สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



ชมพูกาหลง
วันที่ 28 กันยายน 2559

Scaphochlamys biloba (Ridl.) Holttum

Zingiberaceae

ไม้ล้มลุก เหง้าทอดเลื้อย เส้นผ่านศูนย์กลาง 3-4 มม. แทงยอดห่าง ๆ มี 1-2 ใบ กาบใบยาว 2-5 ซม. ลิ้นกาบขนาดเล็ก ก้านใบสั้น หรือยาวได้ถึง 20 ซม. ใบรูปรีถึงรูปใบหอก ขนาดเล็ก หรือยาว 15-25 ซม. ช่อดอกออกที่โคน รูปรี ยาวได้ถึง 4 ซม. ใบประดับเรียงเวียนซ้อนกัน สีน้ำตาล ยาว 1.5-2 ซม. ใบประดับย่อยสั้นหรือยาวกว่าใบประดับเล็กน้อย ในแต่ละใบประดับมีดอกเดียว ใบประดับย่อยมีอันเดียว หลอดกลีบเลี้ยงยาวประมาณ 1.3 ซม. ปลายจัก 3 พูตื้น ๆ แฉกด้านเดียวประมาณ 5 มม. ดอกสีขาว มีต่อมขนเล็ก ๆ กระจาย หลอดกลีบดอกยาวประมาณ 3 ซม. กลีบล่างรูปแถบ ยาวประมาณ 1.7 ซม. กลีบคู่ข้างสั้นกว่าเล็กน้อย แผ่นเกสรเพศผู้ที่เป็นหมันด้านข้างรูปไข่กลับแกมรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 1.5 ซม. กลีบปากรูปไข่กลับ ยาวประมาณ 2 ซม. ปลายแฉกประมาณกึ่งหนึ่ง กลางกลีบมีปื้นสีเหลืองอ่อนหรือสีชมพู เกสรเพศผู้ยาวประมาณ 8 มม. สันอับเรณูไม่ชัดเจน

พบที่คาบสมุทรมลายู และทางภาคใต้ตอนล่างของไทยที่ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส ขึ้นตามป่าดิบชื้น ความสูงระดับต่ำ ๆ

สกุล Scaphochlamys Baker มีมากกว่า 30 ชนิด พบที่คาบสมุทรมลายู บอร์เนียว และภาคใต้ตอนล่างของไทย ในไทยมี 4-7 ชนิด ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “skaphe” หรือ “skapho” เรือ และ “chlamys” ใบประดับ หมายถึงใบประดับที่รูปร่างคล้ายเรือ

ชื่อพ้อง  Gastrochilus biloba Ridl., Scaphochlamys longifolia Holttum, S. biloba (Ridl.) Holttum var. lanceolata (Ridl.) Holttum

ชมพูกาหลง: ไม้ล้มลุกมี 1-2 ใบ ช่อดอกออกที่โคน กลีบปากรูปไข่กลับ ยาวประมาณ 2 ซม. ปลายแฉกประมาณกึ่งหนึ่ง กลางกลีบมีปื้นสีเหลืองอ่อนหรือสีชมพู (ภาพ: แว้ง นราธิวาส - มานพ ผู้พัฒน์)

เอกสารอ้างอิง

Larsen, K. and S.S. Larsen. (2006). Gingers of Thailand. Queen Sirikit Botanic Garden. Chiang Mai.

Searle, R.J. (2010). The genus Scaphochlamys (Zingiberaceae-Zingibereae): a compendium for the field worker. Edinburgh Jounal of Botany 67(1): 75-121.