สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



เสม็ด
วันที่ 30 สิงหาคม 2560

Melaleuca cajuputi Powell subsp. cumingiana (Turcz.) Barlow

Myrtaceae

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น สูงได้ถึง 30 ม. เปลือกคล้ายฟองน้ำลอกเป็นชั้น ๆ มีขนคล้ายไหมสีขาวตามกิ่งอ่อน ใบอ่อน ก้านใบ ใบประดับ ฐานดอก และกลีบเลี้ยง ไม่มีหูใบ ใบเรียงเวียน รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก ยาว 5.5-15 ซม. เบี้ยวเล็กน้อยคล้ายรูปเคียว เส้นโคนใบข้างละ 1-3 เส้น เป็นสันนูน ก้านใบยาว 2-4 มม. แบน ช่อดอกแบบช่อเชิงลด ยาว 6-17 ซม. ปลายช่อมักแทงเป็นยอดใหม่ ดอกออกเป็นกระจุก 1-3 ดอก ใบประดับขนาดเล็ก ร่วงเร็ว ดอกไร้ก้าน ฐานดอกรูปไข่ กลีบเลี้ยง 5 กลีบ ยาว 1-2 มม. ติดทน กลีบดอกสีขาวรูปกลม ยาว 2-3 มม. เกสรเพศผู้จำนวนมาก ติดเป็น 5 กลุ่มตรงข้ามกลีบดอก ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 1 ซม. แกนอับเรณูปลายเป็นต่อม รังไข่ใต้วงกลีบ ปลายมีขนคล้ายไหม ก้านเกสรเพศเมียยาวเท่า ๆ เกสรเพศผู้ ยอดเกสรรูปเส้นด้าย ผลแห้งแตกเป็น 3 ซีก รูปรีกว้างเกือบกลม ยาว 2-3 มม. มีหลายเมล็ด เรียวแคบ ยาวประมาณ 1 มม.

พบที่อินเดีย พม่า กัมพูชา เวียดนาม ภูมิภาคมาเลเซีย และออสเตรเลีย ในไทยพบทางภาคตะวันออกเฉียงใต้ และภาคใต้ ขึ้นหนาแน่นตามป่าชายหาดหรือป่าเสม็ด ส่วน subsp. cajuputi และ subsp. platyphylla Barlow พบที่อินโดนีเซีย นิวกินี และออสเตรเลีย ใบให้น้ำมันหอมระเหย cajuput oil มีสรรพคุณใช้ทาผิวหนังกันแมลง ผดผื่นคัน และแก้ปวดฟัน เปลือกใช้มุงหลังคา

สกุล Melaleuca L. อยู่ภายใต้วงศ์ย่อย Myrtoideae มีประมาณ 220 ชนิด ส่วนมากพบในออสเตรเลีย ในไทยมีชนิดเดียว ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “melas” สีดำ และ “leukos” สีขาว ตามลักษณะเปลือกที่มีสีขาวและสีดำ

ชื่อพ้อง  Melaleuca cumingiana Turcz.

ชื่อสามัญ  Cajeput tree, Milk wood, Paper bark tree

ชื่ออื่น   กือแล (มาเลย์-ปัตตานี); เสม็ด (ทั่วไป); เสม็ดขาว (ภาคตะวันออก); เหม็ด (ภาคใต้)

เสม็ด: เปลือกลอกเป็นชั้น ๆ ใบคล้ายรูปเคียว เส้นโคนใบข้างละ 1-3 เส้น ช่อดอกแบบช่อเชิงลด ปลายช่อมักแทงยอดใหม่ ดอกออกเป็นกระจุก 1-3 ดอก ไร้ก้าน ผลรูปกลม ๆ (ภาพซ้าย: หาดเจ้าไหม ตรัง - มานพ ผู้พัฒน์; ภาพขวา: ชุมพร - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Chen, J. and L.A. Craven. (2007). Myrtaceae. In Flora of China Vol. 13: 328-329.

Parnell, J. and P. Chantaranothai. (2002). Myrtaceae. In Flora of Thailand Vol. 7(4): 801-803.

เสม็ดขาว
วันที่ 30 สิงหาคม 2560

Melaleuca cajuputi Powell subsp. cumingiana (Turcz.) Barlow

Myrtaceae

ดูที่ เสม็ด

เหม็ด
วันที่ 30 สิงหาคม 2560

Melaleuca cajuputi Powell subsp. cumingiana (Turcz.) Barlow

Myrtaceae

ดูที่ เสม็ด

กือแล
วันที่ 30 สิงหาคม 2560

Melaleuca cajuputi Powell subsp. cumingiana (Turcz.) Barlow

Myrtaceae

ดูที่ เสม็ด