สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



เถาย่านาง
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Tiliacora triandra (Colebr.) Diels

Menispermaceae

ไม้เถา มีหัวใต้ดิน แยกเพศต่างต้น ลำต้นเหนียว ใบรูปรี รูปขอบขนาน หรือแกมรูปไข่กลับ ยาว 5-17 ซม. เส้นแขนงใบข้างละ 2-6 เส้น คู่ล่างออกใกล้โคน ก้านใบย่น 0.5-2 ซม. ช่อดอกคล้ายช่อกระจะ ออกตามซอกใบ ช่อดอกเพศผู้ออกเป็นกระจุก ช่อดอกเพศเมียออกเดี่ยว ๆ ช่อยาว 2-8 ซม. ก้านช่อสั้น ดอกเพศผู้กลีบเลี้ยงมี 6-12 กลีบ วงในรูปรี ยาวประมาณ 2 มม. วงนอกขนาดเล็กกว่า กลีบดอกมี 3 หรือ 6 กลีบ รูปลิ่ม ยาวประมาณ 1 มม. เกสรเพศผู้ 3 อัน ยาวประมาณ 2 มม. ดอกเพศเมียคล้ายดอกเพศผู้ กลีบเลี้ยงด้านนอกมีขนประปราย กลีบดอกมี 6 กลีบ รูปขอบขนาน ไม่มีเกสรเพศผู้ที่เป็นหมัน มี 8-9 คาร์เพล ติดบนก้านชูเกสรเพศเมีย ยอดเกสรไร้ก้าน ผลผนังชั้นในแข็ง รูปรีเกือบกลม ยาว 0.7-1 ซม. สุกสีแดง ก้านชูยาว 3-4 มม. ก้านผลยาว 2-3 มม.

พบที่อินเดีย พม่า ภูมิภาคอินโดจีน และคาบสมุทรมลายู ในไทยพบแทบทุกภาค ขึ้นตามป่าดิบแล้ง ป่าดิบชื้น ชายฝั่งทะเล และเขาหินปูน ความสูงไม่เกิน 300 เมตร ใบปรุงเป็นอาหารหลายชนิดทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รากและใบใช้ถอนพิษ แก้ไข้ ใช้เข้ายาเขียว บำรุงธาตุ

สกุล Tiliacora Colebr. มีประมาณ 25 ชนิด ส่วนใหญ่พบในแอฟริกา ในเอเชียมี 2 ชนิด ออสเตรเลียมี 1 ชนิด ในไทยมีชนิดเดียว ชื่อสกุลเป็นชื่อพื้นเมืองในอินเดียที่ใช้เรียก T. acuminata (Lam.) Miers หรือชื่อ T. racemosa Colebr. ในปัจจุบัน

ชื่อพ้อง  Cocculus triandrus Colebr.

ชื่ออื่น   จ้อยนาง (เชียงใหม่); เถาย่านาง, เถาวัลย์เขียว (ภาคกลาง); ยาดนาง (สุราษฎร์ธานี)

เถาย่านาง: เส้นแขนงใบข้างละ 2-6 เส้น คู่ล่างออกใกล้โคน ดอกออกตามซอกใบ ดอกเพศเมียออกเดี่ยว ๆ บนแกนช่อ ผลสุกสีแดง (ภาพ: cultivated - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Forman, L.L. (1991). Menispermaceae. In Flora of Thailand Vol. 5(3): 345-346.

เถาวัลย์เขียว
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Tiliacora triandra (Colebr.) Diels

Menispermaceae

ดูที่ 2665

จ้อยนาง
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Tiliacora triandra (Colebr.) Diels

Menispermaceae

ดูที่ 2665

ยาดนาง
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Tiliacora triandra (Colebr.) Diels

Menispermaceae

ดูที่ 2665