สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

เข็มช้าง
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Timonius corneri K. M. Wong

Rubiaceae

ดูที่ ตุ้มหูทอง



ตุ้มหูทอง
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Timonius corneri K. M. Wong

Rubiaceae

ไม้ต้น สูงได้ถึง 18 ม. แยกเพศต่างต้น หูใบรูปสามเหลี่ยมขนาดเล็ก ร่วงเร็ว ใบเรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปขอบขนาน ยาว 7-16 ซม. แผ่นใบด้านล่างมีขนสีน้ำตาลแดง ก้านใบยาว 0.5-1.5 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจุกปลายม้วน ก้านช่อยาว 0.5-2 ซม. กลีบดอกและกลีบเลี้ยงจำนวนอย่างละ 4 กลีบ ในดอกเพศเมียอาจมีได้ถึง 8 กลีบ กลีบเลี้ยงรูปถ้วย ปลายแฉกตื้น ๆ ติดทน ดอกรูปดอกเข็ม สีเหลืองหรือสีครีม หลอดกลีบยาว 5-6 มม. กลีบยาวประมาณ 3 มม. เกสรเพศผู้ 4 อัน ติดใต้ปากหลอดกลีบ อับเรณูยาวประมาณ 3 มม. ยื่นพ้นหลอดกลีบในดอกเพศผู้ รังไข่ใต้วงกลีบ ก้านเกสรเพศเมียยาว 5-6 มม. ยอดเกสรมี 4 พู รูปแถบ ยาวประมาณ 1.5 มม. ผลผนังชั้นในแข็ง รูปรีกว้างหรือกลม ยาว 5-7 มม. ไพรีนจำนวนมาก

พบที่คาบสมุทรมลายู ในไทยพบเฉพาะทางภาคตะวันออกเฉียงใต้และภาคใต้ ขึ้นกระจายห่าง ๆ ในป่าดิบชื้น ความสูงถึงประมาณ 1200 เมตร มีความผันแปรสูง แยกเป็น var. penangianus (Ridl.) K. M. Wong ช่อดอกเพศเมียมี 1-5 ดอก

สกุล Timonius DC. มี 160-200 ชนิด ส่วนใหญ่อยู่ในภูมิภาคมาเลเซีย ในไทยมี 2 ชนิด อีกชนิด คือ T. flavescens (Jacq.) Baker พบในป่าพรุ จังหวัดนราธิวาส ใบเล็กกว่า แผ่นใบเกลี้ยง ก้านดอกยาว

ชื่ออื่น   เข็มช้าง (Surat Thani); ตุ้มหูทอง (ทั่วไป)

ตุ้มหูทอง: ช่อดอกเพศผู้แบบช่อกระจุกปลายม้วน ดอกจำนวนมาก ไร้ก้าน กลีบดอก 4 กลีบ (ภาพซ้าย: แว้ง นราธิวาส - มนตรี ธนรส); ตุ้มหูทอง: var. penangianus ช่อดอกเพศเมียมี 1-5 ดอก ผลกลม (ภาพขวา: เบตง ยะลา - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Puff, C., K. Chayamarit and V. Chamchumroon. (2005). Rubiaceae of Thailand. Forest Herbarium. Bangkok.

Wong, K.M. (1988). The Antirheoideae (Rubiaceae) of the Malay Peninsula. Kew Bulletin 43: 491-518.