สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ไก่อู
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Decaschistia parviflora Kurz

Malvaceae

ดูที่ ทองพันดุล

ชบาหนู
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Decaschistia parviflora Kurz

Malvaceae

ดูที่ ทองพันดุล



ทองพันดุล
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Decaschistia parviflora Kurz

Malvaceae

ไม้พุ่มขนาดเล็ก สูงได้ถึง 1 ม. มีขนรูปดาวตามริ้วประดับ กลีบเลี้ยงและกลีบดอกด้านนอก ใบเรียงเวียน รูปขอบขนานถึงรูปใบหอก ยาวได้ถึง 12 ซม. ขอบเรียบหรือจักฟันเลื่อย แผ่นใบด้านบนมีสะเก็ดรูปดาวกระจาย ด้านล่างมีขนหนาแน่น ก้านใบยาว 0.5-4 ซม. ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบหรือเป็นช่อกระจุกสั้น ๆ ตามปลายกิ่ง ริ้วประดับ 10 กลีบ รูปแถบ ยาว 3-5 มม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปสามเหลี่ยม ยาวประมาณ 1 ซม. ดอกสีชมพูหรืออมแดง โคนสีขาว มี 5 กลีบ รูปไข่กลับ ยาว 2-3.5 ซม. เกสรเพศผู้เชื่อมติดกันเป็นหลอด ยาว 5-8 มม. เกสรเพศผู้จำนวนมาก ติดเหนือกึ่งกลางเส้าเกสรจรดปลาย อับเรณูรูปตัวยู สีเหลือง ก้านเกสรเพศเมียแยก 8-10 แฉก ยาวประมาณ 1.5 ซม. ยอดเกสรรูปโล่ สีแดง ผลแห้งแตก กลม เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1.5 ซม. มีขนหนาแน่น แต่ละช่องมีเมล็ดเดียว รูปไต มีขนหนาแน่น

พบที่ภูมิภาคอินโดจีน ในไทยพบแทบทุกภาค ยกเว้นภาคเหนือตอนบน และภาคใต้ ขึ้นตามชายป่า ที่โล่งในป่าโปร่ง ป่าเบญจพรรณ และป่าดิบแล้ง ความสูงถึงประมาณ 300 เมตร

สกุล Decaschistia Wight & Arn. มี 10-16 ชนิด พบในเอเชียและออสเตรเลีย ในไทยมี 3-4 ชนิด หัวอีอุ๊ก D. intermedia Craib ใบรูปแถบ ดอกสีแดง พบทางภาคตะวันออกของไทยและกัมพูชา ฝ้ายผี D. siamensis Craib ดอกสีเหลือง พบทางภาคตะวันออก และภาคตะวันออกเฉียงเหนืือ และอาจมี D. crotonifolia Wight & Arn. ที่มีดอกสีเหลือง ซึ่งบางข้อมูลระบุว่าเป็นชนิดเดียวกับฝ้ายผี ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “deka” สิบ และ “schistos” แยก ตามลักษณะริ้วประดับแยกเป็น 10 กลีบ

ชื่อสามัญ  Croton leaf mysore mallow

ชื่ออื่น   ไก่อู (นครสวรรค์); ชบาหนู, ทองพันดุล (ราชบุรี); ปอดาน (หนองคาย); หัวไก่โอกใหญ่ (นครราชสีมา)

ทองพันดุล: ดอกสีชมพูอมแดง โคนสีขาว เกสรเพศผู้เชื่อมติดกันเป็นหลอด ก้านเกสรเพศเมียเรียวยาว ปลายแยก 10 แฉก (ภาพดอก: อุทัยธานี - ปรีชา การะเกตุ); ฝ้ายผี: ใบมีขนหนาแน่น ริ้วประดับ 10 อัน ดอกสีเหลือง (ภาพขวาบน: บึงกาฬ - ปรีชา การะเกตุ, ซึ่งอาจเป็นชนิด D. crotonifolia ภาพล่างขวา: อุบลราชธานี - ราชันย์ ภู่มา); หัวอีอุ๊ก: ใบรูปแถบ ดอกสีแดง (ภาพล่างซ้าย: อุบลราชธานี - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Phuphathanaphong, L. (1999). Decaschistia (Malvaceae) in Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany) 27: 83-85.

ปอดาน
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Decaschistia parviflora Kurz

Malvaceae

ดูที่ ทองพันดุล

หัวไก่โอกใหญ่
วันที่ 15 พฤศจิกายน 2559

Decaschistia parviflora Kurz

Malvaceae

ดูที่ ทองพันดุล