สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



กำลังเสือโคร่ง
วันที่ 1 กรกฎาคม 2559

Betula alnoides Buch.-Ham. ex D. Don

Betulaceae

ไม้ต้น สูงได้ถึง 30 ม. แยกเพศร่วมต้น เปลือกลอกเป็นแผ่นบาง ๆ ตายอดมีเกล็ดเรียงซ้อนเหลื่อมหนาแน่น มีต่อมชันและขนยาวหนาแน่นตามกิ่ง แผ่นใบด้านล่าง ก้านใบ และก้านช่อดอก ใบเรียงเวียน รูปไข่ หรือแกมรูปขอบขนาน ยาว 4-14 ซม. ปลายแหลมยาวหรือยาวคล้ายหาง ขอบจักฟันเลื่อย ก้านใบยาว 1.5-4 ซม. ช่อดอกแบบช่อเชิงลด ห้อยลง รูปทรงกระบอก ใบประดับเรียงซ้อนเหลื่อม ปลายจัก 3 พู แต่ละใบประดับมี 3 ดอก ใบประดับย่อย 1 คู่ ไม่มีกลีบดอก กลีบเลี้ยง 4 กลีบ คล้ายเกล็ดรูปแถบ ช่อดอกเพศผู้ออกเดี่ยว ๆ ออกก่อนผลิใบ ยาวได้ถึง 20 ซม. เกสรเพศผู้ 2 อัน อับเรณูเชื่อมติดกัน ช่อดอกเพศเมียมี 2-5 ช่อ เรียงแบบช่อกระจะสั้น ๆ ที่โคน ยาว 5-10 ซม. ใบประดับยาวประมาณ 3 มม. มีขนสั้นนุ่ม โคนคล้ายฟองน้ำ พูกลางรูปขอบขนาน พูข้างรูปเป็นติ่ง รังไข่ใต้วงกลีบ มี 2 ช่อง ออวุล 2 เม็ด ก้านเกสรเพศเมีย 2 อัน ติดทน ผลแห้งเมล็ดล่อน แบน รูปไข่กลับ ยาว 1.5-2 มม. มีปีกบาง ๆ ส่วนมากมีเมล็ดเดียว

พบที่อินเดีย ภูฏาน เนปาล พม่า จีน ลาว และเวียดนาม ในไทยพบกระจายทางภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่เลย เพชรบูรณ์ ภาคตะวันตกเฉียงใต้ที่กาญจนบุรี และที่เขาใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา ปราจีนบุรี และนครนายก ขึ้นตามป่าดิบเขา ความสูง 1000-1600 เมตร เปลือกนอกบางใช้ทำกระดาษ เปลือกชั้นในน้ำมันมีกลิ่นหอม มีสรรพคุณคล้ายน้ำมันมวย หรือใช้เคลือบหนัง

สกุล Betula L. หรือ birch แยกเป็นหลายสกุลย่อย มีประมาณ 60 ชนิด ส่วนมากเป็นพืชในเขตอบอุ่น พบทางซีกโลกเหนือทั้งอเมริกาและยุโรป และเอเชีย พบน้อยในอเมริกาใต้ ในไทยอาจมีมากกว่าหนึ่งชนิด ชื่อสกุลมาจากภาษาละติน “betula” ที่ใช้เรียกพืชพวก birch tree

ชื่ออื่น   กำลังพญาเสือโคร่ง, กำลังเสือโคร่ง (ชียงใหม่)

กำลังเสือโคร่ง: เปลือกลอกเป็นแผ่นบาง ๆ มีต่อมชัน ช่อดอกเพศเมียมี 2 ช่อ เรียงแบบช่อกระจะสั้น ๆ ช่อดอกห้อยลง รูปทรงกระบอก ใบประดับเรียงซ้อนเหลื่อมหนาแน่น (ภาพ: ดอยผ้าห่มปก เชียงใหม่ - โสมนัสสา แสงฤทธิ์)

เอกสารอ้างอิง

Li, P.C. and A.K. Skvortsov. (1999). Betulaceae. In Flora of China Vol. 4: 304, 306.

กำลังพญาเสือโคร่ง
วันที่ 1 กรกฎาคม 2559

Betula alnoides Buch.-Ham. ex D. Don

Betulaceae

ดูที่ กำลังเสือโคร่ง