต้องเทซีเมนต์ทับด้านฐานและด้านบน เช่นแบบที่ 1-2 ) จากนั้นเรียงหินทั้งด้านหน้า – หลังฝาย ความสูงประมาณ 50 ซม. เพื่อเพิ่มความคงทน และแข็งแรงและอาจใช้ไม้ไผ่ตอกเป็นเสาเข็มเสริมอีกชั้นหนึ่งก็ได้ และ ถ้าต้องการกักเก็บน้ำก็ให้ใช้กระสอบฟางบรรจุทรายผสมซีเมนต์ อัตราส่วน 8 : 2 วางทับด้านหน้าฝายอีกชั้นหนึ่ง ซึ่งสามารถเพิ่มปริมาณน้ำได้ตามขนาดความสูงของกระสอบทราย

ตารางที่ 3 งบประมาณในการก่อสร้างฝาย Gabion แบบที่ 3
 

ลำดับที่

รายการ

จำนวน

หน่วย

ราคา / หน่วย

จำนวนเงิน

หมายเหต

บาท

สต.

บาท

สต.

1

ตาข่ายอะลูมิเนียม

5

เมตร

166

-

830

-

ไม่รวมค่าหิน 3-5 ลบ.ม.
ซึ่งสามารถเก็บ หาได้ในพื้นที่

2

เหล็กเส้นขนาด 2 หุน

3

เส้น

80

-

80

-

3

ค่าแรง 4 คน

1

แรง

120

-

1,440

-

4

หินใหญ่

3-5

ลบ.ม.

-

-

-

-

5

กระสอบฟาง

12

ใบ

2

50

100

-

 

รวมเงิน

       

2,450

 

8.1.5 ฝายผสมผสานแบบหินทิ้ง

  ฝายผสมผสานแบบหินทิ้งเหมาะสำหรับพื้นที่หรือลำห้วยที่มีหินจำนวนมาก ความลาดชันน้อย ปริมาณการไหลของน้ำในลำห้วยไม่มาก บริเวณส่วนที่เรียกว่า First Order Stream ซึ่งสามารถจะทำได้ทั้งฝายหินทิ้งธรรมดาและฝายหินทิ้งมีคอนกรีตยาแนวช่องว่างระหว่างหิน

วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้

  1. ไม้ท่อนเส้นผ่าศูนย์กลาง 6 นิ้วยาวประมาณ 1 – 1.20 เมตร
  2. ไม้ท่อนเส้นผ่าศูนย์กลาง 2 – 4 นิ้ว ความยาวขึ้นอยู่กับความกว้างของลำห้วย จำนวน 4 ท่อน หรือเหล็กเส้นขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 6 มิลลิเมตร
  3. ปูนซีเมนต์และทราย (กรณีใช้ปูนซีเมนต์ผสมทรายยาแนวระหว่างก้อนหิน) จำนวนขึ้นอยู่กับขนาดความกว้างของลำห้วย
  4. ตะปูขนาด 5 นิ้ว

วิธีการก่อสร้าง

  1. สำรวจคัดเลือกพื้นที่
  2. ปรับพื้นที่ขุดลอกดินก้นห้วยออกให้ลึกประมาณ 0.50 เมตร กว้างประมาณ 1.00 เมตร
  3. ตอกหลักไม้ท่อนให้แน่นตามแนวขวางลำห้วย ระยะห่างประมาณ 1 เมตร
  4. นำไม้ท่อนขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 2 – 4 นิ้ว มาวางนอนขวาง ตีตะปูยึดกับหลักไม้ท่อน ระยะห่างประมาณ 0.30 เซนติเมตร
  5. นำหินมาเรียงกันด้านหน้าและหลังของไม้ท่อน โดยมีไม้ท่อนเป็นแกนยึด
  6. สำหรับในกรณีที่บริเวณลำห้วยเป็นหิน ไม่สามารถตอกหลักเป็นท่อนได้ ให้ใช้ก้อนหินมาเรียงเป็นชั้น แล้วใช้ปูนซีเมนต์ผสมทรายยาแนวระหว่างก้อนหินทั้งสองด้าน

 ฝายต้นน้ำผสมผสานแบบหินทิ้ง

                   ฝายต้นน้ำผสมผสานแบบหินทิ้งปูนซีเมนต์ยาแนว


8.1.6 ฝายผสมผสานแบบภูมิปัญญาชาวบ้าน

  ฝายผสมผสานแบบภูมิปัญญาชาวบ้านเป็นฝายที่เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านในภาคเหนือ ใช้กั้นลำห้วย ลำธาร หรือแม่น้ำ เพื่อทดน้ำเข้าลำเหมืองไปใช้ในการทำนา ซึ่งมีการร่วมมือร่วมแรง ร่วมใจกัน ทำมาเป็นระยะเวลานานหลายร้อยปีแล้ว มีความคงทนแข็งแรง แต่ต้องมีการซ่อมแซมและบำรุงรักษากันทุก ๆ ปี

วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้

  1. ไม้ท่อนหรือไม้ไผ่ ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 4 – 6 นิ้ว
  2. ไม้ไผ่ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 3 – 4 นิ้ว
  3. ทราย หิน กิ่งไม้ ใบไม้ในพื้นที่

วิธีการก่อสร้าง

  1. สำรวจคัดเลือกพื้นที่
  2. ตอกหลักไม้ท่อนหรือไม้ไผ่ขวางลำห้วยหรือแม่น้ำเป็นแถวยาวระยะห่างประมาณ 30 เซนติเมตร และตามยาวลำน้ำหรือลำห้วยระยะห่างประมาณ 15 – 20 เซนติเมตร ยาวประมาณ 3.00 – 4.00 เมตร
  3. ใช้ไม้ไผ่ผ่าครึ่งนำมาวางด้านหน้าหลักไม้ท่อนที่ตอกลงไปตั้งแต่ด้านหลังของตัวฝายขึ้นไปเรื่อยถึงหน้าฝาย
  4. นำเศษไม้ ใบไม้ ทราย หรือ วัสดุที่หาได้รอบบริเวณนั้น มาใส่ตามช่องระหว่างไม้ไผ่ผ่าตั้งแต่หลังฝายถึงหน้าฝาย

 

ฝายผสมผสานแบบภูมิปัญญาชาวบ้าน


Back to top


8.2 ฝายต้นน้ำลำธารแบบกึ่งถาวร

  ฝายต้นน้ำลำธารแบบกึ่งถาวรเป็นฝายชนิดหินก่อคอนกรีตเสริมเหล็ก เป็นฝายที่มีความมั่นคงแข็งแรงพอสมควร ซึ่งจะดำเนินการก่อสร้างบริเวณ Second Order Stream หรือ Third Order Stream ของลำห้วย

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อลดความรุนแรงหรือชะลอการไหลของน้ำ
  2. เพื่อช่วยกักเก็บตะกอนที่ไหลลงมากับน้ำ
  3. เพื่อสร้างความชุ่มชื้นให้แก่พื้นที่สองฝั่งลำห้วยบนพื้นที่ต้นน้ำ
  4. เพื่อเก็บกักน้ำไว้ใช้ประโยชน์ในด้านต่าง ๆ

วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้

  1. ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์
  2. ปูนซีเมนต์ผสม
  3. หิน ทราย หินใหญ่
  4. - เหล็กเส้นผ่าศูนย์กลางขนาด 12 มิลลิเมตร
    - เหล็กเส้นผ่าศูนย์กลางขนาด 9 มิลลิเมตร
    - เหล็กเส้นผ่าศูนย์กลางขนาด 6 มิลลิเมตร
  5. ลวดผูกเหล็ก

วิธีการก่อสร้าง

  1. สำรวจจุดก่อสร้าง วัดความกว้างของลำห้วย
  2. ปรับพื้นที่ที่จะก่อสร้างตามแนวขวางลำห้วย เปิดหน้าดิน
  3. ขุดฐานรากให้ลึกถึงระดับดินแข็งหรือชั้นหินลึกประมาณ 0.70 – 1.00 เมตร
  4. ผูกเหล็กวางฐานราก เทคอนกรีตอัตราส่วน 1 : 2 : 4 (ปอร์ตแลนด์) ตามแบบ
  5. ตั้งเหล็กแกนกลาง ผูกเหล็กตามแบบ
  6. ก่อหินเรียงเป็นแบบด้านหน้าและหลัง มีเหล็กเป็นแกนกลางโดยใช้ ปูนซีเมนต์ผสม
  7. เทคอนกรีตลงในแกนเหล็กระหว่างช่องว่างของหินก่อเรียง 1: 2: 4 (ปอร์ตแลนด์)

 

ฝายต้นน้ำลำธารแบบกึ่งถาวร


Back to top


8.3 ฝายต้นน้ำลำธารแบบถาวร

  ฝายต้นน้ำลำธารแบบถาวร เป็นฝายชนิดคอนกรีตเสริมเหล็ก มีความมั่นคงแข็งแรง ซึ่งจะดำเนินการก่อสร้างในตอนปลายของลำห้วย

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อลดความรุนแรงหรือชะลอการไหลของน้ำในลำห้วย
  2. เพื่อสร้างความชุ่มชื้นให้แก่พื้นที่สองฝั่งลำห้วยบนพื้นที่ต้นน้ำ
  3. เพื่อช่วยกักเก็บตะกอนที่ไหลลงมากับน้ำในลำห้วยลำธารบนพื้นที่ต้นน้ำ
  4. เพื่อเก็บกักน้ำไว้ใช้ประโยชน์ในด้านการอุปโภคบริโภคแก่ชุมชนและสัตว์ป่าตลอดจนการทำการเกษตรกรรมและปศุสัตว์บางส่วนบนพื้นที่ต้นน้ำ

วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้

  1. ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์
  2. หิน ทราย
  3. - เหล็กเส้นผ่าศูนย์กลาง 12 มิลลิเมตร
    - เหล็กเส้นผ่าศูนย์กลาง 9 มิลลิเมตร
    - เหล็กเส้นผ่าศูนย์กลาง 6 มิลลิเมตร
  4. ไม้แบบก่อสร้าง , ตะปู 2 นิ้ว , ตะปู 3 นิ้ว , ตะปู 4 นิ้ว
  5. ท่อ PVC เส้นฝ่าศูนย์กลาง 4 นิ้ว และวาวล์ขนาด 4 นิ้ว

วิธีการก่อสร้าง

  1. สำรวจจุดก่อสร้าง วัดขนาดความกว้างของลำห้วย
  2. วัดระดับสันเขื่อน ระดับระบายน้ำ
  3. ขุดฐานรากให้ลึกจนถึงระดับดินหรือชั้นหิน ประมาณ 0.70 – 1.00 เมตร
  4. ผูกเหล็กวางตอม่อเทคอนกรีตอัตราส่วน 1: 2 : 4
  5. ผูกเหล็กวางฐานรากของตัวฝาย วางแบบ เทคอนกรีตอัตราส่วน 1: 2 : 4
  6. วางท่อ PVC เพื่อใช้ระบายน้ำและทราย
  7. ผูกเหล็ก ตั้งเสา วางโครงเหล็กตามแบบแปลน
  8. ตั้งไม้แบบ
  9. เทคอนกรีต อัตราส่วน 1: 2 : 4
  10. ถอดแบบ
  11. เก็บงาน

 

ฝายต้นน้ำลำธารแบบถาวร


Back to top

 



©สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ.๒๕๔๗ - ส่วนโครงการพระราชดำริและความมั่นคง ( กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช )