โครงการพัฒนาการป่าไม้อันเนื่องมาจากพระราชดำริสวนป่าสิริกิติ์ จังหวัดเชียงใหม่

 

ความเป็นมา

เมื่อปีพุทธศักราช 2525 สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีการสำรวจสภาพป่ารอบบริเวณบ้านโม่งหลวง และบ้านโม่งน้อยหมู่ที่ 10 ตำบลท่าผา อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งพระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงขีดแผนที่พระราชทาน ปรากฏว่ามีสภาพป่าน่าสงวนไว้เป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร และเนื่องจากมีราษฎรอาศัยอยู่ จึงทรงให้มีการดำเนินงานปรับปรุงพื้นที่ดังกล่าว เพื่อให้เป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร และพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรในพื้นที่ให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น โดยมีส่วนราชการต่าง ๆ เช่น กรมพัฒนาที่ดิน กรมปศุสัตว์ กรมส่งเสริมการเกษตร เข้ามาช่วยปฏิบัติงานเพื่อให้การพัฒนาเป็นไปได้อย่างรวดเร็ว และในการดำเนินงานของกรมป่าไม้นั้น ได้ให้ฝ่ายป้องกันรักษาป่า สำนักงานป่าไม้ เขตเชียงใหม่ ดูแลป้องกันรักษาป่า และมีส่วนอนุรักษ์ต้นน้ำดำเนินงานปลูกป่าฟื้นฟูต้นน้ำลำธาร แต่เนื่องจากราษฎรในพื้นที่ยังมีความยากจนขาดแคลนพื้นที่ทำกินอีกทั้งยังขาดพืชพรรณที่เหมาะสม ขาดแคลนแหล่งน้ำในการเพาะปลูก การที่จะให้ราษฎรหยุดยั้งการทำลายป่า และหันกลับมาอนุรักษ์ ทรัพยากรป่าไม้นี้ ส่วนอนุรักษ์ต้นน้ำได้น้อมรับนโยบาย ตามแนวพระราชดำริในโครงการป่ารักน้ำเข้ามาปฏิบัติในพื้นที่โดยให้ "คนอยู่คู่กับป่า" ด้วยการส่งเสริมให้ราษฎรมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องของป่าไม้ ที่เป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร และในแนวทางที่จะเพาะปลูกโดยไม่ต้องบุกรุกทำลายป่า สนับสนุนให้ราษฎรในพื้นที่มีแนวคิดในการอนุรักษ์ป่าให้ มีศักยภาพในการดูแลป่าด้วยตนเอง ต่อมาเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2539 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานนามแก่หน่วยงานนี้ว่า "สวนป่าสิริกิติ์" เพื่อเป็นสิริมงคลแก่หน่วยงานที่ปฏิบัติงานด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟูสภาพป่าให้เป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร โครงการพัฒนาป่าไม้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ สวนป่าสิริกิติ์ ได้ดำเนินงานตามแนวพระราชดำริของ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ในการแก้ไขปัญหาทรัพยากรป่าไม้ เพื่อให้คนอยู่คู่กับป่าได้ โดยการรับการพัฒนาคุณภาพชีวิตและปลูกจิตสำนึกให้เกิดความรู้สึกหวงแหนในทรัพยากรป่าไม้ และพร้อมที่จะเป็นกำลังสำคัญในการอนุรักษ์ป่าไว้สืบไป

 

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อดำเนินการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ ให้คนอยู่คู่กับป่าได้โดยชุมชนมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ และพัฒนา ทรัพยากรป่าไม้
  2. เพื่อวางแผนการพัฒนาและใช้ประโยชน์ที่ดินในพื้นที่ป่าไม้ โดยให้ชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าไปดำเนินงานพัฒนาอย่างเป็นระบบ โดยไม่ทำลายทรัพยากรธรรมชาติ
  3. เพื่อเสริมสร้างแนวคิดในการอนุรักษ์ป่าไม้ โดยชุมชน ละสนับสนุนกลุ่มอนุรักษ์ต่าง ๆ ให้เป็นแกนนำในการพัฒนาพื้นที่ป่าไม้
  4. เพื่อประสานงานให้เกิดความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องให้เข้ากันอย่างเป็นระบบ
  5. ปลูกฝังแนวทางและความร่วมมือในการดำเนินชีวิตของราษฎรที่อยู่อาศัยในลุ่มน้ำทั้งตอนบน ซึ่งเป็นป่าต้นน้ำลำธารตอนบนให้เกื้อกูล ซึ่งกันและกัน โดยมีความเข้าใจในการจัดการลุ่มน้ำ
  6. ยกระดับคุณภาพชีวิตประชากรที่อาศัยอยู่ในลุ่มน้ำตามแนวพระราชดำริ
 

ที่ตั้งโครงการ

1. ที่ตั้งตำบลท่าผา, บ้านทับ, ช่างเคิ่ง, แม่นาจร, บางหินฝน, อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่
2. ขอบเขตโครงการและพื้นที่ พื้นที่ลุ่มน้ำแม่แจ่ม อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่

  

หน่วยงานที่รับผิดชอบโครงการ

สำนักอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ (ส่วนอนุรักษ์ต้นน้ำ)

 

แผนการปฏิบัติงานประจำปี 2545

แผนงาน/กิจกรรม

หน่วยวัด

ปริมาณงาน

1. แผนงานอำนวยการประชาสัมพันธ์    
   1.1 อำนวยการประชาสัมพันธ์และส่งเสริมการดำรงชีพของราษฎร ตามแนวพระราชดำริ    
         - จัดทำแปลงสาธิตและขยายพันธุ์พืช  แห่ง 6
   1.2 งานฟาร์มตัวอย่างบ้านขุนแตะ งาน 1
   1.3 งานธนาคารอาหารชุมชน (Food bank) งาน 1
2. แผนอนุรักษ์และฟื้นฟูพื้นที่ต้นน้ำลำธาร    
   2.1 บำรุงรักษาสวนเดิม อายุ 2-6 ปี ไร่ 1,700
   2.2 บำรุงรักษาสวนเดิม อายุ 7-10 ปี ไร่ 1,060
   2.3 บำรุงป่าไม้ใช้สอย ไร่ 1,370
   2.4 บำรุงรักษาสวนเดิมเพื่อการสาธิตและวิจัย ไร่ 110
   2.5 ปรับปรุงระบบนิเวศต้นน้ำ (ปีที่ 2-6) ไร่ 2,237
   2.6 แนวกันไฟ

กม.

40

 

ผลการดำเนินงานตั้งแต่ปี 2537 - 2544 (กรมป่าไม้)

  1. ป้องกันรักษาป่าและควบคุมไฟป่า 770,000 ไร่
  2. ส่งเสริมการทำแปลงสาธิต ขยายพันธุ์พืช 13 แปลง
  3. สร้างจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ 8 หมู่บ้าน
  4. ปลูกป่าและบำรุงรักษา 3,500 ไร่
  5. ปลูกและบำรุงแปลงวนเกษตร 100 ไร่
  6. ปลูกและบำรุงป่าไม้ใช้สอย 1,450 ไร่
  7. ปลูกและบำรุงทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ 800 ไร่
  8. จัดทำแนวกันไฟ 742 กิโลเมตร
  9. ปรับปรุงถนน 170 กม.
  10. เพาะชำกล้าไม้ 710,000 กล้า
  11. เพาะชำหญ้าแฝก 950,000 กล้า
  12. ปรับปรุงระบบนิเวศต้นน้ำ 1,637 ไร่
  13. ปรับปรุงระบบนิเวศต้นน้ำ (ปีที่ 2-6)
  14. จัดทำฝายต้นน้ำ 565 แห่ง
  15. งานอำนวยการ ประชาสัมพันธ์และติดตามผล 1 งาน
  16. ฝึกอบรมการอนุรักษ์ป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ รวม 6 รุ่น
  17. ส่งเสริมพัฒนาอาชีพ 10 หมู่บ้าน
  18. บำรุงรักษาสวนเดิม อายุ 2-6 ปี 2,800 ไร่
  19. บำรุงรักษาสวนเดิม อายุ 7-10 ปี 600 ไร่
  20. บำรุงรักษาสวนเดิมเพื่อการสาธิตและวิจัย 110 ไร่
  21. จัดทำแปลงสาธิตและขยายพันธุ์พืช 6 แห่ง
  22. งานฟาร์มตัวอย่างบ้านขุนแตะ 1 งาน