สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



เอื้องนิลเหลือง
วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2561

Peliosanthes brevicoronata M. N. Tamura & Poopath

Asparagaceae

ไม้ล้มลุก เหง้าแตกแขนงคล้ายสายลูกปัด ยาว 2-4.7 ซม. รากหนา ลำต้นไม่ชัดเจน มีกาบบางแห้งหุ้มโคนก้านใบและก้านดอก ใบพับจีบ ออกที่โคนต้น 1-5 ใบ รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก ยาว 15.5-22.5 ซม. ปลายแหลมยาว โคนสอบ ขอบใบมีขนสาก มีเส้นใบย่อยเรียงตามขวางชัดเจน ก้านใบยาว 14-30 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจะออกที่ยอด แกนสีม่วงเข้ม แกนช่อยาว 6-7 ซม. ก้านช่อยาว 3.3-5 ซม. ใบประดับโคนช่อมี 2-7 ใบ รูปใบหอกแคบ ๆ ยาวได้ถึง 1.5 ซม. ก้านดอกยาว 1.2-2 มม. ใบประดับยาวได้ถึง 1 ซม. ใบประดับดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบรวม 6 กลีบ รูปรี โคนเชื่อมติดกัน ด้านนอกสีม่วงแกมเขียว ด้านในสีเหลือง วงนอก 3 กลีบ ยาว 3-3.6 มม. วงใน 3 กลีบ สั้นกว่าเล็กน้อย เกสรเพศผู้ 6 อัน โคนก้านชูอับเรณูเชื่อมติดกันคล้ายกะบัง ช่วงแยกยาวประมาณ 1 มม. รังไข่กึ่งกลางวงกลีบ มี 3 ช่อง ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 1 มม.

พืชถิ่นเดียวของไทย พบทางภาคตะวันตกเฉียงใต้ที่ห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี ขึ้นตามที่ชุ่มชื้นในป่าดิบแล้ง ความสูง 600-1000 เมตร

สกุล Peliosanthes Andrews เคยอยู่ภายใต้วงศ์ Liliaceae หรือ Convallariaceae มีประมาณ 30 ชนิด พบที่อินเดีย เนปาล บังกลาเทศ จีนตอนใต้ ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “pelios” สีม่วงดำ และ “anthos” ดอก ตามลักษณะสีของช่อดอกและดอก

เอื้องนิลเหลือง: ใบพับจีบ ออกที่โคนต้น 1-5 ใบ รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก มีเส้นใบย่อยเรียงตามขวางชัดเจน ช่อดอกแบบช่อกระจะ แกนช่อสีม่วงเข้ม กลีบรวม 6 กลีบ ด้านนอกสีม่วงแกมเขียว ด้านในสีเหลือง (ภาพ: ห้วยขาแข้ง อุทัยธานี - สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)

เอกสารอ้างอิง

Chen, X. and M.N. Tamura. (2000). Liliaceae (Peliosanthes). In Flora of China 24: 261.

Tamura, M.N., M. Poopath and S. Sirimongkol. (2013). Peliosanthes brevicoronata (Asparagaceae), a new species from Thailand. Acta Phytotaxonomica et Geobotanica 64(2): 107-111.