สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



ดอนย่าควีนสิริกิติ์
วันที่ 12 ตุลาคม 2559

Mussaenda philippica ‘Queen Sirikit’

Rubiaceae

ไม้พุ่ม อาจสูงได้ถึง 7 ม. มีขนสั้นนุ่มตามกิ่ง แผ่นใบด้านล่าง ช่อดอก กลีบเลี้ยง ประดับ และกลีบดอก หูใบปลายแยกเป็น 2 แฉก ใบเรียงตรงข้าม รูปไข่ ยาวได้ถึง 15 ซม. ปลายแหลม ช่อดอกออกที่ปลายกิ่ง ใบประดับขนาดเล็ก ร่วงเร็ว กลีบเลี้ยง 5 กลีบขยายเป็นแผ่นคล้ายกลีบดอก สีชมพู ยาว 1.2-5 ซม. ดอกรูปดอกเข็ม หลอดกลีบดอกยาวประมาณ 2 ซม. ปลายแยกเป็น 5 กลีบ สีเหลือง รูปรีกว้าง สั้นกว่าหลอดกลีบดอก กลางกลีบเป็นสัน ปลายมีติ่งแหลม เกสรเพศผู้ 5 อัน ไม่ยื่นพ้นปากหลอดกลีบดอกเป็นลูกผสมระหว่างดอนย่าแดงสายพันธุ์ M. erythrophylla ‘Dona Trining’ ลูกผสมจากสายพันธุ์แอฟริกา กลีบเลี้ยงสีแดง มีกลีบเดียวที่ขยายเป็นแผ่น และดอนย่าขาวสายพันธฺุ์ M. philippica ‘Aurorae’ ลูกผสมสายพันธุ์ของฟิลิปปินส์ กลีบเลี้ยงสีขาว ทั้ง 5 กลีบขยายเป็นแผ่น สำเร็จเมื่อปี ค.ศ. 1948 ที่มหาวิทยาลัยแห่งชาติฟิลิปปินส์ และได้รับตั้งชื่อเป็นสายพันธุ์ ‘Queen Sirikit’ เพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ ที่เสด็จเยือนฟิลิปปินส์ครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1970

สกุล Mussaenda L. อยู่ภายใต้วงศ์ย่อย Ixoroideae เผ่า Mussaendeae มีประมาณ 160 ชนิด พบในแอฟริกา เอเชีย และออสเตรเลีย ในไทยมีพืชพื้นเมืองประมาณ 15 ชนิด เป็นไม้ประดับหลาย ชนิด เช่น ดอนย่าแดง M. erythrophylla Schumach. & Thonn. ดอนย่าขาว M. philippica A. Rich. ซึ่งมีลูกผสมหลายสายพันธุ์ และยังมีสายพันธุ์อื่น ๆ และลูกผสมอีกหลายพันธุ์ เช่น ดอนย่าส้ม Mussaenda ‘Marmalade’ ชื่อสกุลเป็นชื่อพื้นเมืองในศรีลังกาที่ใช้เรียก M. frondosa L.

ดอนย่าควีนสิริกิติ์: กลีบเลี้ยงขยายเป็นแผ่นทั้ง 5 แผ่น สีชมพู (ภาพบนซ้าย: cultivated - ราชันย์ ภู่มา); ดอนย่าแดง: M. erythrophylla ‘Dona Trining’ กลีบเลี้ยงขยายเป็นแผ่นกลีบเดียว (ภาพบนขวาบน: cultivated - ราชันย์ ภู่มา); ดอนย่าขาว: M. philippica ‘Aurorae’ กลีบเลี้ยงทั้ง 5 กลีบขยายเป็นแผ่น (ภาพล่างซ้าย: cultivated - ราชันย์ ภู่มา); ดอนย่าส้ม: Mussaenda ‘Marmalade’ (ภาพล่างขวา: cultivated - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Chantaranothai, P. (2015). A synopsis of Mussaenda L. (Rubiaceae) in Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany) 43: 51-65.

Puff, C., K. Chayamarit and V. Chamchumroon. (2005). Rubiaceae of Thailand. Forest Herbarium. Bangkok.

Staples, G.W. and D.R. Herbst. (2005). A tropical garden flora. Bishop Museum Press, Honolulu, Hawai`i.