สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

ห่อข้าวสีดา

ห่อข้าวสีดา  สกุล
วันที่ 30 พฤศจิกายน 2560

Platycerium Desv.

Polypodiaceae

เฟินอิงอาศัย เหง้าหนา มีรากและใบหุ้มหนาแน่น เกล็ดขนาดใหญ่ ใบมีสองแบบ ใบประกบต้นแนบติดที่เกาะอาศัย ติดทน บางครั้งแยกแขนง ใบแท้ออกเป็นคู่ แยกหรือไม่แยกสองแฉก ตั้งขึ้นหรือห้อยลง กลุ่มอับสปอร์เรียงกระจายทั่วกาบ มีขนกระจุกรูปดาวแทรกจำนวนมาก แต่ละกลุ่มอับสปอร์มี 64 หรือ 8 สปอร์

สกุล Platycerium มี 15 ชนิด พบในแอฟริกา มาดากัสการ์ เอเชียเขตร้อน และมี 1 ชนิดในอเมริกาใต้ ในไทยมี 4 ชนิด นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ ชื่อสกุลมาจากภาษากรีก “platys” กางออกกว้าง และ “keras” เขา ตามลักษณะของใบสร้างสปอร์


ห่อข้าวสีดา
วันที่ 30 พฤศจิกายน 2560

Platycerium coronarium (J. Koenig ex O. F. Müll.) Desv.

Polypodiaceae

เฟินอิงอาศัย เหง้าสั้น ปลายเหง้ามีเกล็ดสีน้ำตาลรูปรีหรือรูปขอบขนาน ยาว 1.5-3.5 ซม. ใบไม่สร้างสปอร์ตั้งขึ้น รูปรี ยาว 40-100 ซม. ขอบจักเป็นพู แยก 2 แฉก ลึกประมาณ 20 ซม. แฉกย่อยกว้าง ยาวประมาณ 5 ซม. ปลายแฉกกลม โคนใบมนกว้าง อวบน้ำ เส้นแขนงใบแตกแขนง เส้นแขนงใบย่อยแบบร่างแห ใบสร้างสปอร์ห้อยลง ยาว 50-200 ซม. แยก 2 แฉก หลายครั้งคล้ายกิ่ง โคนแฉกขนาดไม่เท่ากัน เส้นแขนงใบแยก 2 แฉก แผ่นกลุ่มอับสปอร์ออกเดี่ยว ๆ คล้ายรูปหอยแครง กลมหรือเว้าคล้ายรูปหัวใจ กว้าง 4-16 ซม. ยาว 2-11 ซม. มีก้าน กลุ่มอับสปอร์ติดทั่วทั้งแผ่น มีขนกระจุก

พบที่พม่า ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย ในไทยส่วนมากพบทางภาคใต้ และภาคตะวันออกเฉียงใต้ พบประปรายทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ขึ้นตามคบไม้ในป่าดิบแล้ง ป่าดิบชื้น และป่าพรุ ใบมีสรรพคุณบรรเทาอาการปวด ลดไข้

ชื่อพ้อง  Osmunda coronaria J. Koenig ex O. F. Müll.

ชื่อสามัญ  Crown strag horn, Elkhorn fern

ชื่ออื่น   กระจาด, กระปรอกกระจาด (ชลบุรี); กระเช้าสีดา (นราธิวาส); กระปรอก, หัวสีดา (ภาคใต้); กระปรอกสีดา (ตราด); ห่อข้าวสีดา (ตราด, ภาคกลาง)

ห่อข้าวสีดา: เฟินอิงอาศัย ใบไม่สร้างสปอร์ตั้งขึ้น จักเป็นพู แยก 2 แฉก โคนใบมนกว้าง อวบน้ำ ใบสร้างสปอร์ห้อยลง แยก 2 แฉก หลายครั้ง แผ่นอับสปอร์มีก้าน (ภาพ: พรุโต๊ะแดง นราธิวาส - ผาทิพย์ ช่วยเนียม)



เอกสารอ้างอิง

Lindsay, S. and D.J. Middleton. (2012 onwards). Ferns of Thailand, Laos and Cambodia. http://rbg-web2.rbge.org.uk/thaiferns/

Tagawa, M. and K. Iwatsuki. (1989). Polypodiaceae. In Flora of Thailand 3(4): 487-490.

Xianchun, Z. and M.G. Gilbert. (2013). Polypodiaceae (Platycerium). In Flora of China Vol. 2-3: 796.


ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช