สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

หนามพรหม

หนามพรหม
วันที่ 30 พฤศจิกายน 2560

Carissa spinarum L.

Apocynaceae

ไม้พุ่มหรือรอเลื้อย สูงได้ถึง 5 ม. กิ่งเกลี้ยงหรือมีขนละเอียด มีหนามยาว 1-3 ซม. บางครั้งแยก 2 ง่าม ปลายง่ามมักแยก 2 แฉก ใบเรียงตรงข้าม รูปไข่ รูปไข่กลับ หรือเกือบกลม ยาว 1.5-5.5 ซม. ปลายแหลมมน มีติ่งแหลม โคนรูปลิ่มถึงกลม แผ่นใบหนา เกลี้ยงหรือมีขนประปราย เส้นแขนงใบข้างละ 2-5 เส้น ก้านใบยาว 1.5-4.5 มม. ช่อดอกแบบช่อกระจุกออกตามซอกใบหรือปลายกิ่ง ยาว 1.5-4 ซม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปไข่ ยาว 1.5-3 มม. ปลายแหลม กลีบดอก 5 กลีบ เรียงซ้อนทับกันด้านขวาในตาดอก ดอกบานรูปดอกเข็ม หลอดกลีบยาว 0.5-2 ซม. ด้านในเกลี้ยงหรือมีขนสั้นนุ่ม กลีบรูปไข่หรือรูปขอบขนาน ยาว 0.2-1.5 ซม. ขอบมีขนครุย เกสรเพศผู้ 5 อัน ไม่ยื่นพ้นปากหลอดกลีบดอก ก้านชูอับเรณูสั้นมาก อับเรณูยาว 1-2.5 มม. ไม่มีจานฐานดอก รังไข่ 2 ช่อง เชื่อมติดกัน เกลี้ยงหรือมีปุ่มประปราย แต่ละช่องมีออวุล 2 เม็ด ก้านเกสรเพศเมียยาว 0.3-1.1 ซม. รวมยอดเกสร ผลสดรูปไข่หรือเกือบกลม ส่วนมากยาว 1-2 ซม. สีแดงอมชมพู สุกสีดำ มีประมาณ 4 เมล็ด

พบที่แอฟริกา เอเชีย ออสเตรเลีย และหมู่เกาะแปซิฟิก ในไทยพบทุกภาค ขึ้นตามชายป่า หรือบนเขาหินปูน ความสูงถึงประมาณ 1000 เมตร มีความผันแปรสูงโดยเฉพาะขนาดของใบ ดอก และผล มีสรรพคุณแก้ไวรัสตับอักเสบ และไขข้ออักเสบ

สกุล Carissa L. มีประมาณ 7 ชนิด พบในแอฟริกา เอเชีย ออสเตรเลีย และหมู่เกาะแปซิฟิก ในไทยมีพืชพื้นเมืองชนิดเดียว เป็นไม้ประดับ 2 ชนิด คือ มะนาวไม่รู้โห่ C. carandas L. กลีบดอกสั้นกว่าหลอดกลีบ เส้นแขนงใบข้างละ 4-12 เส้น มีถิ่นกำเนิดในอินเดีย และหีบไม้งาม C. macrocarpa (Eckl.) A. DC. กลีบดอกยาวกว่าหลอดกลีบ มีถิ่นกำเนิดในแอฟริกาใต้ ชื่อสกุลมาจากภาษาสันสกฤต “kryshina” หรือภาษามาลายาลัมในอินเดีย หมายถึงสีดำของผลสุก

ชื่อพ้อง  Carissa cochinchinensis Pierre ex Pit., C. laotica Pit. var. ferruginea Kerr

ชื่ออื่น   ขี้แฮด (ภาคเหนือ); พรม, หนามพรม (ภาคกลาง)

หนามพรหม: ปลายใบแหลมมน มีติ่งแหลม ผลสุกสีดำ (ภาพซ้าย: ดอยหัวหมด ตาก, ภาพขวา: สระบุรี; - RP); มะนาวไม่รู้โห่: กลีบดอกสั้นกว่าหลอดกลีบ เส้นแขนงใบ 4-12 เส้น (ภาพ: cultivated - RP); หีบไม้งาม: กลีบดอกยาวกว่าหลอดกลีบดอก (ภาพ: cultivated - ราชันย์ ภู่มา)



เอกสารอ้างอิง

Middleton, D.J. (1999). Apocynaceae. In Flora of Thailand Vol. 7(1): 10-13.


ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช