สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

เครือแหม
วันที่ 29 กรกฎาคม 2559

Tinomiscium petiolare Hook. f. & Thomson

Menispermaceae

ดูที่ ขมิ้นฤาษี



ขมิ้นฤาษี
วันที่ 29 กรกฎาคม 2559

Tinomiscium petiolare Hook. f. & Thomson

Menispermaceae

ไม้เถาเนื้อแข็งขนาดใหญ่ แยกเพศต่างต้น น้ำยางสีขาว กิ่งอ่อนมีริ้วและขนสั้นนุ่มหนาแน่น ใบเรียงเวียน รูปรีหรือรูปไข่ ยาว 10-30 ซม. ปลายแหลมยาว โคนมน กลม หรือเว้าตื้น แผ่นใบมีริ้วละเอียดด้านบน เส้นโคนใบข้างละ 1-2 เส้น ก้านใบยาว 6-20 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจะออกหนาแน่นตามกิ่งหรือลำต้น ยาว 5-35 ซม. มีขนสั้นนุ่ม ดอกเพศผู้ก้านดอกยาว 2.5-5 มม. กลีบเลี้ยง 9 กลีบ เรียง 3 วง วงนอกขนาดเล็ก วงในรูปรี ยาว 4-5 มม. พับงอกลับ กลีบดอก 6 กลีบ รูปรี ยาว 2.5-3.5 มม. เกสรเพศผู้ 6 อัน สั้นกว่ากลีบดอก แกนอับเรณูหนา เป็นหมันในดอกเพศเมีย รูปแถบ ดอกเพศเมียคล้ายดอกเพศผู้ มี 3 คาร์เพล แยกกัน ยอดเกสรจักหลายพูสั้น ๆ เป็นหมันในดอกเพศผู้ ผลผนังชั้นในแข็ง มี 3 ผลย่อย รูปรี ยาวได้ถึง 4 ซม. ติดบนแกนหนา (carpophore) สีเขียวเป็นมันวาว แก่สีขาวหรือเหลือง ผนังชั้นในย่น ยาว 2-2.5 ซม. มีเมล็ดเดียว แบน

พบที่จีนตอนใต้ พม่า เวียดนาม คาบสมุทรมลายู และนิวกินี ในไทยพบทางภาคเหนือกระจายลงทางภาคใต้ ขึ้นตามป่าดิบแล้ง ป่าดิบชื้น และป่าดิบเขา ความสูงถึงประมาณ 1300 เมตร น้ำยางใช้ทาแก้ปวดข้อ กล้ามเนื้อ ผลใช้เบื่อปลา

สกุล Tinomiscium Miers ex Hook. f. & Thomson อาจมีเพียงชนิดเดียว หรือมีได้ถึง 7 ชนิด พบเฉพาะในเอเชียเขตร้อน ชื่อสกุลมาจากภาษาละติน “tinus” พืช และภาษากรีก “mischos” ลำต้น หมายถึงพืชที่ออกดอกตามลำต้น

ชื่ออื่น   ขมิ้นฤๅษี, เครือแหม (หนองคาย); ปลาร้าห่อทอง (ภาคกลาง); ย่านตองขาว (ตรัง)

ขมิ้นฤๅษี: ไม้เถาเนื้อแข็งขนาดใหญ่ ช่อดอกแบบช่อกระจะออกหนาแน่นตามลำต้น ผลมี 3 ผลย่อย ผลอ่อนสีเขียว เป็นมันวาว (ภาพ: ดอยตุง เชียงราย - Martin van de Bult)

เอกสารอ้างอิง

Forman, L.L. (1991). Menispermaceae. In Flora of Thailand Vol. 5(3): 303-306.

Hu, Q., X. Luo, T. Chen and M.G. Gilbert. (2008). Menispermaceae. In Flora of China Vol. 7: 6.

ปลาร้าห่อทอง
วันที่ 29 กรกฎาคม 2559

Tinomiscium petiolare Hook. f. & Thomson

Menispermaceae

ดูที่ ขมิ้นฤาษี

ย่านตองขาว
วันที่ 29 กรกฎาคม 2559

Tinomiscium petiolare Hook. f. & Thomson

Menispermaceae

ดูที่ ขมิ้นฤาษี