สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



สัตฤาษี
วันที่ 30 สิงหาคม 2560

Iphigenia indica (L.) A. Gray ex Kunth

Colchicaceae

ไม้ล้มลุก มีหัวใต้ดิน เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.5-1.5 ซม. ลำต้นบางครั้งแตกกิ่ง สูง 10-50 ซม. ใบรูปใบหอกหรือรูปแถบ ยาว 5-25 ซม. เส้นใบ 3-10 เส้น ไร้ก้าน โคนเป็นกาบ ช่อดอกคล้ายช่อเชิงหลั่น ออกตามปลายกิ่งมี 1-10 ดอก ใบประดับรูปแถบ ยาว 1.5-2.5 ซม. ก้านดอกยาว 0.5-4 ซม. ส่วนต่าง ๆ ของดอกสีน้ำตาลแดง สีน้ำตาลอมม่วง หรือสีขาว กลีบรวม 6 กลีบ แยกจรดโคน รูปแถบ ยาว 0.5-1 ซม. เกสรเพศผู้ 6 อัน ติดบนฐานรองดอก ก้านชูอับเรณูแบน ยาวประมาณกึ่งหนึ่งของกลีบรวม อับเรณูติดด้านหลัง รังไข่มี 3 ช่อง จักเป็นพู ขนาดประมาณ 2 มม. ออวุลจำนวนมาก ก้านเกสรเพศเมีย 3 อัน โคนเชื่อมติดกัน โค้ง ยาวประมาณ 1 มม. ติดทน ผลแห้งแตก รูปรี ยาว 1-2 ซม.

พบที่ศรีลังกา อินเดีย จีนตอนใต้ ไห่หนาน ภูมิภาคมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ หมู่เกาะซุนดาน้อย นิวกินี และออสเตรเลียตอนบน ในไทยพบทางภาคเหนือที่แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ พิษณุโลก ตาก ภาคตะวันออกที่ชัยภูมิ และภาคตะวันตกเฉียงใต้ที่กาญจนบุรี ขึ้นตามที่โล่งเขาหินปูนหรือทุ่งหญ้า ความสูงถึงประมาณ 1000 เมตร

สกุล Iphigenia Kunth เดิมอยู่ภายใต้วงศ์ Liliaceae มีประมาณ 13 ชนิด พบในแอฟริกา มาดากัสการ์ เอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภูมิภาคมาเลเซีย ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ในไทยมีชนิดเดียว ชื่อสกุลมาจากชื่อ Iphigeneia บุตรสาวกษัตริย์กรีกที่นำทัพในสงคราม Trojan

ชื่อพ้อง  Melanthium indicum L.

สัตฤๅษี: กลีบรวม 6 กลีบ รูปแถบ สีน้ำตาลแดงหรือม่วง ผลแห้งแตก รูปรี (ภาพ: ดอยหัวหมด ตาก - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Chen, X., and M.N. Tamura. (2000). Liliaceae (Iphigenia). In Flora of China Vol. 24: 158.

Jessop, J.P. (1983). Liliaceae (Iphigenia). In Flora Malesiana Vol. 9: 197-198.