สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   



ครูมวย
วันที่ 17 สิงหาคม 2559

Anisochilus harmandii Doan ex Suddee & A. J. Paton

Lamiaceae

ไม้พุ่ม สูงได้ถึง 1.5 ม. ลำต้นเป็นสี่เหลี่ยม กิ่งมีต่อมสีเหลืองอมแดง ใบเรียงตรงข้ามหรือเรียงรอบข้อ รูปใบหอก ยาว 1.5-9 ซม. ขอบจักมน จักฟันเลื่อยหรือม้วนลง แผ่นใบมีขน มักมีต่อมด้านล่าง ก้านใบยาวได้ถึง 1 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจุกไร้ก้านรอบแกนคล้ายช่อเชิงลด ยาว 10-15 ซม. บางครั้งแยกแขนง ใบประดับรูปไข่ ยาวประมาณ 3 มม. ดอกไร้ก้าน หลอดกลีบเลี้ยงยาว 3-5 มม. ด้านนอกมีขน กลีบหลังรูปขอบขนาน โค้งกลับ ยาวประมาณ 1 มม. กลีบหน้ามี 4 แฉกสั้น ๆ ขนาดเท่า ๆ กัน ขยายในผล ดอกสีขาวถึงม่วง รูปปากเปิด ยาว 0.8-1 ซม. กลีบบน 4 กลีบ รูปกลม กลีบล่างรูปขอบขนาน เว้า หลอดกลีบโค้งงอ จานฐานดอกจักเป็นพู เกสรเพศผู้ 2 คู่ ยาวไม่เท่ากัน รังไข่เกลี้ยง ก้านเกสรเพศเมียเป็นแฉกสั้น ๆ ผลย่อยเปลือกแข็งเมล็ดล่อน รูปไข่ ยาวประมาณ 1 มม.

พบในลาว และกัมพูชา ในไทยพบกระจายห่าง ๆ ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงใต้ และภาคใต้ที่ทุ่งค่าย จังหวัดตรัง ขึ้นตามทุ่งหญ้าที่ชื้นแฉะ ในป่าเต็งรังหรือป่าเบญจพรรณ ความสูงถึงประมาณ 900 เมตร

สกุล Anisochilus Wall. ex Benth. อยู่ภายใต้เผ่า Ocimeae มีีประมาณ 20 ชนิด พบในแอฟริกาและเอเชีย ในไทยมี 4 ชนิด ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “anisos” ไม่เท่ากัน และ “chilos” กลีบปาก ตามลักษณะกลีบเลี้ยงและกลีบปาก

ครูมวย: ใบเรียงตรงข้ามหรือเรียงเป็นกระจุกรอบข้อ ช่อดอกแบบช่อกระจุกไร้ก้านรอบแกนคล้ายช่อเชิงลด บางครั้งแยกแขนง ดอกไร้ก้าน รูปปากเปิด (ภาพ: เขาพระวิหาร ศรีสะเกษ - ราชันย์ ภู่มา)

เอกสารอ้างอิง

Li, X.W. and I.C. Hedge. (1994). Lamiaceae. In Flora of China Vol. 17: 268.

Suddee, S., A.J. Paton and J. Parnell. (2004). A taxonomic revision of tribe Ocimeae Dumort. (Lamiaceae) in continental South East Asia. II. Plectranthinae. Kew Bulletin 59(3): 379-387.