สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

เอื้องศรีอาคเนย์

เอื้องศรีอาคเนย์
วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2561

Sirindhornia monophylla (Collett & Hemsl.) H. A. Pedersen & Suksathan

Orchidaceae

กล้วยไม้ขึ้นบนพื้นดินหรือหินปูน มีหัวใต้ดิน ส่วนมากมีใบเดียว ออกที่โคนต้น รูปรีหรือรูปไข่กว้าง ยาว 2.5-11.5 ซม. แผ่นใบมีปื้นสีเข้มกระจาย ด้านล่างมีสีม่วง โคนเรียวแคบเป็นก้านใบ ยาว 3-3.5 ซม. ช่อดอกคล้ายช่อเชิงลด ยาว 12-40 ซม. ก้านช่อยาว ใบประดับรูปใบหอก ยาว 0.4-1.6 ซม. เส้นโคนใบ 1-3 เส้น ดอกสีชมพูอมม่วง กลีบปากมีปื้นสีม่วง ดอกพลิกกลับ กลีบเลี้ยงแยกกัน กลีบบนรูปขอบขนาน ยาว 2.8-4.5 มม. กลีบคู่ข้างเบี้ยวเล็กน้อย กลีบดอกเชื่อมติดโคนกลีบเลี้ยงกลีบบน รูปขอบขนาน เบี้ยว ยาวเท่า ๆ กลีบเลี้ยง ปลายมนหรือตัด มีเส้นกลีบ 2-3 เส้น กลีบปากรูปไข่กว้างคล้ายรูปสามเหลี่ยม ยาว 3.5-6.8 มม. จัก 3 พู ปลายพูกลมหรือตัด มีกระจุกปุ่มกระจายหนาแน่น โคนมีเดือยเรียว ยาวเท่า ๆ กลีบปาก เส้าเกสรรูปกระบอง ยาว 1.5-2.8 มม. ยอดเกสรเพศเมียจัก 2 พู อับเรณูมี 2 กลุ่ม มีแป้นเหนียวที่โคนแยกกัน ก้านดอกรวมรังไข่ยาว 0.5-1.1 ซม.

พบที่จีนตอนใต้ พม่า และภาคเหนือตอนล่างของไทยที่ดอยหัวหมด จังหวัดตาก ขึ้นบนเขาหินปูนที่โล่ง ความสูง 900-1000 เมตร

สกุล Sirindhornia H. A. Pedersen & Suksathan อยู่ภายใต้วงศ์ย่อย Orchidoideae เผ่า Orchideae แยกมาจากสกุล Habenaria มี 3 ชนิด อีก 2 ชนิดเป็นพืชถิ่นเดียวทางภาคเหนือของไทย คือ เอื้องศรีเชียงดาว S. pulchella H. A. Pedersen & Indham. พบที่ดอยเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ใบประดับมีเส้นใบออกจากโคน 3-6 เส้น กลีบปากและเดือยยาวกว่าเอื้องศรีอาคเนย์ เกลี้ยง และเอื้องศรีประจิม S. mirabilis H. A. Pedersen & Suksathan พบที่ดอยหัวหมด จังหวัดตาก กลีบปากแฉกลึก กลุ่มอับเรณูมีแป้นเหนียวเชื่อมอันเดียว ชื่อสกุลตั้งเพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

ชื่อพ้อง  Habenaria monophylla Collett & Hemsl., Ponerorchis monophylla (Collett & Hemsl.) Soó

เอื้องศรีอาคเนย์: กล้วยไม้ขึ้นตามซอกหินปูน ช่อดอกคล้ายช่อเชิงลด กลีบปากจัก 3 พู ตื้น ๆ มีกระจุกปุ่มกระจายหนาแน่น โคนมีเดือยเรียว ยาวเท่า ๆ กลีบปาก (ภาพบน: ดอยหัวหมด ตาก - ปรีชา การะเกตุ); ; เอื้องศรีประจิม: ใบมีปื้นสีเข้ม แผ่นใบด้านล่างสีม่วง กลีบปากแฉกลึกช่วงโคน (ภาพล่างซ้าย: ดอยหัวหมด ตาก - ปรีชา การะเกตุ); เอื้องศรีเชียงดาว: กลีบปากและเดือยยาวกว่าเอื้องศรีอาคเนย์ เกลี้ยง (ภาพล่างขวา: ดอยเชียงดาว เชียงใหม่ - สุขสันต์ แซ่ม่า)



เอกสารอ้างอิง

Chen, X., P.J. Cribb and S.W. Gale. (2009). Orchidaceae (Ponerorchis). In Flora of China Vol. 25: 94.

Pedersen, H.Æ. (2011). Orchidaceae (Sirindhornia). In Flora of Thailand Vol. 12(1): 260-265.


ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช