สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



กระเช้านางพันธุรัต
วันที่ 1 มีนาคม 2559

Aristolochia phuphathanaphongiana Do

Aristolochiaceae

ไม้เถาเกาะเลื้อย ใบรูปไข่หรือแกมรูปสามเหลี่ยม ยาว 3-7 ซม. ปลายแหลมเป็นติ่งสั้น ๆ โคนรูปหัวใจลึก แผ่นใบเกลี้ยงทั้งสองด้าน เส้นโคนใบข้างละ 2 เส้น เส้นแขนงใบข้างละ 3-4 เส้น ก้านใบยาว 2-4 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจะ ยาว 4-5 ซม. ก้านช่อสั้น มี 2-8 ดอก ใบประดับรูปไข่กว้างหรือรูปหัวใจ ไร้ก้าน หุ้มแกนช่อ ยาว 0.8-1.5 ซม. ก้านดอกยาว 5-6 มม. ดอกสีม่วงหรืออมน้ำตาลดำ ยาว 2.2-2.8 ซม. หลอดกลีบดอกยาว 6-8 มม. ปลายกลีบรูปใบหอก ยาว 1.2-1.5 ซม. ด้านในมีขนยาวหนาแน่น ปากหลอดมีจุดสีขาว กระเปาะรูปกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 3-4 มม. เส้าเกสรยาว 3-4 มม. ผลรูปไข่กว้างเกือบกลม ยาว 1.3-1.4 ซม. เมล็ดรูปหัวใจ ยาว 3-4 มม. ไม่มีปีก

พืชถิ่นเดียวของไทย พบที่เขานางพันธุรัต จังหวัดเพชรบุรี ขึ้นเกาะบนหินปูน ความสูง 10-50 เมตร คำระบุชนิดตั้งตามชื่อนางลีนา ผู้พัฒนพงศ์ นักพฤกษศาสตร์ของหอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ผู้ศึกษาพืชวงศ์กระเช้าสีดา (Aristolochiaceae) ของไทย

กระเช้านางพันธุรัต: ใบรูปไข่แกมสามเหลี่ยม ใบประดับคล้ายรูปหัวใจ ไร้ก้าน ติดทน กลีบดอกด้านในมีขนหนาแน่น ผลรูปไข่กว้างเกือบกลม มี 6 สัน (ภาพ: เขานางพันธุรัต เพชรบุรี - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Do, T., C. Neinhuis and S. Wanke. (2014). New synonym of Aristolochia cambodiana Pierre ex Lecomte. Thai Forest Bulletin (Botany) 42: 96-99.

Do, T., C. Neinhuis, S. Wanke and R. Pooma. (2015). Aristolochia phuphathanaphongiana: a new species from southwestern Thailand. Nordic Journal of Botany 33: 567-571. doi 10.1111/njb.00889

Phuphathanaphong, L. (1987). Aristolochiaceae. In Flora of Thailand Vol. 5(1): 1-31.

Phuphathanaphong, L. (2006). New taxa of Aristolochia (Aristolochiaceae) from Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany) 34: 179-194.