สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

หมักม่อ

หมักม่อ  สกุล
วันที่ 30 พฤศจิกายน 2560

Rothmannia Thunb.

Rubiaceae

ไม้พุ่มหรือไม้ต้น ใบเรียงตรงข้ามหรือเรียงรอบข้อ 3 ใบ หูใบร่วมรูปสามเหลี่ยม ติดทน ช่อดอกแบบช่อกระจุก ออกที่ปลายกิ่งหรือซอกใบใกล้ปลายกิ่ง บางครั้งมีดอกเดียว ใบประดับขนาดเล็ก กลีบเลี้ยงรูปถ้วย ขอบเรียบหรือจักตื้น ๆ 5 กลีบ ติดทน ดอกรูปดอกเข็มหรือรูประฆัง ด้านในมักมีจุดสีม่วงอมน้ำตาลกระจาย มี 5 กลีบ เกสรเพศผู้ 5 อัน ติดภายในหลอดกลีบเหนือส่วนคอด ก้านชูอับเรณูสั้นมากหรือไร้ก้าน ยอดเกสรเพศเมียแยก 2 แฉก รูปกระบอง ยื่นพ้นปากหลอดกลีบดอก รังไข่ 2 ช่อง พลาเซนตารอบแกนร่วม ผลคล้ายผลสดมีหลายเมล็ด

สกุล Rothmannia มี 30-40 ชนิด พบในแอฟริกา มาดากัสการ์ และเอเชียเขตร้อน ในไทยมีประมาณ 8 ชนิด ชื่อสกุลตั้งตามนักพฤกษศาสตร์ชาวสวีเดน George Rothman (1739-1778)


หมักม่อ
วันที่ 30 พฤศจิกายน 2560

Rothmannia Thunb.

Rubiaceae

ไม้ต้น สูงได้ถึง 15 ม. มีขนสีน้ำตาลแดงหนาแน่นตามกิ่งและใบอ่อน หูใบรูปสามเหลี่ยมขนาดเล็ก ยาวประมาณ 3 มม. ใบเรียงตรงข้าม รูปรี รูปขอบขนาน หรือรูปใบหอกกลับ ยาว 5-15 ซม. ปลายแหลม โคนสอบเรียว ก้านใบยาว 0.5-1 ซม. ช่อดอกออกสั้น ๆ ยาว 1-2 ซม. มีได้ถึง 10 ดอก ในแต่ละช่อ ก้านดอกยาว 7-8 มม. หลอดกลีบเลี้ยงยาวประมาณ 5 มม. ปลายแยกเป็นแฉกรูปสามเหลี่ยม ยาว 1-2 มม. ดอกสีขาว รูประฆัง คว่ำลง ด้านในมีจุดสีม่วงอมน้ำตาลหนาแน่น หลอดกลีบดอกช่วงกว้างยาว 2-3 ซม. โคนคอด เรียวแคบ ยาวประมาณ 1 ซม. ปลายแยกเป็น 5 กลีบ รูปรี ยาว 1-2 ซม. พับงอกลับ มีกลิ่นหอมอ่อน ๆ เกสรเพศผู้ 5 อัน ไร้ก้าน อับเรณูรูปแถบ ยาวได้ถึง 1.5 ซม. ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 2.5 ซม. ผลสดมีหลายเมล็ด รูปรีกว้างหรือกลม ผลแก่เส้นผ่านศูนย์กลาง 3.5-4 ซม. มีสันตื้น ๆ สุกสีดำ

พบที่ภูมิภาคอินโดจีน ในไทยพบทางภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงใต้ ขึ้นตามป่าดิบแล้ง ความสูง 150-350 เมตร คำระบุชนิดตั้งตาม D.O. Witt ผู้ช่วย W.F.L. Tottenham เจ้ากรมป่าไม้ของไทยช่วงปี พ.ศ. 2444-2447

ชื่อพ้อง  Randia wittii Craib

หมักม่อ: ช่อดอกแบบช่อกระจุกสั้น ๆ ออกตามซอกใบใกล้ปลายกิ่ง ดอกสีขาว รูประฆัง คว่ำลง ด้านในมีจุดสีม่วงอมน้ำตาลหนาแน่น ผลมีสันตื้น ๆ (ภาพดอก: อุบลราชธานี - ราชันย์ ภู่มา; ภาพผล: มุกดาหาร - ปรีชา การะเกตุ)



เอกสารอ้างอิง

Chen, T. and C.M. Taylor. (2011). Rubiaceae (Rothmannia). In Flora of China Vol. 19: 304.

Craib, W.G. (1911). Contributions to the Flora of Siam. Bulletin of Miscellaneous Information Kew 1911: 392.

Puff, C., K. Chayamarit and V. Chamchumroon. (2005). Rubiaceae of Thailand. The Forest Herbarium, Bangkok.


ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช