สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

หนามขี้แรด

หนามขี้แรด  สกุล
วันที่ 30 พฤศจิกายน 2560

Caesalpinia L.

Fabaceae

ไม้เถา ไม้พุ่ม หรือไม้ต้น ส่วนมากมีหนาม ใบประกอบ 2 ชั้น เรียงเวียน แกนกลางใบประกอบมักมีหนาม ใบประกอบย่อยเรียงตรงข้าม ใบย่อยเรียงตรงข้ามหรือเรียงสลับ ช่อดอกแบบช่อแยกแขนงหรือช่อกระจะ ฐานดอกสั้น กลีบเลี้ยง 5 กลีบ ขนาดไม่เท่ากัน เรียงซ้อนเหลื่อม กลีบล่างคล้ายหมวก กลีบดอก 5 กลีบ ขนาดไม่เท่ากัน เกสรเพศผู้ 10 อัน แยกกัน โคนมักมีขน รังไข่ไร้ก้านหรือมีก้านสั้น ๆ มีช่องเดียว ออวุลมี 1-10 เม็ด ก้านเกสรเพศเมียเรียวยาว ยอดเกสรรูปกรวยหรือจัก 2 พู ผลเป็นฝักแห้งแตกหรือไม่แตก เมล็ดกลม ๆ แบน

สกุล Caesalpinia อยู่ภายใต้วงศ์ย่อย Caesalpinioideae มีประมาณ 100 ชนิด พบทั่วไปในเขตร้อน ในไทยมี 18 ชนิด มีเพียงหางนกยูงไทย C. pulcherrima (L.) Sw. ที่เป็นไม้ประดับ ชื่อสกุลตั้งตามนักพฤกษศาสตร์ชาวอิตาลี Andreas Caesalpinus (1519-1603)


หนามขี้แรด
วันที่ 30 พฤศจิกายน 2560

Caesalpinia cucullata Roxb.

Fabaceae

ไม้เถาเนื้อแข็ง ลำต้นมีหนามแข็งและหนามโค้งทั่วไป แกนกลางใบประกอบยาว 15-30 ซม. ใบประกอบย่อยมี 2-5 ใบ ใบย่อยมี 4-5 คู่ รูปไข่ ยาว 5-10 ซม. ปลายแหลมยาว โคนเบี้ยว ก้านใบยาว 3-5 มม. ช่อดอกออกตามซอกใบ ช่อแขนงแบบช่อกระจะ ยาวได้ถึง 30 ซม. ใบประดับร่วงง่าย ดอกจำนวนมาก ก้านดอกยาว 0.5-1.5 ซม. กลีบเลี้ยงสีเขียวอมเหลืองคล้ายกลีบดอก กลีบล่างรูปคุ่ม ดอกสีเหลือง ยาวประมาณ 1 ซม. กลีบกลางสีน้ำตาลแดงคล้ายรูปผีเสื้อ ขนาดเล็กกว่ากลีบอื่น ๆ ก้านชูอับเรณูโค้งงอ ยาว 2-2.5 ซม. มีขนใกล้โคน รังไข่เกลี้ยง มีออวุล 1-2 เม็ด ก้านเกสรเพศเมียเรียวยาว ฝักแบน รูปขอบขนาน ยาว 8-12 ซม. มีปีกกว้าง 5-7 มม. เมล็ดติดประมาณกลางฝัก

พบที่อินเดีย เนปาล พม่า จีนตอนใต้ เวียดนาม ภูมิภาคมาเลเซีย และฟิลิปปินส์ ในไทยพบกระจายห่าง ๆ ทุกภาค ขึ้นตามชายป่า ริมลำธาร ในป่าดิบแล้ง ป่าดิบเขา และป่าดิบชื้น ความสูงถึงประมาณ 1000 เมตร

ชื่ออื่น   กำจาย, หนามจั่น (ภาคเหนือ); ขี้แรด (ภาคตะวันตกเฉียงใต้); วัลย์ทะลึงใหญ่ (นครราชสีมา); หนามขี้แรด (ราชบุรี); หนามค่า (เลย); หนามโค้ง, หนามจาย (ภาคกลาง)

หนามขี้แรด: ลำต้นมีหนามแข็งและหนามโค้งทั่วไป ช่อแขนงแบบช่อกระจะ กลีบเลี้ยงสีเขียวอมเหลืองคล้ายกลีบดอก กลีบล่างรูปคุ่ม ดอกสีเหลือง กลีบขนาดไม่เท่ากัน (ภาพ: ทุ่งใหญ่นเรศวร กาญจนบุรี - ปรีชา การะเกตุ)

หนามขี้แรด
วันที่ 29 กรกฎาคม 2559

Streblus taxoides (Heyne ex Roth) Kurz

Moraceae

ดูที่ ข่อยน้ำ



เอกสารอ้างอิง

Larsen, K., S.S. Larsen and J.E. Vidal. (1984). Leguminosae-Caesalpinioideae. In Flora of Thailand Vol. 4(1): 61-82.


ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช