เครื่องมือพื้นฐานอื่นๆ

ได้แก่ มีดขอ มีดหวด มีดเดินป่า ขวาน และเลื่อยชนิดต่างๆ รวมทั้งเลื่อยยนต์ ซึ่งส่วนใหญ่จะใช้ประโยชน์เพื่อการทำแนวกันไฟและการกวาดเก็บภายหลังดับไฟได้แล้ว

คบจุดไฟ

คบจุดไฟ (Drip torch) (ภาพที่ 8.6) เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการจุดไฟ เพื่อชิงเผากำจัดเชื้อเพลิง หรือใช้ในการจุดไฟเผากลับในการดับไฟด้วยไฟ คบจุดไฟช่วยให้การจุดไฟเป็นแนวยาวเป็นไปอย่างรวดเร็วและแนวของไฟมีความสม่ำเสมอ คบจุดไฟมาตรฐานมีอยู่ 2 ประเภท คือ

- แบบอเมริกา ลักษณะเป็นถังเหล็กทรงกระบอกที่บรรจุน้ำมันได้ประมาณ 2-3 ลิตร มีท่อเล็กยาวที่หัวถัง ที่ปลายท่อมีไส้ตะเกียง โดยน้ำมันจะไหลจากตัวถังมาตามท่อจนถึงไส้ตะเกียงที่ปลายท่อ โดยมีวาล์วเปิดปิดน้ำมัน ด้านหัวถังมีช่องสำหรับเติมน้ำมันและมีรูระบายอากาศ ด้านข้างของถังมีที่จับสำหรับใช้มือถือ คบชนิดนี้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างรวดเร็วและต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน

ภาพที่ 8.6 คบจุดไฟแบบอเมริกา

- แบบยุโรป ทำจากท่อเหล็กแป๊ปน้ำ ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 1 นิ้ว ยาวประมาณ 1 เมตร ดัดปลายด้านหนึ่งของท่อให้งอเป็นมุมประมาณ 135 องศา แล้วนำไส้ตะเกียงอุดไว้ที่ปลายท่อด้านที่งอไว้นี้ จากนั้นเติมน้ำมันลงไปทางปลายท่ออีกด้านหนึ่งซึ่งใช้เป็นด้ามจับไปด้วยในตัว เมื่อถือท่อให้ปลายด้านงอทิ้งดิ่งลงดิน น้ำมันจะไหลลงมาหล่อเลี้ยงไส้ตะเกียง

สำหรับประเทศไทย ได้มีการพัฒนาอุปกรณ์ในการจุดไฟในลักษณะของเครื่องพ่นไฟ โดยดัดแปลงจากถังฉีดน้ำดับไฟป่า ด้วยการนำเหล็กเส้นกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ

1 หุน ยาวประมาณ 30 ซม. นำมาต่อที่ปลายของหัวฉีด ปลายเหล็กเส้นอีกปลายหนึ่งขดเป็น

รูปวงกลมและนำไส้ตะเกียงไปติดไว้ ในถังน้ำบรรจุน้ำมันดีเซลผสมกับน้ำมันก๊าซ เมื่อจุดไฟที่ไส้ตะเกียงและฉีดน้ำมันออกจากถัง น้ำมันจะพุ่งผ่านเปลวไฟที่ไส้ตะเกียง ทำให้น้ำมันติดไฟ และกลายเป็นลำไฟพุ่งออกไปข้างหน้า ในลักษณะเดียวกับเครื่องพ่นไฟ

1. การใช้งาน

1.1 คบจุดไฟแบบอเมริกามีวาล์วเปิดปิดน้ำมัน ก่อนใช้จึงต้องเปิดวาล์ว แล้วจับที่มือจับของถัง กดด้านปลายท่อที่มีไส้ตะเกียงอยู่ลงดิน เพื่อให้น้ำมันไหลออกจากถังไปตามท่อจนถึงไส้ตะเกียง จากนั้นจุดไฟที่ไส้ตะเกียง แล้วเดินไปตามแนวเส้นทางที่ต้องการ ลูกไฟจากปลายไส้ตะเกียงจะหยดออกมาเรื่อยๆ เป็นทางไปตามแนวที่เดิน ทำให้ได้แนวไฟตามที่ต้องการ

1.2 คบจุดไฟแบบยุโรปไม่มีวาล์วเปิดปิดน้ำมัน ดังนั้นเมื่อถือปลายท่อด้านที่จับ ปล่อยให้ปลายท่อด้านงอทิ่มลงดินแล้วจุดไฟที่ไส้ตะเกียง จากนั้นก็เดินไปตามเส้นทางที่ต้องการได้ทันที

2. การบำรุงรักษา

ไม่มีอะไรยุ่งยาก เพียงแต่คอยเปลี่ยนไส้ตะเกียง และเช็ดคราบน้ำมันที่อาจหกเลอะอยู่ที่ตัวถังหรือตัวท่อของคบจุดไฟออกให้สะอาด

เครื่องฉีดน้ำดับไฟป่าติดรถยนต์

เครื่องฉีดน้ำดับไฟป่าติดรถยนต์ (Slip-on Tank) (ภาพที่ 8.9) เป็นเครื่องมือที่ออกแบบมาเพื่อความสะดวกในการขนส่งและเคลื่อนย้ายเข้าไปในพื้นที่ทุรกันดารเพื่อดับไฟป่า โดยมีเครื่องสูบน้ำ ถังเก็บน้ำ สายส่งน้ำ และหัวฉีดน้ำ ประกอบกันเข้าเป็นชุดเดียวกัน มีขนาดเล็กสำหรับติดตั้งและถอดออกจากกระบะรถบรรทุกได้โดยสะดวก สำหรับประเทศไทย Slip-on Tank ที่ใช้อยู่ออกแบบสำหรับติดตั้งบนรถบรรทุกเล็กขนาด 1 ตัน ขับเคลื่อน 4 ล้อ เพื่อให้สามารถเดินทางไปดับไฟในพื้นที่ทุรกันดารได้ดี

1. คุณสมบัติ

ใช้เครื่องสูบน้ำขนาด 5 แรงม้า

1.2 ถังน้ำสี่เหลี่ยมขนาด 30 x 90 x 120 ซม. จุน้ำได้ 324 ลิตร โดยอาจต่อพ่วงกับถังอะไหล่ซึ่งทำจากถังน้ำมันขนาด 200 ลิตร ได้

1.3 สายส่งน้ำขนาด ½ นิ้ว ยาว 50 เมตร

1.4 หัวฉีดปรับเพื่อให้น้ำรวมเป็นลำ หรือกระจายเป็นฝอยกว้างได้

1.5 ระยะเวลาใช้งาน ถ้าฉีดน้ำเป็นลำ จะใช้งานได้ประมาณ 20-25 นาที แต่ถ้าฉีดน้ำเป็นฝอย จะใช้งานได้ประมาณ 35-45 นาที

2. การใช้งาน

ใช้ดับไฟป่าในพื้นที่ที่รถยนต์ขับเคลื่อน 4 ล้อสามารถเข้าถึงได้

2.1 ในกรณีที่ไม่มีแหล่งน้ำสำรองเพิ่มเติม

- ใช้ลดความรุนแรงของไฟที่มีความสูงมากกว่า 3 เมตร เพื่อให้เครื่องมืออื่นเข้าทำงานได้

- ใช้พรมแนวกันไฟในระหว่างการจุดไฟเผากลับ ป้องกันไม่ให้ไฟเผากลับกระโดดข้ามแนว และป้องกันลูกไฟปลิวข้ามแนว

2.2 ในกรณีที่มีแหล่งน้ำเพิ่มเติม

- ใช้ฉีดน้ำเพื่อดับไฟโดยตรง

ภาพที่ 8.7 เครื่องฉีดน้ำดับไฟป่าติดรถยนต์

เครื่องสูบน้ำดับไฟป่า

ในพื้นที่ที่หาแหล่งน้ำได้ง่าย จะมีการใช้เครื่องสูบน้ำสำหรับการดับไฟป่าอย่างกว้างขวาง โดยมีการพัฒนาเครื่องสูบน้ำให้มีขนาดเล็กกระทัดรัด เป็นแบบเคลื่อนที่ (Portable pump) สามารถสะพายหลังพนักงานดับไฟป่าไปได้ หรือใช้หิ้วไปได้ นอกจากนั้นยังมีการพัฒนาเครื่องสูบน้ำแบบทุ่นลอย (Floatable pump) ซึ่งสามารถสูบน้ำจากแหล่งน้ำที่มีความลึกเพียง 6 นิ้วได้ เพื่อใช้กับแหล่งน้ำในป่า ซึ่งมักจะตื้นเขินในช่วงฤดูแล้ง

สำหรับประเทศไทย โอกาสที่จะใช้เครื่องสูบน้ำเพื่อดับไฟป่ามีน้อยมาก ทั้งนี้เนื่องจากพื้นที่ป่าส่วนใหญ่เป็นภูเขาสลับซับซ้อน และไฟป่าส่วนใหญ่เกิดในป่าผลัดใบ ซึ่งแหล่งน้ำต่างๆจะเหือดแห้งหมดในช่วงฤดูแล้ง

เครื่องมือและอุปกรณ์สนับสนุนการดับไฟป่า

นอกจากเครื่องมือหลักที่ใช้ในการดับไฟป่าโดยตรงตามที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว งานดับไฟป่ายังจำเป็นต้องใช้เครื่องมือและอุปกรณ์อีกเป็นจำนวนมาก เพื่อสนับสนุนการดับไฟป่า ดังนี้

1. ยานพาหนะ

ได้แก่ เฮลิคอปเตอร์ รถบรรทุก หรือเรือ สำหรับขนส่งพนักงานดับไฟป่าและอุปกรณ์การดับไฟป่า นอกจากนั้นยังจำเป็นต้องใช้รถจักรยานยนต์เพื่อการลาดตระเวนตรวจหาไฟ และขนส่งชุดจู่โจมเคลื่อนที่เร็ว (Initial attack)

2. อุปกรณ์การตรวจหาไฟ

ได้แก่ หอดูไฟ เครื่องเล็งทิศทางไฟ กล้องส่องทางไกล แผนที่ระวาง

3. อุปกรณ์การสื่อสาร

ได้แก่ วิทยุ และโทรศัพท์

4. ชุดปฐมพยาบาล

ได้แก่ ชุดปฐมพยาบาลสำหรับอาการบาดเจ็บจากการถูกไฟลวก กระดูกหัก ถูกสัตว์มีพิษขบกัด และหมดสติเนื่องจากสำลักควันไฟ และยาสามัญประจำบ้าน

5. อุปกรณ์ป้องกันตัวของพนักงานดับไฟป่า

ได้แก่ ชุดดับไฟป่า ถุงมือ รองเท้าคอมแบท หมวกนิรภัย หน้ากากป้องกันควัน และที่กำบังไฟ (Fire shelter)

6. อุปกรณ์การยังชีพในป่า

ได้แก่ เป้สนาม เต็นท์หรือเปลนอน ผ้าพลาสติก ไฟฉาย มีดเดินป่า แผนที่และเข็มทิศหรือเครื่อง GPS กระติกน้ำ หม้อสนาม และเสบียงอาหาร

7. เครื่องจักรกลหนักและอากาศยาน

ได้แก่ รถแทรคเตอร์ รถบูลโดเซอร์ รถตักดิน เครื่องบินทิ้งน้ำดับไฟป่า เฮลิคอปเตอร์พร้อมถังน้ำดับไฟป่า อุปกรณ์โรยตัวแนวดิ่ง และเครื่องกว้าน

บัญชีเครื่องมือและอุปกรณ์ดับไฟป่ามาตรฐาน

บัญชีเครื่องมือและอุปกรณ์ดับไฟป่ามาตรฐาน (Standard Check-list) ที่เหมาะสมสำหรับการดับไฟป่าในประเทศไทย แสดงไว้ในตารางที่ 1-3 ดังนี้

ตารางที่ 8.1 บัญชีเครื่องมือและอุปกรณ์ดับไฟป่ามาตรฐาน สำหรับ 1 หมู่ดับไฟป่าเคลื่อนที่ (กำลังพล 15 นาย)

 

รายการ

จำนวน

หมายเหตุ

1

รถบรรทุกเล็กขนาด 1 ตัน ขับเคลื่อน 4 ล้อ

1 คัน

 

2

วิทยุมือถือ ระบบ VHF/FM ขนาด 5 วัตต์

2 เครื่อง

 

3

วิทยุแบบหิ้วถือหรือติดรถยนต์ ระบบ VHF/FM

ขนาด 30-40 วัตต์

1 เครื่อง

 

4

ที่ตบไฟ

25 อัน

 

5

ถังฉีดน้ำดับไฟป่า

25 ใบ

 

6

ครอบไฟป่า

15 อัน

 

7

คบจุดไฟ

2 อัน

 

8

ขวานใหญ่

2 ด้าม

 

9

มีดหวด

5 เล่ม

 

10

มีดเดินป่า

2 เล่ม

 

11

เลื่อยคันศร

2 ปื้น

 

12

อุปกรณ์ป้องกันตัวของพนักงานดับไฟป่า

1 ชุด

สำหรับ 15 นาย

13

อุปกรณ์การยังชีพในป่า

1 ชุด

สำหรับ 15 นาย

14

ชุดปฐมพยาบาล

1 ชุด

สำหรับ 15 นาย

ตารางที่ 8.2 บัญชีเครื่องมือและอุปกรณ์ดับไฟป่ามาตรฐาน สำหรับ 1 ชุดลาดตระเวนไฟ/ชุดจู่โจมเคลื่อนที่เร็ว (กำลังพล 2 นาย)

 

รายการ

จำนวน

หมายเหตุ

1

จักรยานยนต์แบบวิบาก

1 คัน

 

2

กล้องส่องทางไกล

1 กล้อง

 

3

วิทยุมือถือ ระบบ VHF/FM ขนาด 5 วัตต์

1 เครื่อง

 

4

แผนที่ระวาง/เข็มทิศ หรือ เครื่อง GPS

1 ชุด

 

5

ที่ตบไฟ

1 อัน

 

6

ถังฉีดน้ำดับไฟป่า

1 ใบ

 

7

ครอบไฟป่า

1 อัน

 

ตารางที่ 8.3 บัญชีเครื่องมือและอุปกรณ์ดับไฟป่ามาตรฐาน ประจำหอดูไฟ (กำลังพล 1 นาย)

 

รายการ

จำนวน

หมายเหตุ

1

เครื่องเล็งทิศทางไฟ

1 เครื่อง

 

2

กล้องส่องทางไกล

1 กล้อง

 

3

วิทยุมือถือ ระบบ VHF/FM ขนาด 5 วัตต์

1 เครื่อง

 

4

แผนที่ระวาง/เข็มทิศ

1 ชุด

 

5

ที่ตบไฟ

1 อัน

 

6

ถังฉีดน้ำดับไฟป่า

1 ใบ

 

7

ครอบไฟป่า

1 อัน