สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

โหมหัด

โหมหัด  สกุล
วันที่ 3 มกราคม 2561

Duplipetala Thiv

Gentianaceae

ไม้ล้มลุก ใบเรียงตรงข้าม ช่อดอกแบบช่อกระจุก ออกตามซอกใบใกล้ปลายกิ่ง กลีบเลี้ยงมี 3 หรือ 6 กลีบ โป่งพอง มีสันตื้น ๆ ผิวเป็นลายร่างแห ดอกรูปแตร มี 5-6 กลีบ กลีบดอกสั้นกว่าหลอดกลีบดอก เกสรเพศผู้เท่าจำนวนกลีบดอก ติดภายในหลอดกลีบ บางครั้งยาวไม่เท่ากัน มี 2 คาร์เพล พลาเซนตาตามแนวตะเข็บ เกสรเพศเมียรูปเส้นด้าย ยอดเกสรแยกเป็น 2 พู ผลแห้งแตกตามแนวประสาน เมล็ดขนาดเล็ก จำนวนมาก

สกุล Duplipetala แยกมาจากสกุลสามยอด Canscora เช่นเดียวกับสกุลประกายฉัตร Phyllocyclus กลีบดอกมี 5-6 กลีบ ส่วนสกุล Phyllocyclus ใบติดรอบข้อ (perfoliate) มีเพียง 2 ชนิด พบที่คาบสมุทรมลายู และไทย ชื่อสกุลหมายถึงกลีบดอกเป็น 2 เท่าของกลีบเลี้ยงในชนิด D. pentanthera (C. B. Clarke) Thiv


โหมหัด
วันที่ 3 มกราคม 2561

Duplipetala hexagona (Kerr) Thiv

Gentianaceae

ไม้ล้มลุก สูงได้ถึง 50 ซม. ลำต้นมีสันเป็นเหลี่ยมตื้น ๆ ใบรูปไข่หรือแกมรูปใบหอก ยาว 1-7 มม. ปลายแหลม แผ่นใบบาง ก้านใบสั้นมาก ใบประดับรูปใบหอก ยาว 1-5 มม. ช่อดอกสั้น มี 3-8 ดอก ก้านดอกยาวประมาณ 3 มม. หลอดกลีบเลี้ยงยาว 6-8 มม. มีสัน 6 สัน คล้ายปีก กว้างประมาณ 1 มม. มีต่อมประปราย ปลายแยกเป็นแฉกสั้น ๆ 6 แฉก ยาวประมาณ 1 มม. ดอกสีขาว หลอดกลีบยาว 7-8 มม. ปลายแยกเป็น 6 แฉก หรือ 5 แฉก แฉกยาว 2-3 มม. เกสรเพศผู้ยาว 2-4 มม. ก้านเกสรเพศเมียยาวได้ถึง 4 มม. ผลรูปขอบขนานยาว 3-4 ซม.

พืชถิ่นเดียวของไทย พบกระจายทางภาคเหนือที่เชียงใหม่ ตาก ภาคตะวันออกที่นครราชสีมา และภาคตะวันตกเฉียงใต้ที่กาญจนบุรี ขึ้นตามที่โล่งชายป่า หรือบนเขาหินปูน ความสูงถึงประมาณ 1300 เมตร

ชื่อพ้อง  Canscora hexagona Kerr

โหมหัด: หลอดกลีบเลี้ยงมีสัน 6 สัน (ภาพบนซ้าย: พบพระ ตาก - ราชันย์ ภู่มา; ภาพบนขวา: ทองผาภูมิ กาญจนบุรี - ปรีชา การะเกตุ)

โหมหัดเขา
วันที่ 3 มกราคม 2561

Duplipetala pentanthera (C. B. Clarke) Thiv

Gentianaceae

ไม้ล้มลุก สูงได้ถึง 60 ซม. ใบรูปไข่หรือแกมรูปใบหอก ยาว 3-10 ซม. ก้านใบยาว 1-4 ซม. ใบประดับรูปไข่ ติดรอบข้อ ยาว 0.5-1.3 ซม. ช่อดอกมีได้ถึง 20 ดอก ก้านดอกยาว 2-3 มม. หลอดกลีบเลี้ยงยาว 1-1.2 ซม. มีสันตื้น ๆ 3 สัน คล้ายปีก กว้างประมาณ 1.5 มม. ปลายแยกเป็นแฉก 3 แฉก ยาวประมาณ 2 มม. ดอกสีขาว หลอดกลีบยาว 1-1.5 ซม. ปลายแยกเป็น 5-6 แฉก ยาวประมาณ 3 มม. เกสรเพศผู้ยาว 2-5 มม. ก้านเกสรเพศเมียยาวได้ถึง 7 มม. ผลรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 6 มม.

พบที่คาบสมุทรมลายู ในไทยพบทางภาคตะวันออกเฉียงใต้ และภาคใต้ ขึ้นบนเขาหินปูนในป่าดิบชื้น ริมลำธาร หรือตามสันเขา ความสูงถึงประมาณ 1300 เมตร

ชื่อพ้อง  Canscora pentanthera C. B. Clarke

ชื่ออื่น   กระเพาะปลา, ผักโหมหัดเขา, โหมหัดเขา (ภาคใต้)

โหมหัดเขา: ใบประดับรูปไข่ ติดรอบข้อ หลอดกลีบเลี้ยงมีสันตื้น ๆ 3 สัน (ภาพล่าง: เขาประ-บางคราม กระบี่ - ราชันย์ ภู่มา)



เอกสารอ้างอิง

Thiv, M. (2003). A taxonomic revison of Canscora, Cracosna, Duplipetala, Hoppea, Microphium, Phyllocyclus and Schinziella (Gentianaceae-Canscorinae). Blumea 46: 25-27.

Ubolcholaket, A. (1987). Gentianaceae (Canscora). In Flora of Thailand. Vol. 5(1): 73-78.


ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช