สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

เหมือดขน

เหมือดขน  สกุล
วันที่ 3 มกราคม 2561

Aporosa Blume

Phyllanthaceae

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น แยกเพศต่างต้น หูใบร่วงเร็วหรือติดทน ใบเรียงเวียน มักมีต่อมตามขอบใบและมีต่อม 2 ต่อมที่โคนใบ ปลายและโคนก้านใบพอง ช่อดอกแบบช่อกระจุกแยกแขนงสั้น ๆ คล้ายช่อเชิงลด ออกตามซอกใบหรือตามกิ่ง ดอกเพศผู้ออกเป็นกระจุก ดอกเพศเมียเรียงเวียน ใบประดับมีใบเดียว ดอกขนาดเล็ก กลีบเลี้ยง 3-6 กลีบ ไม่มีกลีบดอกและจานฐานดอก เกสรเพศผู้ 2-4 อัน รังไข่มี 2 หรือ 3 ช่อง แต่ละช่องมีออวุล 2 เม็ด ไร้ก้านเกสรเพศเมีย ยอดเกสรจักเป็นพูหรือแยกจรดโคน ผลแยกแล้วแตก เมล็ดมีเยื่อหุ้ม

สกุล Aporosa เดิมอยู่ภายใต้วงศ์ Euphorbiaceae ปัจจุบันอยู่เผ่า Antidesmeae มี 82 ชนิด พบที่อินเดีย ศรีลังกา จีนตอนใต้ พม่า ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย ถึงหมู่เกาะแปซิฟิก ในไทยมี 20 ชนิด หลายชนิดมีลักษณะคล้ายกันมาก เช่น นวลเสี้ยน A. octandra (Buch.-Ham. ex D. Don) Vickery เหมือดโลด A. villosa (Lindl.) Baill., A. wallichii Hook. f. และ A. yunnanensis (Pax & K. Hoffm.) F. P. Metcalf ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “aporia” ยาก หมายถึงสกุลที่ยากในการจัดจำแนก


เหมือดขน
วันที่ 3 มกราคม 2561

Aporosa ficifolia Baill.

Phyllanthaceae

ไม้ต้น สูงได้ถึง 10 ม. มีขนหยาบยาวตามกิ่งอ่อน หูใบด้านนอก เส้นแขนงใบทั้งสองด้าน ก้านใบ และช่อดอก หูใบรูปไข่ ยาวได้ถึง 1 ซม. ร่วงเร็ว ใบรูปรีหรือรูปไข่กลับ ยาว 8-25 ซม. ขอบเรียบ ก้านใบยาว 0.5-2.5 ซม. ปลายแหลมหรือแหลมยาว โคนแหลมถึงกลม มีต่อมประปราย หยิกย่นตามเส้นใบ ช่อดอกออกตามซอกใบ ช่อดอกออกเป็นกระจุก 1-2 ช่อ ไร้ก้านช่อ ใบประดับรูปสามเหลี่ยม ขนาดเล็ก ช่อดอกเพศผู้ยาว 1.5-2.5 ซม. ดอกออกเป็นกระจุก 6-7 ดอก ก้านดอกยาว 0.3-1 มม. กลีบเลี้ยง 4-5 กลีบ รูปไข่กลับ สั้นกว่าใบประดับ เกสรเพศผู้ 2-3 อัน ยาว 1-1.5 มม. ช่อดอกเพศเมียยาว 4-7 มม. มีได้ถึง 5 ดอก ดอกไร้ก้าน กลีบเลี้ยง 4-5 กลีบ รูปไข่ ยาว 1.5-2.2 มม. รังไข่มี 2 ช่อง มีขนสั้นนุ่ม ยอดเกสรเพศเมียยาว 1-1.5 มม. แยก 2 แฉก ลึกประมาณกึ่งหนึ่ง ผลเส้นผ่านศูนย์กลาง 1-1.3 ซม. มีขนหนาแน่น เมล็ดรูปรี ยาวประมาณ 7.5 มม. เยื่อหุ้มสีส้ม

พบที่กัมพูชา และเวียดนาม ในไทยพบทางภาคตะวันออกที่สุรินทร์ ศรีสะเกษ อุบลราชธานี ขึ้นตามป่าดิบแล้ง ความสูง 200-350 เมตร

เหมือดขน: มีขนหยาบยาวกระจาย หูใบรูปไข่ ขอบใบเรียบ หยิกย่นตามเส้นใบ ผลกลม มีขนหนาแน่น เมล็ดรูปรี เยื่อหุ้มสีส้ม (ภาพ: อุบลราชธานี; ภาพหูใบ - ราชันย์ ภู่มา, ภาพผล - ปรีชา การะเกตุ)



เอกสารอ้างอิง

Schot, A.M. and P.C. van Welzen. (2005). Euphorbiaceae (Aporosa). In Flora of Thailand Vol. 8(1): 81-105.


ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช