สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



ม่วงน้ำเงิน
วันที่ 30 มีนาคม 2560

Chayamaritia smitinandii (B. L. Burtt) D. J. Middleton

Gesneriaceae

ไม้ล้มลุก ลำต้นสั้น มีขนสั้นนุ่มตามลำต้น ใบ ก้านใบ ช่อดอก กลีบเลี้ยงและกลีบดอกด้านนอก ใบเรียงเวียนชิดโคนต้น รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก ยาว 6-11 ซม. ปลายแหลมยาว โคนรูปลิ่ม ขอบจักฟันเลื่อย ก้านใบยาว 2.5-4 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจุกออกตามซอก แต่ละช่อมี 1-2 ดอก ก้านช่อยาว 8-12 ซม. ใบประดับมี 1 คู่ รูปไข่ ยาว 5 มม. โคนเชื่อมติดกันคล้ายรูปถ้วย กลีบเลี้ยง 5 กลีบ แยกจรดโคน เรียงซ้อนเหลื่อม รูปใบหอก ปลายแหลม ยาว 5-7 มม. ขอบจักซี่ฟัน ดอกรูปแตร สีม่วงอมฟ้า โคนสีอ่อน หลอดกลีบดอกยาว 3-5 ซม. โคนด้านในกลีบปากล่างมีปื้นสีเหลือง 2 แนว กลีบรูปกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 6-9 มม. กลีบบน 2 กลีบ กลีบล่าง 3 กลีบ เกสรเพศผู้ 2 อัน ยาวประมาณ 2 ซม. อับเรณูเชื่อมติดกัน รังไข่และเกสรเพศเมียมีขนสั้นนุ่ม ยอดเกสรมีริ้ว ผลแห้งแล้วแตก รูปทรงกระบอก ยาว 3-4 ซม. เมล็ดจำนวนมาก ขนาดเล็ก

พืชถิ่นเดียวของไทย พบที่เขาใหญ่ จังหวัดนครนายก และภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนที่บึงกาฬ นครพนม ขึ้นตามก้อนหินริมลำธารในป่าดิบแล้ง และป่าดิบเขา ความสูง 150-1200 เมตร

สกุล Chayamaritia D. J. Middleton & Mich. Möller แยกจากสกุล Henckelia มีเพียง 2 ชนิด อีกชนิดคือ C. banksiae D. J. Middleton พบเฉพาะที่ลาว ใบรูปรี กลีบเลี้ยงกว้างกว่า และขอบกลีบดอกจักซี่ฟัน ชื่อสกุลตั้งตามชื่อ ดร.ก่องกานดา ชยามฤต นักพฤกษศาสตร์หอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช คำระบุชนิดตั้งตามชื่อ ศ. ดร.เต็ม สมิตินันทน์

ชื่อพ้อง  Chirita smitinandii B. L. Burtt, Henckelia smitinandii (B. L. Burtt) D. J. Middleton & Mich. Möller

ม่วงน้ำเงิน: มีขนสั้นนุ่มตามลำต้น ใบ ก้านใบ ช่อดอก กลีบเลี้ยงและกลีบดอกด้านนอก ใบเรียงเวียนชิดโคนต้น ช่อดอกมี 1-2 ดอก กลีบเลี้ยงเรียงซ้อนเหลื่อม ขอบจักซี่ฟัน (ภาพ: เขาใหญ่ นครนายก - ธรรมรัตน์ พุทธไทย)

เอกสารอ้างอิง

Burtt, B.L. (2001). Flora of Thailand: annotated checklist of Gesneriaceae. Thai Forest Bulletin (Botany) 29: 81-109.

Middleton, D.J., K. Nishii, C. Puglisi, L.L. Forrest and M. Möller. (2015). Chayamaritia (Gesneriaceae: Didymocarpoideae), a new genus from southeast Asia. Plant Systematics and Evolution 301: 1947-1966. doi: 10.1007/s00606-015-1213-2