สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



ตำลึงหนู
วันที่ 31 ตุลาคม 2559

Zehneria tenuispica W. J. de Wilde & Duyfjes

Cucurbitaceae

ไม้เถา ยาวได้ถึง 1 ม. แยกเพศร่วมต้น มือจับไม่แยกแขนง ใบเรียงเวียน รูปไข่กลับ ยาว 3-9 ซม. จักตื้น ๆ 3-5 เหลี่ยม แผ่นใบสาก ก้านใบยาว 1.5-3.5 ซม. ช่อดอกเพศผู้แบบช่อกระจะ ออกตามซอกใบ ใบประดับที่โคนขนาดเล็ก ก้านช่อยาว 1.4-5 ซม. มีได้ถึง 15 ดอก ก้านดอกยาว 2-4 มม. ฐานดอกรูปถ้วย ยาวประมาณ 2 มม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปสามเหลี่ยมขนาดเล็ก ดอกสีขาว มี 5 กลีบ รูปไข่ ยาวประมาณ 1 มม. ปลายกลีบมีปุ่มเล็ก ๆ เกสรเพศผู้ 3 อัน ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 1.5 มม. ปลายอับเรณูมีรยางค์เป็นขน จานฐานดอกกลม ดอกเพศเมียออกเดี่ยว ๆ ติดช่อดอกเพศผู้ คล้ายดอกเพศผู้ ก้านดอกยาว 1.2-1.5 ซม. จานฐานดอกรูปวงแหวน จัก 3 พู รังไข่เกลี้ยง ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 1 มม. ยอดเกสรจัก 3 พู ผลเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 6 มม. ก้านผลยาว 1.5-2.5 ซม. มีหลายเมล็ด

พบที่อินเดีย และพม่า ในไทยพบทางภาคเหนือที่ดอยตุง จังหวัดเชียงราย และภาคตะวันตกเฉียงใต้ที่กาญจนบุรี ขึ้นตามเขาหินปูน ความสูง 400-1300 เมตร

สกุล Zehneria Endl. มีประมาณ 25 ชนิด พบในแอฟริกา มาดากัสการ์ เอเชีย และออสเตรเลีย ในไทยมี 2 ชนิด อีกชนิดคือ แตงกลม Z. bodinieri (H. Lév.) W. J. de Wilde & Duyfjes ช่อดอกเพศผู้และก้านดอกเพศเมียสั้นกว่า ชื่อสกุลตั้งตามนักวาดภาพทางพฤกษศาสตร์ชาวออสเตรีย Joseph Zehner

ตำลึงหนู: ไม้เถามีมือจับ ขอบใบจัก 3-5 เหลี่ยม ช่อดอกเพศผู้แบบช่อกระจะ ดอกเพศเมียติดกับช่อดอกเพศผู้ (ภาพ: ดอยตุง เชียงราย - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

de Wilde, W.J.J.O. and B.E.E. Duyfjes. (2008). Cucurbitaceae. In Flora of Thailand Vol. 9(4): 545-546.