สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



คงคาเดือด
วันที่ 17 สิงหาคม 2559

Arfeuillea arborescens Pierre

Sapindaceae

ไม้ต้น สูงได้ถึง 20 ม. แยกเพศร่วมต้น มีขนรูปดาวเป็นมัดกระจาย เปลือกมีช่องอากาศ ใบประกอบมีใบย่อย 1-4 คู่ ก้านยาว 1-2 ซม. ใบย่อยรูปไข่ ยาว 2-7 ซม. โคนเบี้ยว ขอบจักมน แผ่นใบมีขนยาวใกล้โคนเส้นกลางใบ ก้านใบยาวประมาณ 3 มม. ช่อดอกแบบช่อกระจุกแยกแขนง ยาวได้ถึง 15 ซม. ช่อย่อยยาว 2-4 ซม. ม้วนเล็กน้อย กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปรีถึงรูปขอบขนาน หรือแกมรูปไข่ ยาว 5.5-9 มม. สีแดงอมเขียว ดอกสีขาว มี 2-4 กลีบ รูปไข่กลับ ยาวประมาณ 3 มม. จานฐานดอกรูปคล้ายปาก เกสรเพศผู้ 6-9 อัน ก้านชูอับเรณูยาว 5-9 มม. รังไข่มี 3 ช่อง มีขน แต่ละช่องมีออวุล 2 เม็ด ยอดเกสรเพศเมียเรียบ ผลแห้งแตก บาง ยาว 3.2-5.5 ซม. ปีกกว้างประมาณ 2 ซม. เมล็ดสีดำ รูปรี ยาวประมาณ 5 มม. มีขน ขั้วเมล็ดขนาดเล็ก ไม่มีเยื่อหุ้ม

พบที่พม่า และภูมิภาคอินโดจีน ในไทยพบแทบทุกภาค ยกเว้นภาคใต้ ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ และป่าดิบแล้งที่เป็นเขาหินปูน ความสูงถึงประมาณ 600 เมตร

สกุล Arfeuillea Pierre ex Radlk. มีชนิดเดียว ชื่อสกุลตั้งตาม Arfeuille เพื่อนของ Jean Baptiste Louis Pierre (1833-1905) นักพฤกษศาสตร์ชาวฝรั่งเศส

ชื่อสามัญ  Hop tree

ชื่ออื่น   คงคาเดือด (ภาคกลาง); ช้างเผือก (ภาคเหนือ); ตะไล (ภาคตะวันตกเฉียงใต้); ตะไลคงคา (ชัยนาท); สมุยกุย (นครราชสีมา); หมากเล็กหมากน้อย (ภาคตะวันตกเฉียงใต้)

คงคาเดือด: ช่อดอกแบบช่อกระจุกแยกแขนง กลีบเลี้ยงขนาดใหญ่กว่ากลีบดอก รังไข่มีขน ผลมีปีกบาง ๆ (ภาพดอก: เขางู เพชรบุรี - ราชันย์ ภู่มา; ภาพผล: แก่งกระจาน เพชรบุรี - มานพ ผู้พัฒน์)

เอกสารอ้างอิง

van Welzen, P.C. (1999). Sapindaceae. In Flora of Thailand Vol. 7(1): 185.

ช้างเผือก
วันที่ 17 สิงหาคม 2559

Arfeuillea arborescens Pierre

Sapindaceae

ดูที่ คงคาเดือด

ตะไล
วันที่ 17 สิงหาคม 2559

Arfeuillea arborescens Pierre

Sapindaceae

ดูที่ คงคาเดือด

ตะไลคงคา
วันที่ 17 สิงหาคม 2559

Arfeuillea arborescens Pierre

Sapindaceae

ดูที่ คงคาเดือด

สมุยกุย
วันที่ 17 สิงหาคม 2559

Arfeuillea arborescens Pierre

Sapindaceae

ดูที่ คงคาเดือด

หมากเล็กหมากน้อย
วันที่ 17 สิงหาคม 2559

Arfeuillea arborescens Pierre

Sapindaceae

ดูที่ คงคาเดือด