โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทราย จังหวัดเพชรบุรี

 

ความเป็นมา

          1. แนวพระราชดำริเริ่มโครงการ (ปี 2526) มีสาระสำคัญให้พัฒนาพื้นที่แห่งนี้เป็นศูนย์ศึกษาการพัฒนาด้านเกษตรกรรมเน้นการฟื้นฟูป่าไม้ควบคู่กับการเพาะปลูก โดยจัดระเบียบการใช้ที่ดินภายในโครงการใช้ที่ดินภายในโครงการให้เหมาะสม และให้ราษฎรได้เข้าอยู่อาศัยทำกินและมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ ของศูนย์ฯ เพื่อจะได้ไม่บุกรุกทำลายป่าต่อไป ทั้งนี้เพื่อให้บรรลุจุดมุ่งหมายในการเป็น พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติที่มีชีวิต ให้ประชาชนทั่วไปได้มาศึกษาดูงาน และนำตัวอย่างไปประยุกต์ใช้ในท้องถิ่นของตนเองต่อไป

          2. แนวพระราชดำริในระยะต่อมา (ปี 2529,2534,2535,2537,2538,2539 และ2540) ประกอบด้วยแนวพระราชดำริเพิ่มเติมในการพัฒนาด้านต่างๆ มีสาระสำคัญ ดังนี้

               2.1 ด้านการอนุรักษ์ดินและน้ำ ตลอดจนการฟื้นฟุระบบนิเวศ

  • ให้มีการสร้างฝายเก็บน้ำ (ฝายชุมฉ่ำ) ตามร่องน้ำในช่องเขาต่างๆ และทำระบบกระจายน้ำ กระจายความชุ่มชื้นไปในดิน ซึ่งจะเป็นการสนับสนุนการปลูกฟื้นฟุป่าในรูปแบบ ป่าเปียก หรือ ภูเขา
  • ให้มีการทดลองการปลูกหญ้าแฝก เพื่อป้องกันการชะล้างพังทลายของดินในลักษณะของ เขื่อนที่มีชีวิต ในพื้นที่ต่างๆ

               2.2 ด้านการศึกษา ทดลอง วิจัย เพื่อการพัฒนาการเกษตรในด้านต่างๆ เช่น การเกษตรผสมผสาน วนเกษตรการปลูกพืชสมุนไพร การผสมพันธุ์พืชสองชั้น เพื่อคัดเลือกพันธุ์แท้ให้กับราษฎร เป็นต้น เน้นการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม เพื่อนำผลที่ได้ไปเป็นตัวอย่างในการเผยแพร่/ขยายผลดังกล่าว ควรเป็นไปในลักษณะค่อยเป็นค่อยไปตามความสมัครใจของราษฎร และทางราชการควรให้การส่งเสริมและสนับสนุนระบบผลิตและการตลาด

          3. แนวพระราชดำริเมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2541 มีสาระสำคัญสรุปได้ดังนี้

    1. สึกษาและพัฒนาลุ่มน้ำบริเวณพื้นที่ดินเสื่อมโทรมโดยปลูกแฝกควบคู่ไปกับพันธุ์ไม้ชนิดต่างๆ
    2. ส่งเสริมและพัฒนาการรวมกลุ่มผลิตผักปลอดจากสารพิษ โครงการเกษตรรวมตัวสามัคคี
 

วัตถุประสงค์

  1. การพัฒนาป่าไม้เอนกประสงค์ การอนุรักษ์และฟื้นฟูระบบนิเวศป่าชายเลนให้กลับคืนสู่สภาพสมดุลตามธรรมชาติ
  2. ศึกษา ทดลอง วิจัยเพื่อการพัฒนาด้านการเกษตรและนำผลที่ได้เป็นตัวแบบในการขยายผลต่อไป โดยเน้นการดำเนินการในลักษณะที่เป็น พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติ ให้ส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง นักวิชาการ และประชาชนได้มีโอกาส ในการเรียนรู้รูปแบบและกระบวนการพัฒนาที่เหมาะสมและยั่งยืนร่วมกัน
  3. เพื่อจัดระเบียบการใช้ที่ดินภายในโครงการให้เหมาะสมและจัดให้ราษฎรเข้าอยู่อาศัยทำกิน และมีส่วนร่วมในการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติ
 

ที่ตั้งโครงการ

ตำบลห้วยทรายเหนือและตำบลสามพะเยา อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี

 

หน่วยงานที่รับผิดชอบโครงการ

  • สำนักงานป่าไม้เขตเพชรบุรี

  • สำนักวิชาการป่าไม้ (ส่วนพฤกษศาสตร์ป่าไม้)

  • สำนักอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ (ส่วนวิจัยอุทยานแห่งชาติและสัตว์ป่า)

   

แผนการปฏิบัติงานประจำปี 2545

แผนงาน/กิจกรรม

หน่วยวัด

ปริมาณงาน

1. งานสำรวจและวิจัยด้านป่าไม้ งาน 3
2. งานประชาสัมพันธ์และป้องกันดูแลรักษาพื้นที่ งาน 1
3. งานบริหารและอำนวยการ งาน 1
4. เพาะชำกล้าไม้ กล้า 30,000
5. บำรุงรักษาสวนเดิม อายุ 2-6 ปี ไร่ 110
6. ปรับปรุงระบบนิเวศน์ต้นน้ำ (ปีที่ 2-6) ไร่ 870
7. แนวกันไฟ กม.

10

ฝายต้นน้ำแบบผสมผสาน

แห่ง

20

  

ผลการดำเนินงานปีงบประมาณ 2542 - 2544 (กรมป่าไม้)

  1. เพาะชำกล้าไม้ 160,000 กล้า
  2. สำรวจและจัดหาพันธ์พืชอาหารสัตว์ป่า 1 งาน
  3. จัดทำแปลงทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ 50 ไร่
  4. ปรับปรุงฟื้นฟูระบบนิเวศต้นน้ำ 500 ไร่
  5. ปรับปรุงฟื้นฟูระบบนิเวศต้นน้ำ (ปีที่ 2-6) 870 ไร่
  6. จัดทำฝายต้นน้ำแบบผสมผสาน 60 แห่ง
  7. งานบำรุงรักษาสวนเดิม อายุ 2-6 ปี 112 ไร่
  8. งานขยายกรง/คอกเพาะเลี้ยงสัตว์ป่า 1 งาน
  9. ปลูกป่า 3 อย่าง 100 ไร่
  10. งานจัดการไฟป่า 1 งาน
  11. อบรมอาสาสมัครป้องกันไฟป่า 3 รุ่น
  12. ก่อสร้างรั้ว 2,100 เมตร
  13. วางระบบท่อส่งน้ำพื้นที่ปลูกพืชอาหารสัตว์ป่า
  14. งานศึกษาและพัฒนาตามแนวพระราชดำริ 1 งาน
  15. งานบริหารและอำนวยการ 1 งาน
  16. งานสำรวจและวิจัยด้านป่าไม้ 3 โครงการ
  17. แนวกันไฟ 10 กิโลเมตร
  18. งานศึกษาฟื้นฟูและพัฒนาป่าไม้ในพื้นที่ดินดาน 1 งาน
  19. งานศึกษาอัตราการเจริญเติบโตของไม้ยูคาลิปตัส 1 งาน
  20. งานบำรุงแปลงทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ 50 ไร่
  21. งานประชาสัมพันธ์และป้องกันดูแลรักษาป่า 1 งาน
  22. งานปรับปรุงเพาะเลี้ยงสัตว์ป่า 1 งาน