สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

เอื้องดิน
วันที่ 29 พฤษภาคม 2560

Christisonia siamensis Craib

Orobanchaceae

ดูที่ ว่านดอกสามสี

ดอกดิน
วันที่ 29 พฤษภาคม 2560

Christisonia siamensis Craib

Orobanchaceae

ดูที่ ว่านดอกสามสี



ว่านดอกสามสี
วันที่ 29 พฤษภาคม 2560

Christisonia siamensis Craib

Orobanchaceae

พืชเบียนล้มลุก ลำต้นสั้นหรือไม่มี ยอดมีเมือกใส ดอกออกเดี่ยว ๆ ขึ้นเป็นกลุ่ม ใบขนาดเล็ก ก้านดอกสั้น กลีบเลี้ยงสีขาวอมเหลืองหรือม่วง หลอดกลีบยาวประมาณ 3 ซม. มักแยกเป็น 3 แฉก ยาว 3-6 มม. ดอกรูประฆัง สีขาวอมม่วงหรือสีม่วงเข้ม ด้านในกลีบปากล่างมีปื้นสีเหลือง หลอดกลีบดอกยาว 5-7 ซม. ปลายแยกเป็น 5 กลีบ กลีบรูปปากเปิดไม่ชัดเจน เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 ซม. ขอบจักชายครุย เกสรเพศผู้ 4 อันอยู่ชิดกัน ติดภายในหลอดกลีบดอก อับเรณูมีช่องเดียว มีรูเปิดด้านบน โคนมีเดือย ก้านชูอับเรณูสีเหลือง โคนมีกระจุกขน มี 2 คาร์เพล ออวุลจำนวนมาก พลาเซนตารอบแนวตะเข็บ ก้านเกสรเพศเมียเรียวยาว ยอดเกสรเพศเมียรูปโล่ ผลแห้งแตกเป็น 2 ซีก เมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก

พบที่อินเดีย และพม่า ในไทยพบแทบทุกภาค ภาคใต้ถึงชุมพร พบมากตามเขาหินปูน ความสูง 300-800 เมตร

สกุล Christisonia Gardner มีประมาณ 20 ชนิด พบที่อินเดีย จีน ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย ในไทยมี 2 ชนิด อีกชนิดคือ ว่านดอกขาว C. scortechinii Prain พบที่คาบสมุทรมลายู ในไทยพบทางภาคเหนือที่น่าน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่เลย ภาคตะวันออกเฉียงใต้ที่จันทบุรี และภาคใต้ที่นราธิวาส กลีบเลี้ยงรูปกาบ จัก 4-5 แฉก ดอกสีขาว ด้านในมีสีเหลืองแต้ม ชื่อสกุลตั้งตามนักพิษวิทยาชาวสกอตแลนด์ Robert Christison (1797-1882)

ชื่ออื่น   ดอกดิน (เลย, ภาคเหนือ); ว่านดอกสามสี (กาญจนบุรี); ว่านหญ้าแฝก (ลพบุรี); เอื้องดิน (ภาคเหนือ)

ว่านดอกสามสี: ดอกออกเดี่ยว ๆ ขึ้นเป็นกลุ่ม หลอดกลีบดอกสีขาวหรืออมม่วง กลีบสีม่วงเข้ม กลีบปากล่างด้านในมีปื้นสีเหลือง (ภาพซ้าย: กาญจนบุรี - ธรรมรัตน์ พุทธไทย); ว่านดอกขาว: คล้ายว่านดอกสามสีแต่ดอกสีขาว กลีบเลี้ยงจัก 4-5 แฉก (ภาพขวา: ดอยภูคา น่าน - สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)

เอกสารอ้างอิง

Parnell, J. (2008). Orobanchaceae. In Flora of Thailand Vol. 9(2): 143-147.

S. Rueangruea, W. Tichai and N. Ritphet. (2014). New records expand the ranges of Christisonia siamensis and Christisonia scortechinii, the latter species being new to Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany) 42: 16-23.

ว่านหญ้าแฝก
วันที่ 29 พฤษภาคม 2560

Christisonia siamensis Craib

Orobanchaceae

ดูที่ ว่านดอกสามสี