สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



พวงหูด
วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2560

Pterisanthes cissioides Blume

Vitaceae

ไม้เถาล้มลุก มีมือจับ ใบประกอบมี 3-5 ใบย่อย ก้านใบยาว 3-10 ซม. ใบย่อยรูปขอบขนานหรือแกมรูปไข่กลับ ยาว 10-20 ซม. ปลายแหลมยาว ขอบจักฟันเลื่อยห่าง ๆ ใบย่อยด้านข้างโคนเบี้ยว ก้านใบย่อยใบปลายยาวได้ถึง 3.5 ซม. ใบย่อยด้านข้างยาว 1-1.5 ซม. ช่อดอกแผ่เป็นแผ่นบางคล้ายริบบิ้น มี 4 ด้าน ยาว 10-13 ซม. กว้าง 3-7 ซม. ก้านช่อยาว 20-25 ซม. มีขน ดอกบนแผ่นช่อดอกไร้ก้าน ดอกที่มีก้านดอกยื่นออกมาจากแผ่นช่อดอก ซึ่งอาจมีรังไข่แต่ไม่พบเกสรเพศผู้ ก้านดอกยาว 1.5-2.5 ซม. กลีบเลี้ยงไม่ชัดเจน กลีบดอกขนาดเล็กมาก มี 4-5 กลีบ รูปไข่แกมสามเหลี่ยม เกสรเพศผู้เท่าจำนวนกลีบดอก ติดด้านในกลีบดอก รังไข่ยื่นเลยหลอดกลีบดอกเล็กน้อย ก้านเกสรเพศเมียสั้น ยอดเกสรไม่ชัดเจน ผลสด เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 8 มม. สุกสีแดงอมชมพู มี 1-2 เมล็ด โค้งงอ ผิวย่น

พบที่คาบสมุทรมลายู บอร์เนียว สุมาตรา ชวา และภาคใต้ของไทยที่พังงา นราธิวาส ขึ้นริมลำธารในป่าดิบชื้น ความสูง 50-100 เมตร

สกุล Pterisanthes Blume อยู่ภายใต้วงศ์ย่อย Viticoideae มีประมาณ 20 ชนิด พบที่พม่าตอนล่าง และภูมิภาคมาเลเซีย ในไทยมีรายงาน 3 ชนิด P. eriopoda (Miq.) Planch. แผ่นใบด้านล่างมีขนคล้ายไหมหนาแน่น ไม่มีดอกที่มีก้านดอก พบที่ระนอง สงขลา และนราธิวาส ส่วน P. polita (Miq.) M. A. Lawson ใบประกอบมีใบเดียว แผ่นช่อดอกแคบ เคยมีรายงานว่าพบทางภาคใต้ตอนล่าง

พวงหูด: ใบประกอบมี 3-5 ใบย่อย ใบย่อยด้านข้างโคนเบี้ยว ช่อดอกแผ่เป็นแผ่นบางคล้ายริบบิ้น ดอกบนแผ่นไร้ก้าน ดอกที่มีก้านดอกยื่นออกมาจากแผ่นช่อดอก ผลสด สุกสีแดงอมชมพู (ภาพ: สระนางมโนราห์ พังงา - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Latiff, A. (1982). Studies in Malesian Vitaceae, I-IV. Federation Museums Journal 27: 46-93.

Trias-Blasi, A., K. Chayamarit and A. Teerawatananon. (2014). A taxonomic revision of Pterisanthes (Vitaceae) in Thailand and a new Thai record for Pterisanthes cissioides. Phytotaxa 159(2): 95-104.