สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



ตำลึงตัวผู้
วันที่ 31 ตุลาคม 2559

Neoachmandra wallichii (C. B. Clarke) W. J. de Wilde & Duyfjes

Cucurbitaceae

ไม้เถา ยาวได้ถึง 4 ม. แยกเพศร่วมต้น มือจับไม่แยกแขนง กิ่งอ่อนมีขนสั้นนุ่ม ใบเรียงเวียน รูปสามเหลี่ยม ยาว 4-11 ซม. ขอบจักตื้น ๆ ก้านใบยาว 1-6 ซม. ดอกเพศผู้ออกเดี่ยว ๆ ก้านดอกยาว หรือออกเป็นคู่กับดอกเพศเมีย หรือออกเป็นช่อตามซอกใบหรือตามข้อ ก้านดอกสั้นกว่า ก้านดอกยาว 1-2 ซม. มีขนประปราย ฐานดอกรูปถ้วย ยาวประมาณ 2.5 มม. ด้านในมีขน กลีบเลี้ยง 5 กลีบ ขนาดเล็ก ดอกสีขาว มี 5 กลีบ รูปรี ยาว 3-3.5 มม. ด้านในมีต่อมขนกระจาย เกสรเพศผู้ 3 อัน ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 1 มม. อับเรณูยาวกว่าก้านเล็กน้อย แกนอับเรณูกว้าง เป็นหมันในดอกเพศเมีย จานฐานดอกเป็นวง สูงประมาณ 1 มม. ดอกเพศเมียมี 1-2 ดอก คล้ายดอกเพศผู้ ก้านดอกสั้นกว่า รังไข่ใต้วงกลีบ ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 3 มม. ยอดเกสรเพศเมียมี 3 แฉก มีปุ่มกระจาย ผลสด รูปกระสวย ยาว 4-6 ซม. ปลายแหลมเป็นจะงอย มีหลายเมล็ด

พบที่จีนตอนใต้ พม่า ในไทยพบกระจายห่าง ๆ ทางภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันตกเฉียงใต้ ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้ง และป่าดิบเขา หรือบนเขาหินปูน ความสูง 100-1500 เมตร

สกุล Neoachmandra W. J. de Wilde & Duyfjes มีประมาณ 30 ชนิด พบในแอฟริกา มาดากัสการ์ เอเชีย ออสเตรเลีย และหมู่เกาะแปซิฟิก ในไทยมี 6 ชนิด ชื่อสกุลตั้งมาจากสกุล Achmandra หรือ Aechmandra

ชื่อพ้อง  Melothria wallichii C. B. Clarke, Zehneria wallichii (C. B. Clarke) C. Jeffrey

ตำลึงตัวผู้: มือจับไม่แยกแขนง ดอกเพศผู้ออกเดี่ยว ๆ ก้านดอกยาว ผลรูปกระสวย ปลายแหลมเป็นจะงอย (ภาพ: แม่ฮ่องสอน - Brigitta E.E. Duyfjes)

เอกสารอ้างอิง

de Wilde, W.J.J.O. and B.E.E. Duyfjes. (2008). Cucurbitaceae. In Flora of Thailand Vol. 9(4): 476-484.