สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

หญ้าดอกลาย

หญ้าดอกลาย  สกุล
วันที่ 30 ตุลาคม 2560

Swertia L.

Gentianaceae

พืชล้มลุก แตกกิ่งต่ำจำนวนมาก กิ่งมักเป็นเหลี่ยม ใบเรียงตรงข้าม ไร้ก้าน ช่อดอกแบบช่อกระจุกหรือช่อแยกแขนง กลีบเลี้ยงและกลีบดอกจำนวนอย่างละ 4-5 กลีบ หลอดกลีบเลี้ยงสั้น กลีบดอกแยกเกือบจรดโคน มีต่อมน้ำต้อยที่โคนกลีบด้านใน 1-2 ต่อม ที่โคนมีหรือไม่มีแผ่นเกล็ด เกสรเพศผู้ 4-5 อัน ติดที่โคนกลีบดอก ก้านชูอับเรณูแบน โคนแผ่กว้าง อับเรณูติดด้านหลัง ไหวได้ รังไข่มีช่องเดียว ยอดเกสรเพศเมียจัก 2 พู ผลแห้งแตก เมล็ดจำนวนมาก ขนาดเล็ก

สกุล Swertia อยู่ภายใต้วงศ์ย่อย Gentianeae มีประมาณ 135 ชนิด ส่วนมากพบในแอฟริกา และเอเชีย ในไทยมี 4 ชนิด ชื่อสกุลตั้งตามนักสมุนไพรชาวดัตช์ Emanuel Swert (1552-1612)


หญ้าดอกลาย
วันที่ 30 ตุลาคม 2560

Swertia calcicola Kerr

Gentianaceae

ไม้ล้มลุก สูงได้ถึง 30 ซม. ใบรูปรีหรือรูปไข่ ยาว 1-3 ซม. ปลายแหลม โคนสอบ กลีบเลี้ยงและกลีบดอกจำนวนอย่างละ 4-5 กลีบ ก้านดอกยาว 1.5-3.5 ซม. กลีบเลี้ยงรูปรี ยาว 4-5 มม. ปลายแหลม ดอกสีขาว มีริ้วยาวสีม่วง กลีบรูปไข่ ยาว 0.7-1.3 ซม. ปลายแหลม ขอบเว้าเล็กน้อย โคนมีต่อมน้ำต้อย 2 ต่อม ล้อมรอบด้วยขนยาวประมาณ 0.7 มม. ยกเว้นที่โคนต่อม เกสรเพศผู้เท่าจำนวนกลีบดอก ก้านชูอับเรณูยาว 3-5 มม. อับเรณูยาวประมาณ 1 มม. ผลรูปขอบขนาน ยาว 5-8.5 มม.

พืชถิ่นเดียวของไทย พบทางภาคเหนือที่ดอยอินทนนท์ และดอยเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ขึ้นตามที่โล่งบนเขาหินปูนหรือทุ่งหญ้า ความสูง 2000-2100 เมตร

ชื่ออื่น   ตากะปอ (กะเหรี่ยง-เชียงใหม่); หญ้าดอกลาย (ทั่วไป)

หญ้าดอกลาย: S. calcicola กลีบดอกรูปไข่ มีลายเป็นริ้วสีม่วง โคนกลีบมีต่อมน้ำต้อย 2 ต่อม ล้อมรอบด้วยขนสั้น (ภาพ: ดอยอินทนนท์ เชียงใหม่ - สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)

หญ้าดอกลาย
วันที่ 30 ตุลาคม 2560

Swertia striata Collett & Hemsl.

Gentianaceae

ไม้ล้มลุก สูง 30-60 ซม. ใบรูปขอบขนานหรือรูปใบหอก ยาว 3-4 ซม. ปลายแหลม โคนสอบ ไร้ก้าน กลีบเลี้ยงและกลีบดอกจำนวนอย่างละ 5 กลีบ ก้านดอกยาว 5-10 มม. กลีบเลี้ยงรูปใบหอก ยาว 5-8 มม. ปลายแหลมหรือแหลมยาว ดอกสีขาว มีริ้วยาวสีม่วง กลีบรูปรีหรือรูปขอบขนาน ยาว 0.8-1 ซม. ปลายแหลม ขอบเว้าเล็กน้อย โคนกลีบมีต่อมน้ำต้อย 2 ต่อม มีเกล็ดที่โคน ขอบมีขนยาวประมาณ 2 มม. ยกเว้นปลายต่อม เกสรเพศผู้ 5 อัน ก้านชูอับเรณูยาว 4-5 มม. อับเรณูยาว 1-3 มม. ผลรูปขอบขนาน ยาว 0.7-1 ซม.

พบที่พม่า และภาคเหนือของไทยที่ดอยเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ขึ้นตามที่โล่งบนเขาหินปูน ความสูง 1700-1800 เมตร

หญ้าดอกลาย: S. striata กลีบดอกรูปขอบขนาน มีริ้วยาวสีม่วง โคนกลีบมีต่อมน้ำต้อย 2 ต่อม ขอบมีขนยาว (ภาพ: ดอยเชียงดาว เชียงใหม่ - สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล)

หญ้าดอกลาย
วันที่ 30 ตุลาคม 2560

Swertia angustifolia Buch.-Ham. ex D. Don

Gentianaceae

ดูที่ หญ้าดีควาย



เอกสารอ้างอิง

Ho, T.N. and J. Pringle. (1995). Gentianaceae. In Flora of China Vol. 16: 116.

Uboncholaket, A. (1987). Gentianaceae. In Flora of Thailand Vol. 5(1): 90-92.


ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช