โรงเรียนป่าไม้ยุคแรก

  ในอดีตก่อนมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯให้ตั้ง
โรงเรียนป่าไม้ขึ้นนั้น รัฐบาลไทยได้พยายามที่จะทำการ
สำรวจสถานการณ์ไม้สักทางมณฑลพายัพจึงได้ขอความ
ร่วมมือไปยังรัฐบาลอินเดียของอังกฤษขอยืมตัว
ข้าราชการชาวอังกฤษที่มีความรู้ ความสามารถในการป่าไม้
ซึ่งรัฐบาลอินเดียของอังกฤษก็ได้ให้ความร่วมมือเป็น
อย่างดีโดยให้รัฐบาลไทยยืมตัว Mr.H.Slade เข้ามาช่วย
งานด้านป่าไม้ของประเทศไทย Mr.H.Slade เดินทางมา
ถึงพระนครเมื่อเดือนมกราคม พ.ศ.2438 และได้เริ่มทำ
การสำรวจสภาพป่าในท้องที่จังหวัดทางภาคเหนือเสร็จ
สิ้นเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ.2439 และ Mr.H.Slade ได้
้เสนอรายงานกราบทูลพระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นดำรง
ราชานุภาพเสนาบดีกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 26
มิถุนายน 2439 ชี้แจงข้อบกพร่องต่างๆรวม 8 ข้อด้วยกัน
และมีข้อที่ 7 ที่กล่าวถึงการศึกษาและการฝึกฝนทาง
วิชาการป่าไม้ของคนไทยเพื่อที่จะดำเนินการด้านการ
ป่าไม้โดยคนไทย ซึ่งขณะนั้นยังไม่มีผู้ที่มีความรู้ ความ
สามารถทางวิชาการป่าไม้เลย

  ในปี พ.ศ.2458 จึงได้มีการตั้งโรงเรียนสอนวิชาการป่าไม
้ขึ้นครั้งแรกในประเทศไทย โดยตั้งขึ้นในแผนกยันตรศึกษา
โรงเรียนข้าราชการพลเรือนที่วังใหม่ สระปทุม ทำการ
สอนวิชาการป่าไม้เบื้องต้นมีหลักสูตร 2 ปี แต่ตั้งมาได้ 3 ปี
ต้องเลิกกิจการเนื่องจากไม่มีผู้สนใจเรียนด้วยเห็นว่างาน
ป่าไม้นั้นยากลำบาก

โรงเรียนป่าไม้ยุคที่ 2

  ในปี พ.ศ.2474 รัฐบาลได้อนุมัติให้จัดตั้งโรงเรียนป่าไม้
ขึ้นที่จังหวัดแพร่ เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ.2478 โดยมีหลักสูตร 2 ปี
กำหนดรับนักเรียนไม่เกิน 25 นาย โดยให้ผู้ที่รับราชการป่าไม้
มาแล้วด้วยความเรียบร้อยไม้น้อยกว่า 2 ปีสอบคัดเลือกมาเรียน
มีเจ้าหน้าที่กรมป่าไม้ภาคต่างๆรวม 27 นายสอบผ่านเข้ามาเรียน
ได้ส่วนที่ยังขาดจึงสอบคัดเลือกจากผู้ที่จบชั้นมัธยมปีที่ 8 หรือ
มีวิทยฐานะเทียบเท่าอีก 8 นายรวมเป็น 25 นาย กรมป่าไม้
ได้แต่งตั้งหลวงวิลาศวันวิท(เมธ รัตนประสิทธิ์) ซึ่งดำรง
ตำแหน่งป่าไม้ภาคแพร่ในเวลานั้น ให้เป็นผู้อำนวยการโรงเรียน
ป่าไม้อีกตำแหน่งหนึ่ง สำหรับตัวโรงเรียนใช้สถานที่เรือนไม้
3 หลังของบริษัท อิสเอเชียติ๊ก ซึ่งเป็นที่ทำการบริษัท และหมด
สัญญาสัมปทานแล้วเป็นที่ตั้งโรงเรียนป่าไม้ อยู่ในท้องที่ตำบล
ในเวียง อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ เปิดโรงเรียนวันที่ 1
พฤษภาคม พ.ศ.2479 นักเรียนป่าไม้ชุดนี้มีสิทธิ์เทียบเท่า
ข้าราชการเบิกเบี้ยเลี้ยงได้

  ในปี พ.ศ.2481 ได้มีการเปลี่ยนชื่อโรงเรียนป่าไม้เป็นโรงเรียน
วนศาสตร์ตามประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 55 ตอนที่
48 ลงวันที่ 7 พฤศจิกายน พ.ศ.2481 นักศึกษาที่กรมป่าไม้
ได้คัดเลือกมาก็เป็นผู้ที่สำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมปลาย
และอยู่ในทุนบำรุงของรัฐบาลตามเดิม แต่เปลี่ยนเป็น
ให้เบี้ยเลี้ยงเดือนละ 15 บาทไม่มีสิทธิ์เป็นข้าราชการ

  ในปี พ.ศ.2482 ได้มีการรวมกิจการของโรงเรียนวนศาสตร์
์จังหวัดแพร่เข้าเป็นแผนกหนึ่งของวิทยาลัยเกษตรศาสตร์บางเขน
โดยขยายการศึกษาวิชาวนศาสตร์ขึ้นเป็นอนุปริญญาหลักสูตร 3 ปี
เปิดสอนปีนี้เป็นปีแรกคือ นักศึกษาปีที่ 1 เรียนรวมกันที่วิทยาลัย
เกษตรศาสตร์ บางเขนพระนคร(ปีเดียวกันรับนักศึกษา 2 รุ่นคือ
ที่จังหวัดแพร่รับรุ่นที่ 4 จากวิทยาลัยเกษตรกรรมแม่โจ้ และ
ที่เกษตรศาสตร์บางเขน รับนักศึกษาปีที่ 1 เหมือนกัน แต่หลักสูตร
3 ปีอนุปริญญาให้เป็นรุ่นที่ 5 เพราะเรียนจบช้ากว่า 1 ปี) ส่วนที่
จังหวัดแพร่ชั้นปีที่ 1 ว่างลง กรมป่าไม้จึงประกาศรับสมัครนักศึกษา
จากผู้ที่สำเร็จการศึกษาชั้นปีที่ 3 จากโรงเรียนเตรียมเกษตรแม่โจ้
จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 25 นายเป็นรุ่นที่ 4 และที่วิทยาลัยเกษตร
ศาสตร์บางเขนพระนครเป็นรุ่นที่ 5 ปี

  พ.ศ.2483-2484 นักศึกษาชั้นปีที่ 2 และชั้นปีที่ 3 เรียนที่วิทยาลัย
วนศาสตร์จังหวัดแพร่ ต่อมาจนถึงปี พ.ศ.2486 วิทยาลัยเกษตร
ศาสตร์บางเขนพระนครได้รับการสถาปนาเป็นมหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์ และที่จังหวัดแพร่โรงเรียนวนศาสตร์ก็ยกฐานะ
ขึ้นเป็นคณะวนศาสตร์เป็นคณะหนึ่งของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ดังนั้นกองโรงเรียนป่าไม้ที่เป็นกองหนึ่งของกรมป่าไม้จึงถูกยุบไป
โดยปริยาย

ในการศึกษา 2486 นักศึกษาคณะวนศาสตร์ รุ่นที่ 19 เป็นรุ่นสุดท้าย
ที่เรียนคณะวนศาสตร์จังหวัดแพร่เพราะในปี พ.ศ.2479
คณะวนศาสตร์ปีที่ 1 รุ่นที่ 20 ได้ศึกษารวมกันในมหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์บางเขน พอนักศึกษาคณะวนศาสตร์ รุ่นที่ 19
จบหลักสูตรอนุปริญญา 3 ปี ก็เป็นอันสิ้นสุดของคณะวนศาสตร์
ที่ตั้งอยู่จังหวัดแพร่ในปีการศึกษา 2499

โรงเรียนป่าไม้ยุคที่ 3

เมื่อคณะวนศาสตร์ที่จังหวัดแพร่ ว่างลง ทางกรมป่าไม้
จึงเสนอกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ขออนุมัติจัดตั้งโรงเรียน
ป่าไม้ขึ้นที่จังหวัดแพร่ รัฐบาลได้อนุมัติตามกฎ ก.พ.ที่ 135
(พ.ศ.2500) ให้ไว้ ณ วันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ.2500 กรมป่าไม
้ได้แต่งตั้งนายรัตน์ พนมขวัญ ข้าราชการพลเรือนสามัญชั้นโท
ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียนป่าไม้แพร่ เปิดทำการสอน
เมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ.2499 คณาจารย์โรงเรียนป่าไม้แพร่
ประกอบไปด้วย อาจารย์อุดม หิรัญพฤกษ์ อาจารย์ล้วน พงษ์สถาพร
อาจารย์ชัยวัฒน์ ผาสุกดี อาจารย์กัสสปะ อัคนิทัต อาจารย์วรสิทธิ์ มานะสถิต
โดยมีอาจารย์อรัญ โสโนป่าไม้จังหวัดแพร่ และอาจารย์ประสิทธิ์ ทัดเทียมรวย
์ ผู้ช่วยป่าไม้เขตแพร่เป็นอาจารย์พิเศษ สำหรับอาจารย์บุญส่ง วงค์วาน
ย้ายมาทำหน้าที่อาจารย์สอนทั้งปีที่ 1-2 ในภาคปีการศึกษา 2500

โรงเรียนป่าไม้แพร่ได้เปิดรับนักศึกษาเข้าเรียนจำนวน 50 คน
มีคุณสมบัติเป็นข้าราชการชั้นจัตวาของกรมป่าไม้ หรือพนักงาน
ที่เคยผ่านการอบรมหลักสูตรพนักงานโครงการพนักงานบำรุงป่า
พนักงานคัดเลือกสับกานไม้สักและไม้กระยาเลย ที่อำเภอศรีราชา
จังหวัดชลบุรี ที่บ้านป่าแดง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ และที่ป่าแม่ต้า
อำเภอลอง จังหวัดแพร่ ซึ่งมีคุณวุฒิจบการศึกษาชั้นมัธยมปีที่ 6
สอบคัดเลือกเข้ามาโดยได้รับเงินเดือนตามตำแหน่งเดิม ดำเนินการ
สอนตั้งแต่เดือนพฤษภาคม พ.ศ.2499-พ.ศ.2500 สำหรับในปี พ.ศ.2500
งดรับนักศึกษาชั้นปีที่ 1 เนื่องจากขาดเงินงบประมาณ

อาจารย์รัตน์ พนมขวัญ ผู้อำนวยการโรงเรียนป่าไม้แพร่ ได้เล็งเห็น
คุณประโยชน์และความสำคัญของบุคลากรที่ผ่านการฝึกอบรมจาก
โรงเรียนป่าไม้แพร่ ซึ่งจะได้เป็นกำลังสำคัญในอนาคตของกรมป่าไม้
จึงได้ไปติดต่อกับสำนักงบประมาณเพื่อขอเงินงบประมาณมาดำเนิน
การเปิดสอนต่อไปในปีงบประมาณ พ.ศ.2502 ซึ่งก็ได้รับความกรุณาจาก
ฯพณฯ จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ หัวหน้ารัฐบาลคณะปฎิวัติ และคุณบุญธรรม
ทองไข่มุกด์ รองผู้อำนวยการสำนักงบประมาณในสมัยนั้นได้กันเงิน
งบประมาณปี พ.ศ.2502 มาให้จำนวนหนึ่ง โรงเรียนป่าไม้แพร่ จึงสามารถ
เปิดทำการสอนได้ในปี พ.ศ.2502 เริ่มนักเรียนป่าไม้แพร่จำนวน 50 คน
เป็นรุ่นที่ 3 ในรุ่นนี้มีข้าราชการชั้นจัตวาของกรมป่าไม้เท่านั้นที่ยังคงได้
รับเงินเดือนระหว่างเรียน สำหรับพนักงานจ้างต้องลาออกรับเงินบำเหน็จ
มาเรียน

และในปีต่อๆมาก็ได้รับความกรุณาจากสำนักงบประมาณจัดสรรเงิน
งบประมาณมาให้ดำเนินการสอนต่อเนื่องกันไปทุกปี ถือได้ว่า
ฯพณฯ จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ คุณบุญธรรม ทองไข่มุกด์
เป็นผู้มีคุณูปการต่อโรงเรียนป่าไม้แพร่ และต่อนักเรียนป่าไม้แพร่ทุกคน
โรงเรียนป่าไม้แพร่จึงได้ทำการสอนต่อเนื่องกันมายาวนานถึง 36 ปี

เมื่อเริ่มทำการเปิดสอนต่อในปี พ.ศ.2502 ได้มีคณาจารย์ที่สำเร็จ
การศึกษาชั้นปริญญาตรีมาทำการสอนคืออาจารย์เวสนดร์ วิชัยดิษฐ์
อาจารย์มณเฑียร ศรีสุโข อาจารย์อนันต์ ทัตตะวร อาจารย์ ร.ต.ภพ ชาญอาชา
อาจารย์ประมวญ กิตติพร อาจารย์ส่งศักดิ์ สุวรรณวนกุล อาจารย์ถนอม ตระกูลอินทร
์ ผู้ช่วยป่าไม้เขตแพร่ อาจารย์ปรีชา ม่วงมาลี สำหรับอาจารย์บุญส่ง วงศ์วาน
ลาไปเรียนต่อในปีการศึกษา 2501-2502 ชั้นปริญญาตรีที่คณะวนศาสตร์
และกลับมาทำการสอนในปีการศึกษา 2503 ด้วยโรงเรียนป่าไม้แพร่ได้ยุติ
บทบาทการเรียนการสอน หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาการป่าไม้ลงเมื่อปี
พ.ศ.2536 ตามมติของคณะกรรมการบริหารโรงเรียนป่าไม้ เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม
พ.ศ.2536 โดยให้คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เป็นผู้ผลิตบุคลากร
ให้กรมป่าไม้แทน และเปลี่ยนชื่อจากโรงเรียนป่าไม้ เป็นโรงเรียนการป่าไม้
สังกัดกองฝึกอบรม กรมป่าไม้ เพื่อทำการฝึกอบรมตามหลักสูตรที่กรมป่าไม้
ต้องการแต่ละหลักสูตร ตั้งแต่พนักงานพิทักษ์ป่า จนถึงนักบริหารระดับต้น-กลาง ฯลฯ
โรงเรียนป่าไม้แพร่ได้เปิดทำการสอนมายาวนานถึง 36 ปีก็สิ้นสุดลง มีศิษย์เก่า
โรงเรียนป่าไม้แพร่ที่รับราชการในกรมป่าไม้ ประกอบอาชีพส่วนตัว
และรับราชการอยู่ในส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจต่างๆ ประมาณ 6,000 กว่าคน .............

ที่มา.........จากหนังสือที่ระลึกงานคืนสู่เหย้าชาวไพรแพร่ และชุมนุมศิษย์เก่า
ป่าไม้แพร่ภาคเหนือครั้งที่ 33 วันที่ 7 ธันวาคม 2545 ณ โรงเรียนการป่าไม้แพร่จาก www.forestry32.com