สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



งวงช้างทะเล
วันที่ 26 สิงหาคม 2559

Heliotropium foertherianum Diane & Hilger

Heliotropiaceae

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น สูงได้ถึง 10 ม. ลำต้นหนา มีขนสั้นนุ่มตามแผ่นใบทั้งสองด้าน ช่อดอก และกลีบเลี้ยง ใบเรียงเวียนชิดกันที่ปลายกิ่ง รูปไข่หรือรูปใบหอกกลับ ยาว 8-20 ซม. ปลายเป็นติ่งหรือมน โคนสอบเรียวจรดก้านใบเป็นครีบคล้ายปีก ยาวได้ถึง 2.5 ซม. ช่อดอกคล้ายช่อเชิงหลั่นออกที่ปลายกิ่ง ช่อตอนปลายม้วน ดอกไร้ก้าน กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปสามเหลี่ยม ยาว 1.5-2 มม. ดอกสีขาว หลอดกลีบดอกยาว 2.5-3 ซม. มี 5 กลีบ รูปไข่ ยาวประมาณ 2 มม. เกสรเพศผู้ 5 อัน ติดที่ปากหลอดกลีบดอก ก้านชูอับเรณูสั้น รังไข่เกลี้ยง ก้านเกสรเพศเมียไม่ชัดเจน ยอดเกสรแยก 2 แฉก ฐานเป็นวงแหวน ผลสด เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5 มม. แตกเป็น 2 ส่วน ปลายทั้ง 2 ด้าน มีเปลือกหุ้มเป็นคอร์ก แต่ละซีกมี 2 ไพรีน กว้างประมาณ 1 มม. ยาวประมาณ 2 มม.

พบตามหมู่เกาะในมหาสมุทรอินเดียและมหาสมุทรแปซิฟิก อินเดีย ศรีลังกาไห่หนาน ไต้หวัน เวียดนาม ภูมิภาคมาเลเซีย และออสเตรเลียตอนบน ในไทยพบตามเกาะฝั่งทะเลอันดามันที่พังงา กระบี่ ตามหาดทรายที่ไม่ถูกรบกวน

สกุล Heliotropium L. เคยอยู่ภายใต้วงศ์ Boraginaceae ซึ่งมีลักษณะทางสัณฐานคล้าย ๆ กัน มีประมาณ 390 ชนิด พบในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน ในไทยอาจมี 4-5 ชนิด รวมถึง หญ้างวงช้างน้อย H. indicum L. ที่ขึ้นเป็นวัชพืช ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “helios” ดวงอาทิตย์ และ “trope” หันเข้าหา หมายถึงพืชที่หันเข้าหาดวงอาทิตย์

ชื่อพ้อง  Tournefortia argentea L. f., Messerschmidia argentea (L. f.) Johnston, Argusia argentea (L. f.) Heine

ชื่อสามัญ  Octopus bush, Tree heliotrope, Velvet soldier bush

งวงช้างทะเล: ใบเรียงเวียนชิดกันที่ปลายกิ่ง ช่อดอกคล้ายช่อเชิงหลั่น ปลายม้วน (ภาพซ้าย: เกาะลันตา กระบี่ - ธรรมรัตน์ พุทธไทย); หญ้างวงช้างน้อย: โคนสอบเรียวจรดก้านใบเป็นครีบคล้ายปีก ช่อดอกปลายม้วน (ภาพขวา: พระนครศรีอยุธยา - นันทวรรณ สุปันตี)

เอกสารอ้างอิง

Craven, L.A. (2005), Malesian and Australian Tournefortia transferred to Heliotropium and notes on delimitation of Boraginaceae. Blumea 50(2): 379.

Johnston, I.M. (1935). Studies in the Boraginaceae XI. Journal Arnold Arboretum 16: 164-168.

Zhu, G., H. Riedl and R.V. Kamelin. (1995). Boraginaceae (Tournefortia argentea). In Flora of China Vol. 16: 341-342.