ปูเสฉวน เป็นสัตว์ต่างสายพันธ์กับปูทั่วไป คือ ไม่มีโครงร่างเป็นเปลือกแข็งแรงที่ใช้ป้องกันอวัยวะ แต่จะอาศัยอยู่ในเปลือกหอย ชนิดหอยฝาเดียวที่มีตัวขดเป็นรูปเกลียวสว่าน ทั้งนี้เพราะปูเสฉวนมีส่วนท้องและก้นที่โตใหญ่แต่อ่อนนุ่มและบอบบาง มันจึงต้องม้วนก้น เป็นเกลียวสอดเก็บไว้ในเปลือกหอย เพื่อเป็นเครื่องกำบังหลบภัย ทำให้ระยางค์ที่อยู่บริเวณท้องไม่ได้ทำงาน เสื่อมประโยชน์ไป เว้นแต่คู่เดียว ที่งอเป็นขอได้อาศัยเป็นเครื่องยึดเกาะเกี่ยวกับด้านในของเปลือกหอย ส่วนหัวและอกของตัวปูนั้นโผล่หรือหดตัวเข้าออกได้สะดวก และใช้ก้ามใหญ่ปิดทางเข้าไว้มิดชิด

ปูเสฉวนเป็นสัตว์ประเทศร้อน หากินได้ทั้งในน้ำและบนบก อาหารส่วนใหญ่เป็นพวกสาหร่ายและกินพวกกุ้ง ปู ปลาตัวเล็ก ๆ เมื่ออาศัย อยู่ในเปลือกหอยจนตัวเติบโตใหญ่ขึ้น ก็จะเลือกหาแหล่งที่อยู่ใหม่ที่ใหญ่ขึ้น แล้วเปลี่ยนย้ายไปอยู่ในแหล่งใหม่ ส่วนใหญ่จะอาศัยอยู่ในเปลือกหอย เจดีย์ หอยสังข์ หอยอูด หอยนมสาว หอยหนาม หอยมวนพลู หอยเงาะ แต่ในปัจจุบัน ปริมาณเปลือกหอยลดลงไปจากสภาพธรรมชาติดั้งเดิม อย่างน่าใจหาย เนื่องจาก การเก็บเปลือกหอยของมนุษย์เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น เป็นของประดับ เพื่อการประดิษฐ์รูปแบบ ต่าง ๆ รวมถึงเพื่อเป็นของฝาก ของที่ระลึก โดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ว่าเปลือกหอยดังกล่าวนั้น เป็นเสมือนบ้านที่อยู่อาศัยของปูเสฉวน ซึ่งเป็น ปัจจัยสำคัญต่อการดำรงชีวิตเป็นอย่างมาก

เมื่อเกิดเหตุการณ์สภาพความขาดแคลนบ้าน (เปลือกหอยฝาเดียว) ที่มีโครงสร้างแข็งแรง สวยงาม เหมาะสมทั้งรูปทรงและขนาด อีกทั้ง มีความกลมกลืนกับสภาพธรรมชาติ ทำให้ปูเสฉวนต้องหันไปพึ่งพิงเศษวัสดุต่างๆ ที่พอจะอาศัยเป็นบ้านชั่วคราวเพื่อความอยู่รอด ได้แก่ เศษกระป๋อง ขวดแก้ว ขวดพลาสติก กล่องใส่ฟิลม์ ฯลฯ ซึ่งในปัจจุบันมีให้พบเห็นบ้างแล้ว อันเป็นภาพที่น่าเวทนาของปูเสฉวนที่เคยเป็นสัตว์ สวยงาม และมีความสง่างามในตัวเอง อีกทั้งปูเสฉวนยังต้องทนทุกข์ทรมานกับอันตรายที่เกิดจากเศษวัสดุต่าง ๆ ดังกล่าว ได้แก่ สนิมจาก กระป๋อง ความคมของเศษขวดแก้ว สารเคมีที่เป็นส่วนผสมของพลาสติก เป็นต้น รวมถึงผลกระทบด้านการเจริญเติบโตและการบกพร่องพิการ ในด้านร่างกายที่จำเป็นต้องปรับตัวเข้ากับรูปทรงวัสดุต่าง ๆ อีกด้วย

ดังนั้น การริเริ่มโครงการคืนเปลือกหอยให้ปูเสฉวน จึงเป็นโครงการที่สามารถจะช่วยเหลือวิถีทางการดำรงชีวิตของปูเสฉวน ซึ่งเป็นสัตว์ สวยงามและมีคุณค่าต่อระบบนิเวศทั้งทางชายฝั่งและในทะเล ให้สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างสวยงามและสง่างาม ควบคู่ไปกับสภาพธรรมชาติได้อย่างมีคุณค่าและยั่งยืนตลอดไป

ส่วนอุทยานแห่งชาติทางทะเล ได้เล็งเห็นความสำคัญของปูเฉวนอันเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศทั้งทางชายฝั่งและในทะเล จึงจัดทำ โครงการคืนเปลือกหอยให้ปูเสฉวนโดยมีวัตถุประสงค์และเป้าหมายดังนี้
วัตถุประสงค์
1. เพื่อประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนทั่วไป ได้ทราบถึงปัญหาการขาดแคลนเปลือกหอยฝาเดียว เพื่อใช้อยู่อาศัยของปูเสฉวน
2. เพื่อรณรงค์ให้ประชาชนทั่วไป เกิดจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์ปูเสฉวน
3. เพื่อการมีส่วนร่วมของประชาชน ในการสนับสนุนช่วยเหลือโดยการบริจาคคืนเปลือกหอยให้ปูเสฉวน
4. เพื่อการอนรักษ์ปูเสฉวน ให้คงอยู่ตามธรรมชาติดั้งเดิมอย่างยั่งยืนตลอดไป
เป้าหมาย
1. เพื่อให้ได้เปลือกหอยชนิดหอยฝาเดียว ที่ได้รับจากการบริจาคคืนสู่ธรรมชาติ จำนวน 500,000 ตัว
2. เพื่อสร้างจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์และเกิดความรักหวงแหน และรู้คุณค่าของปูเสฉวน
3. เพื่อเน้นการมีส่วนร่วมระหว่างประชาชนกับหน่วยงานภาครัฐและหน่วยงานเอกชน ในการช่วยเหลือสนับสนุนการคืนเปลือกหอย ให้ปูเสฉวน

จึงขอเชิญชวนนักอนุรักษ์ นักเรียน นักศกษา ข้าราชการและประชาชนโดยทั่วไป พร้อมใจกันกันนำเปลือกหอยคืนสู่ธรรมชาติ ซึ่งทางคณะทำงานได้กำหนดพื้นที่ที่นำเปลือกหอยที่ได้รับบริจาคไปคืนสู่ธรรมชาติให้ปูเสฉวนไว้ดังนี้ ทางฝั่งอ่าวไทย ในพื้นที่อุทยาน แห่งชาติหมู่เกาะช้าง จังหวัดตราด ทางฝั่งอันดามันตอนกลาง ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์ และอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะ สิมิลัน จังหวัดพังงา และ ทางฝั่งอันดามันตอนล่าง ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติตะรุเตา จังหวัดสตูล

สนใจเข้าร่วมโครงการ ติดต่อสอบถามรายละเอียดที่ส่วนอุทยานแห่งชาติทางทะเล สำนักอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ กรมป่าไม้ โทร 5612920 หรืออีเมล์มาที่ pakorn@forest.go.th