สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



ขาวพรหมจรรย์
วันที่ 4 สิงหาคม 2559

Somrania albiflora D. J. Middleton

Gesneriaceae

ไม้ล้มลุก สูงได้ถึง 20 ซม. มีขนแตกแขนงและขนต่อมตามกิ่ง แผ่นใบด้านล่าง ก้านใบ ช่อดอก ก้านดอก กลีบเลี้ยง และกลีบดอกด้านนอก ใบเรียงติดโคนต้นหรือเรียงตรงข้ามบนกิ่งขนาดไม่เท่ากัน รูปไข่ ยาว 1.8-16.5 ซม. โคนเว้า เบี้ยว ขอบจักซี่ฟัน ก้านใบยาว 3.5-14 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจุกออกตามลำต้น 1-3 ช่อ ก้านช่อยาว 5-13.5 ซม. ใบประดับรูปใบหอก ยาว 2.5-5 มม. ก้านดอกยาว 5.5-7.5 มม. หลอดกลีบเลี้ยงสั้น มี 5 กลีบ รูปสามเหลี่ยมแคบ ยาวประมาณ 4 มม. ดอกสีขาว สมมาตรด้านข้าง หลอดกลีบดอกรูปทรงกระบอก ยาว 0.9-1 ซม. กลีบรูปไข่กว้าง กลีบบน 2 กลีบ กว้างประมาณ 4.5 มม. กลีบล่าง 3 กลีบ กว้างประมาณ 3.5 มม. เกสรเพศผู้ 2 อัน ติดใต้จุดกึ่งกลางหลอดกลีบดอก ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 4 มม. เกสรเพศผู้ที่เป็นหมัน 3 อัน จานฐานดอกสีเหลือง ขอบจักมน มี 2 คาร์เพล ยาวประมาณ 1.1 ซม. รวมยอดเกสรเพศเมีย ผลแห้งแตก รูปกระสวย ยาว 0.7-1.1 ซม. เมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก

พืชถิ่นเดียวของไทย พบทางภาคใต้ที่ระนอง ขึ้นตามหินปูนที่ชุ่มชื้น ความสูงถึงประมาณ 550 เมตร

สกุล Somrania D. J. Middleton สกุลพืชถิ่นเดียวของไทย มี 3 ชนิด อีก 2 ชนิด ดอกขนาดใหญ่กว่า คือ S. lineata D. J. Middleton & Triboun พบที่พังงา กลีบดอกด้านในมีปื้นสีเหลืองอมน้ำตาล 2 แนว และ S. flavida D. J. Middleton & Triboun พบที่สุราษฎร์ธานี ปื้นสีเหลือง ก้านใบสั้นกว่า ชื่อสกุลตั้งตามชื่อดร.สมราน สุดดี นักพฤกษศาสตร์กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

ขาวพรหมจรรย์: S. albiflora มีขนกระจาย ขอบใบจักซี่ฟัน ช่อดอกแบบช่อกระจุกออกตามลำต้น ดอกสมมาตรด้านข้าง (ภาพบน: ถ้ำพระขยางค์ ระนอง - ราชันย์ ภู่มา); ขาวพรหมจรรย์: S. lineata ใบออกตามโคนต้น กลีบดอกด้านในมีปื้นสีเหลืองอมน้ำตาล 2 แนว (ภาพล่าง: พังงา - ธรรมรัตน์ พุทธไทย)

เอกสารอ้างอิง

Middleton, D.J. and P. Triboun. (2013). A new species of Somrania (Gesneriaceae) from Thailand. Gardens’ Bulletin Singapore 65(2): 181-184.

Middleton, D.J. and P. Triboun. (2012). Somrania, a new genus of Gesneriaceae from Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany) 40: 9-13.