สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



มูกเตี้ย
วันที่ 28 เมษายน 2560

Munronia humilis (Blanco) Harms

Meliaceae

ไม้ล้มลุก สูงได้ถึง 40 ซม. มีรากสะสมอาหาร ยาวได้ถึง 20 ซม. มีขนสั้นนุ่มและขนรูปดาวตามตายอด กิ่งอ่อน ใบอ่อน เส้นแขนงใบ กลีบเลี้ยงและกลีบดอกด้านนอก และผล ใบเรียงเวียน รูปรี รูปขอบขนาน หรือแกมรูปไข่กลับ ยาว 3-8 ซม. ปลายแหลมยาว โคนเรียวสอบ ขอบจักซี่ฟันตื้น ๆ ก้านใบยาว 0.5-1.5 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจุกแยกแขนงสั้น ๆ ออกตามซอกใบใกล้ยอด ยาว 1-1.5 ซม. ใบประดับและใบประดับย่อยรูปลิ่มแคบ ร่วงเร็ว กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปใบหอก ยาวประมาณ 5 มม. ติดทน ดอกสีขาว รูปดอกเข็ม ยาว 3-4 ซม. มี 5 กลีบ แฉกลึกประมาณ 1 ซม. รูปใบหอกกลับ หลอดแผ่นเกสรเพศผู้ปลายจักเป็นพู มีรยางค์รูปเส้นด้าย พับงอกลับ โค้งเข้า อับเรณู 10 อัน ติดระหว่างจัก สีส้ม จานฐานดอกเป็นหลอดบาง ๆ หุ้มรังไข่ รังไข่มีขนสั้นนุ่ม มี 5 ช่อง แต่ละช่องมีออวุล 2 เม็ด ก้านเกสรเพศเมียเป็นหลอดยาว 5-7 ซม. ปลายจัก 5 พู ผลแห้งแตก รูปกรวยกลับ มี 5 สัน ยาวประมาณ 1 ซม. เมล็ดไม่มีเยื่อหุ้ม

พบที่พม่า และฟิลิปปินส์ ในไทยพบกระจายห่าง ๆ ยกเว้นภาคตะวันออกเฉียงใต้ และภาคใต้ ขึ้นตามป่าดิบแล้งหรือป่าเบญจพรรณที่มีหินปูน ความสูงถึงประมาณ 500 เมตร

สกุล Munronia Wight มี 5 ชนิด พบเฉพาะในเอเชียเขตร้อน ในไทยมี 2 ชนิด อีกชนิดคือ กระดึงเพียก M. pinnata (Wall.) W. Theob. ใบประกอบมีใบย่อย 1-4 คู่ การกระจายพันธุ์กว้างกว่ามูกเตี้ย ในไทยส่วนมากพบทางภาคตะวันตกเฉียงใต้ ชื่อสกุลตั้งตามนักพฤกษศาสตร์ชาวอังกฤษ Sir William Munro (1818-1880)

ชื่อพ้อง  Plagianthus humilis Blanco

มูกเตี้ย: ใบเดี่ยว ดอกรูปดอกเข็ม หลอดแผ่นเกสรเพศผู้ปลายจักเป็นพู มีรยางค์รูปเส้นด้าย อับเรณูสีส้ม (ภาพซ้าย: ภูกระดึง เลย - สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล); กระดึงเพียก: ใบประกอบมีใบย่อย 1-4 คู่ (ภาพขวา: ห้วยยาง ประจวบคีรีขันธ์ - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Peng, H. and B. Bartholomew. (2008). Meliaceae (Munronia). In Flora of China Vol. 11: 118.