สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

กะรังตังกวาง
วันที่ 31 ตุลาคม 2559

Cnesmone javanica Blume

Euphorbiaceae

ดูที่ ตำแยเครือ



ตำแยเครือ
วันที่ 31 ตุลาคม 2559

Cnesmone javanica Blume

Euphorbiaceae

ไม้เถา แยกเพศร่วมต้น มีขนแสบคันทั่วไป หูใบรูปสามเหลี่ยม ยาว 5-8 มม. ติดทน ใบเรียงเวียน รูปไข่หรือแกมรูปขอบขนาน ยาว 6-17 ซม. ปลายแหลมยาวหรือยาวคล้ายหาง โคนรูปหัวใจ ขอบจักฟันเลื่อย เส้นโคนใบข้างละ 1-2 เส้น ช่อดอกแบบช่อกระจะ ออกตรงข้ามใบหรือปลายกิ่ง ยาว 3-9 ซม. ไม่มีกลีบดอกและจานฐานดอก ดอกเพศผู้จำนวนมากอยู่ปลายช่อ ก้านดอกยาวกว่าในดอกเพศเมีย กลีบเลี้ยงรูปสามเหลี่ยม ยาวประมาณ 5 มม. ติดทน ขยายในผลเล็กน้อย เกสรเพศผู้ 3 อัน แยกกัน ก้านเกสรหนา อับเรณูปลายมีรยางค์สั้น ๆ ไม่มีเกสรเพศเมียที่เป็นหมัน ดอกเพศเมียมี 1-2 ดอก อยู่ด้านล่าง ก้านดอกสั้นมาก กลีบเลี้ยงรูปไข่ ยาว 0.7-1 ซม. รังไข่มีขนหนาแน่น เกสรเพศเมียแยก 3 แฉก ยอดเกสรจักชายครุย ติดทน ผลแห้งแตก จัก 3 พู รูปรี ยาวประมาณ 1.5 ซม. คอลิวเมลลาติดทน กว้างด้านบน ก้านผลยาวประมาณ 3 มม. มี 3 เมล็ด กลม ๆglabriuscula N. P. Balakr. & N. G. Nair พบที่หมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์ของอินเดีย

สกุล Cnesmone Blume มี 12 ชนิด พบเฉพาะในเอเชีย ในไทยมี 3 ชนิด อีก 2 ชนิดคือ ตำแยราหู C. laevis (Ridl.) Airy Shaw โคนใบตัด กลีบเลี้ยงในดอกเพศเมียรูปลิ่มแคบ พบทางภาคใต้ และหานสลิด C. laotica (Gagnep.) Croizat โคนใบเว้าแคบกว่า ผลและกลีบเลี้ยงขนาดเล็กกว่า ไม่พบทางภาคใต้ ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “knesmos” แสบคัน หมายถึงพืชที่มีขนแสบคัน

ชื่ออื่น   กะรังตังกวาง (ภาคใต้); ตำแยเครือ (สระบุรี); ราชาเซคึย (กะเหรี่ยง-กาญจนบุรี)

ตำแยเครือ: ส่วนต่าง ๆ มีขนแสบคัน ดอกเพศผู้จำนวนมากอยู่ปลายช่อ มีก้านดอกยาวกว่าในดอกเพศเมียที่อยู่ด้านล่าง 1-2 ดอก ผลจัก 3 พู กลีบเลี้ยงและเกสรเพศเมียติดทน (ภาพ: น้ำตกกรุงชิง นครศรีธรรมราช - ราชันย์ ภู่มา); หานสลิด: โคนใบเว้าแคบกว่า ผลและกลีบเลี้ยงขนาดเล็กกว่า (ภาพ: แม่พริก ลำปาง - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Phuphathanaphong, L. (2005). Euphorbiaceae (Cnesmone). In Flora of Thailand Vol. 8(1): 182-186.

ราชาเซคึย
วันที่ 31 ตุลาคม 2559

Cnesmone javanica Blume

Euphorbiaceae

ดูที่ ตำแยเครือ