สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



ส้มจี๊ดใต้
วันที่ 3 กรกฎาคม 2560

Citrus halimii B. C. Stone

Rutaceae

ไม้ต้น สูงได้ถึง 25 ม. ต้นอ่อนมีหนาม ใบประกอบมีใบย่อยเดียว รูปรีหรือแกมรูปไข่ ยาว 8-15 ซม. ปลายเรียวแหลมสั้น ๆ ปลายเว้าตื้น ขอบเรียบหรือจักมน แผ่นใบมีต่อมน้ำมันกระจาย ก้านใบยาว 1-2 ซม. บางครั้งเป็นปีกแคบๆ ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบ ก้านดอกยาว 1-3.5 มม. กลีบเลี้ยงรูปถ้วย ปลายแยกเป็น 5 แฉก ขนาดเล็ก ดอกสีขาว มี 5 กลีบ เรียงซ้อนเหลื่อม รูปรีหรือรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 1.5 ซม. เกสรเพศผู้ 18-20 อัน ก้านชูอับเรณูเชื่อมติดกัน มี 6-10 คาร์เพล แต่ละคาร์เพลมีออวุล 1-5 เม็ด ก้านเกสรเพศเมียเป็นแท่ง ยอดเกสรแบน ผลเกือบกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 5-7 ซม. สุกสีเหลือง ผิวเรียบถึงขรุขระ เปลือกหนาประมาณ 6 มม. มีถุงเก็บน้ำสีเขียวซีดอมเหลือง เมล็ดจำนวนมาก ยาวประมาณ 2 ซม.

พบที่คาบสมุทรมลายู และบอร์เนียว ในไทยพบทางภาคใต้ที่นครศรีธรรมราช ยะลา ขึ้นตามที่ลาดชันและสันเขาในป่าดิบชื้น ความสูง 900-1800 เมตร

สกุล Citrus L. มี 20-25 ชนิด พบในเอเชีย ออสเตรเลีย และหมู่เกาะแปซิฟิก ในไทยมีพืชพื้นเมือง 2-3 ชนิด เป็นไม้ประดับและไม้ผลหลากสายพันธุ์ เช่น มะกรูด มะนาว ส้มจี๊ด ส้มเกลี้ยง ส้มเขียวหวาน และส้มโอ เป็นต้น ชื่อสกุลมาจากภาษาละติน “citrus” หรือภาษากรีก “kitrion” ใช้เรียกพืชพวกมะนาว

ส้มจี๊ดใต้: ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบ เกสรเพศผู้ 18-20 อัน ก้านชูอับเรณูเชื่อมติดกัน ก้านเกสรเพศเมียเป็นแท่ง ผลคล้ายผลมะนาว สุกสีเหลือง (ภาพ: บันนังสตา ยะลา - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Jones, D.T. (1995). Rutaceae. In Tree Flora of Sabah and Sarawak Vol. 1: 351-419.

Stone, B.C., J.B. Lowry, R.W. Scora and K. Jong. (1973). Citrus halimii: A new species from Malaya and Peninsular Thailand. Biotropica 5(2): 102-110.