สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



กระโดนใต้
วันที่ 9 มีนาคม 2559

Planchonia valida (Blume) Blume

Lecythidaceae

ไม้ต้น สูงได้ถึง 35 ม. โคนมีพูพอน กิ่งมักเป็นเหลี่ยม รอยแผลใบชัดเจน หูใบรูปลิ่มแคบ ร่วงเร็ว ใบเรียงเวียน รูปรีหรือรูปไข่กลับ ยาว 10-20 ซม. ปลายแหลมยาว โคนสอบจรดก้านใบคล้ายเป็นครีบ ขอบจักฟันเลื่อย ก้านใบยาว 1-3 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจะ ตั้งขึ้น ยาว 6-13 ซม. แกนช่อและก้านดอกหนา ยาว 0.2-1 ซม. ใบประดับคล้ายใบ ใบประดับย่อยรูปขอบขนาน ยาว 0.7-1.5 ซม. ติดทน ฐานดอกยาว 5-7 มม. กลีบเลี้ยงหนา มี 4 กลีบ รูปไข่ ยาว 0.5-1 ซม. เรียงซ้อนเหลื่อม ติดทน ดอกสีเขียวอ่อน มี 4 กลีบ รูปขอบขนานแกมรูปไข่กลับ ม้วนงอ ยาว 1.5-3.5 ซม. เกสรเพศผู้โคนเชื่อมติดกันประมาณ 1 ซม. ก้านชูอับเรณูยาว 2.5-4.5 ซม. โคนสีแดงอมชมพู จานฐานดอกเป็นวง รังไข่ใต้วงกลีบ มี 3-4 ช่อง เกสรเพศเมียรูปเส้นด้าย ยาวกว่าเกสรเพศผู้ ติดทน ผลรูปไข่หรือรูปรี ยาว 3-4 ซม. ผนังชั้นนอกบาง ชั้นกลางเป็นเส้นใย มีได้ถึง 15 เมล็ด รูปไข่ มี 3-4 เหลี่ยม

พบที่หมู่เกาะนิโคบาร์ของอินเดีย ภูมิภาคมาเลเซีย และนิวกินี ในไทยพบที่เบตง จังหวัดยะลา ขึ้นตามชายป่าดิบชื้นใกล้ลำธาร ความสูงประมาณ 300 เมตร ใบอ่อนกินได้คล้ายกระโดน เปลือกใช้ทาแก้โรคผิวหนัง

สกุล Planchonia Blume มี 9 ชนิด พบที่หมู่เกาะนิโคบาร์และอันดามันของอินเดีย ภูมิภาคมาเลเซีย ออสเตรเลีย และหมู่เกาะโซโลมอน ในไทยมี 3 ชนิด พบเฉพาะทางภาคใต้ตอนล่าง ชื่อสกุลตั้งตามนักพฤกษศาสตร์ชาวฝรั่งเศส Jules Émile Planchon (1823-1888)

ชื่อพ้อง  Pirigara valida Blume

กระโดนใต้: ช่อดอกแบบช่อกระจะ ออกที่ปลายกิ่ง แกนช่อและก้านดอกหนา ดอกสีเขียวอ่อน เกสรเพศผู้โคนเชื่อมติดกัน โคนก้านชูอับเรณูสีแดงอมชมพู (ภาพ: เบตง ยะลา - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Pinard, M.A. (2002). Lecythidaceae. In Tree Flora of Sabah and Sarawak Vol. 4: 124-128.

Prance, G.T. (2012). Lecythidaceae. In Flora of Peninsular Malaysia Vol. 3: 213-217.