สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ส้มขอน
วันที่ 3 กรกฎาคม 2560

Senegalia rugata (Lam.) Britton & Rose

Fabaceae

ดูที่ ส้มป่อย



ส้มป่อย
วันที่ 3 กรกฎาคม 2560

Senegalia rugata (Lam.) Britton & Rose

Fabaceae

ไม้เถาเนื้อแข็ง กิ่งมีขนกำมะหยี่หรือขนสั้นนุ่ม หูใบรูปหัวใจ ยาว 3-8 มม. ร่วงเร็ว ใบประกอบแกนกลางยาว 6-16 ซม. ก้านยาว 1-5 ซม. มีต่อมด้านบนประมาณจุดกึ่งกลาง ใบประกอบย่อยมี 4-10 คู่ ยาว 2-9 ซม. มีต่อมระหว่างใบประกอบย่อยคู่ที่ 1-3 ก้านใบสั้น ใบย่อยมี 10-35 คู่ รูปใบหอก เบี้ยว ยาว 0.4-1.3 ซม. ปลายแหลมหรือกลม มีติ่งแหลม โคนตัด แผ่นใบด้านล่างมักมีขนคล้ายไหม ขอบมีขนอุย ไร้ก้าน ช่อดอกสีขาวออกตามซอกใบ บางครั้งแยกแขนง ใบประดับย่อยยาว 0.5-1 มม. กลีบเลี้ยงยาว 2-3 มม. เกลี้ยงหรือมีขนละเอียด กลีบดอกยาว 3-4 มม. รังไข่เกลี้ยงหรือมีขนคล้ายไหม มีก้านสั้น ๆ ฝักรูปแถบ ยาว 10-15 ซม. เปลือกหนา แห้งย่น เมล็ดรูปรีกว้าง ยาว 0.6-1 ซม.

พบที่อินเดีย ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย นิวกินี และฟิลิปปินส์ ในไทยพบทุกภาค ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ หรือป่าโปร่ง ความสูงถึงประมาณ 1400 เมตร ฝักแห้งแช่น้ำให้กลิ่นหอมใช้ในพิธีมงคล เปลือกบดใช้เบื่อปลา

ชื่อพ้อง  Mimosa rugata Lam., Acacia concinna (Willd.) DC., A. rugata Buch.-Ham. Ex Benth.

ชื่ออื่น   ส้มขอน (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน); ส้มป่อย (ภาคเหนือ)

ส้มป่อย: ใบประกอบ 2 ชั้น ช่อดอกแบบช่อกระจุกแน่น ออกตามซอกใบ บางครั้งแยกแขนง เกสรเพศผู้จำนวนมากแยกกัน ฝักรูปแถบ แบน เปลือกหนา (ภาพ: ลานสัก อุทัยธานี - มานพ ผู้พัฒน์)

เอกสารอ้างอิง

Maslin, B.R. (2015). Synoptic overview of Acacia sensu lato (Leguminosae: Mimosoideae) in East and Southeast Asia. Gardens’ Bulletin Singapore 67(1): 231-250.

Maslin, B.R., D.S. Seigler and J. Ebinger. (2013). New combinations in Senegalia and Vachellia (Leguminosae: Mimosoideae) for Southeast Asia and China. Blumea 58(1): 39-44.

Nielsen, I.C. (1985). Leguminosae-Mimosoideae (Acacia concinna). In Flora of Thailand Vol. 4(2): 169-170.