สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

หญ้าแม่มด

หญ้าแม่มด  สกุล
วันที่ 30 ตุลาคม 2560

Striga Lour.

Orobanchaceae

ไม้ล้มลุกกึ่งเบียนรากพืชอื่น ลำต้นเป็นเหลี่ยม ใบเรียงตรงข้ามช่วงโคน เรียงเวียนช่วงบน เรียวแคบ บางครั้งลดรูปคล้ายเกล็ด ดอกออกเดี่ยว ๆ ตามซอกใบหรือคล้ายช่อเชิงลด ใบประดับคล้ายใบ ใบประดับย่อย 2 ใบ ติดที่โคนกลีบเลี้ยง กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันเป็นหลอด มีสันตามยาว ปลายแยกเป็น 5 กลีบ กลีบดอกรูปปากเปิด หลอดกลีบโค้ง กลีบบน 2 กลีบ สั้นกว่ากลีบล่าง กลีบล่าง 3 กลีบ เกสรเพศผู้ 2 คู่ ยาวไม่เท่ากัน อับเรณูมีช่องเดียว ติดด้านหลัง รังไข่มี 2 ช่อง เกลี้ยง ยอดเกสรเป็นตุ่ม ผลแห้งแตก เมล็ดขนาดเล็ก จำนวนมาก มีริ้วตามยาว

สกุล Striga เคยอยู่ภายใต้วงศ์ Scrophulariaceae มีประมาณ 40 ชนิด ส่วนมากพบในแอฟริกา พบประปรายในเอเชีย ออสเตรเลีย และหมู่เกาะแปซิฟิก ในไทยมี 2 ชนิด ชื่อสกุลเป็นภาษาละติน หมายถึงมีริ้วหรือสันตามลักษณะกลีบเลี้ยง


หญ้าแม่มด
วันที่ 30 ตุลาคม 2560

Striga asiatica (L.) Kuntze

Orobanchaceae

ไม้ล้มลุก สูง 10-30 ซม. มีขนหยาบทั่วไป ส่วนมากไม่แตกกิ่ง ใบรูปแถบ ยาว 0.5-2 ซม. หรือลดรูป ดอกออกเดี่ยว ๆ หรือคล้ายช่อเชิงลด มีใบประดับคล้ายใบ ใบประดับย่อยรูปลิ่มแคบ ยาวประมาณ 2 มม. กลีบเลี้ยงยาว 5-8 มม. มีสัน 10 สัน กลีบแฉกลึกประมาณกึ่งหนึ่ง รูปใบหอก ปลายแหลมยาว ดอกสีเหลืองหรือแดง หลอดกลีบดอกยาว 1-1.3 ซม. ด้านนอกมีขนต่อม กลีบบนรูปรีกว้าง ยาวประมาณ 3 มม. กลีบล่างรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 5 มม. ขอบมีขน ผลรูปไข่หรือเกือบกลม ยาว 2-3 มม. มีกลีบเลี้ยงหุ้ม

พบที่แอฟริกา และเอเชียเขตร้อน ในไทยพบทุกภาค ขึ้นตามที่โล่ง ทุ่งหญ้า หรือลานหิน ความสูงถึงประมาณ 800 เมตร ทั้งต้นมีสรรพคุณฆ่าพยาธิ

ชื่อพ้อง  Buchnera asiatica L.

ชื่อสามัญ  Witch weed

หญ้าแม่มด: ใบรูปแถบ หรือลดรูปคล้ายเกล็ด ดอกสีเหลืองหรือแดง (ภาพบนซ้าย: ระนอง - RP; ภาพบนขวา: นาทม, นครพนม - ปรีชา การะเกตุ)

หญ้าแม่มดใหญ่
วันที่ 30 ตุลาคม 2560

Striga masuria (Buch.-Ham. ex Benth.) Benth.

Orobanchaceae

ไม้ล้มลุก สูง 30-80 ซม. มีขนหยาบทั่วไป บางครั้งแตกกิ่ง ใบรูปแถบ ยาว 1.5-4 ซม. ดอกออกเดี่ยว ๆ ดูคล้ายช่อเชิงลด ใบประดับคล้ายใบ ยาว 0.3-1 ซม. ใบประดับย่อยรูปลิ่มแคบ ยาว 3-5 มม. ก้านดอกสั้น กลีบเลี้ยงยาว 0.8-1.2 ซม. ขยายเล็กน้อยในผล มีสัน 15 สัน กลีบแฉกลึกเกินกึ่งหนึ่ง รูปใบหอก ปลายแหลมยาว ดอกส่วนมากสีชมพูหรือขาว หลอดกลีบดอกยาว 2-2.5 ซม.<ฝb> ด้านนอกมีขนต่อม กระจาย กลีบบนรูปรีกว้าง กว้างประมาณ 6 มม. ยาวประมาณ 5 มม. กลีบล่างรูปขอบขนานหรือรูปใบหอกกลับ ยาว 1-1.2 ซม. ขอบมีขนยาว ผลรูปไข่หรือรูปขอบขนาน ยาว 6-7 มม. มีกลีบเลี้ยงหุ้ม

พบที่อินเดีย เนปาล จีนตอนใต้ พม่า ภูมิภาคอินโดจีน และฟิลิปปินส์ ในไทยพบกระจายทางภาคเหนือ ภาคตะวันออกที่ชัยภูมิ ภาคตะวันออกเฉียงใต้ที่ปราจีนบุรี และภาคตะวันตกเฉียงใต้ที่กาญจนบุรี ขึ้นตามทุ่งหญ้า ชายป่าเบญจพรรณ หรือเขาหินปูน ความสูงถึงประมาณ 1100 เมตร

ชื่อพ้อง  Buchnera masuria Buch.-Ham. Ex Benth.

หญ้าแม่มดใหญ่: ใบรูปแถบ ดอกออกเดี่ยว ๆ ดูคล้ายช่อเชิงลด กลีบเลี้ยงแฉกลึกเกินกึ่งหนึ่ง ดอกสีชมพู (ภาพล่าง: กาญจนบุรี - ราชันย์ ภู่มา)



เอกสารอ้างอิง

Hong, D., H. Yang, C.L. Jin, M.A. Fischer, N.H. Holmgren and R.R. Mill. (1998). Scrophulariaceae. In Flora of China Vol. 18: 88.

Yamazaki, T. (1990). Scrophulariaceae. In Flora of Thailand Vol. 5(2): 231-233.


ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช