สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ)
(Concise Encyclopedia of Plants in Thailand)


หมวดตัวอักษร 


Index to botanical names


ค้นหาคำศัพท์
ค้นหาคำศัพท์   

หญ้าจิ้มฟันควาย

หญ้าจิ้มฟันควาย
วันที่ 30 ตุลาคม 2560

Arundina graminifolia (D. Don) Hochr.

Orchidaceae

กล้วยไม้ดิน สูง 1.5-2.5 ม. ใบรูปแถบคล้ายหญ้า เรียงเวียน ยาว 10-30 ซม. ปลายแหลม โคนเป็นกาบหุ้มลำต้น ช่อดอกแบบช่อกระจะหรือช่อแยกแขนง ออกตามปลายกิ่ง แกนช่อยาวได้กว่า 50 ซม. ดอกจำนวนมาก บานทีละ 1-2 ดอก ใบประดับรูปสามเหลี่ยม ปลายมีติ่งแหลม ยาว 3-9 มม. ติดทน ดอกสีขาว สีชมพู หรือม่วง กลีบปากสีเข้มมีปื้นสีเหลืองที่โคน กลีบเลี้ยงรูปใบหอก ยาวเท่า ๆ กัน ยาว 2.2-4.7 ซม. กลีบคู่ข้างเบี้ยวเล็กน้อย กลีบดอกรูปรีหรือรูปไข่ ยาว 2-5 ซม. กลีบปากยาว 2.5-5 ซม. ปลายกลีบแยก 3 แฉก แฉกข้างโคนม้วนห่อเส้าเกสร ปลายกลีบกลม แฉกกลางขอบย่น ปลายจักลึก 2 แฉก เส้าเกสรตรง ปลายกว้าง ยาว 1.4-2 ซม. กลุ่มเรณู 8 กลุ่ม แยกเป็น 2 กลุ่มย่อย รังไข่รวมก้านดอกยาว 1-3.3 ซม. ผลแห้งแตกรูปกระสวย ห้อยลง ยาว 3-5 ซม.

พบที่อินเดีย ภูฏาน เนปาล จีน ไต้หวัน พม่า ภูมิภาคอินโดจีนและมาเลเซีย ในไทยกระจายพบทุกภาค ขึ้นตามที่โล่ง ชายป่า ความสูงถึงประมาณ 2000 เมตร มีความผันแปรสูงโดยเฉพาะสีของดอก แยกเป็น subsp. caespitosa (Aver.) H. A. Pedersen & Schuit. หรือเอื้องใบไผ่ภูวัว ลำต้นและดอกขนาดเล็กกว่า ใบแคบกว่า ผลตั้งขึ้น พบตามริมลำธารขนาดเล็กที่น้ำท่วมถึง เขตการกระจายพันธุ์คล้ายกับหญ้าจิ้มฟันควาย ในไทยพบที่ภูวัว จังหวัดบึงกาฬ

สกุล Arundina Blume อยู่ภายใต้วงศ์ย่อย Epidendroideae เผ่า Arethuseae มีเพียงชนิดเดียว ชื่อสกุลมาจากภาษาละติน “arundo” อ้อหรือกก ตามลักษณะวิสัย

ชื่อพ้อง  Bletia graminifolia D. Don

ชื่อสามัญ  Bamboo orchid

ชื่ออื่น   แขมดอกขาว, แขมเหลือง, ง้วนตากหงาย, ม้วนตักหงาย, ห้อนตักหงาย, เอื้องใบไผ่, ฮ้วนตักหงาย (ภาคเหนือ); น้ำทราย (ลำปาง); ยี่โถปีนัง (กรุงเทพฯ); หญ้าจิ้มฟันควาย, หญ้าแผงสี, หญ้าแยงแย่ (สตูล)

หญ้าจิ้มฟันควาย: ช่อดอกแบบช่อกระจะหรือช่อแยกแขนง กลีบปากสีเข้มมีปื้นสีเหลืองที่โคน ผลห้อยลง (ภาพบนซ้าย: นราธิวาส - ราชันย์ ภู่มา; ภาพบนขวา: น้ำหนาว เพชรบูรณ์ - ปรีชา การะเกตุ); เอื้องใบไผ่ภูวัว: ใบและดอกขนาดเล็กกว่า มีทั้งดอกสีอ่อนและสีเข้ม (ภาพ: ภูวัว บึงกาฬ; ภาพล่างขวา - นัยนา เทศนา, ภาพล่างซ้าย - ปรีชา การะเกตุ)



เอกสารอ้างอิง

Pedersen, H.Æ. (2014). Orchidaceae (Arundina). In Flora of Thailand Vol. 12(2): 327-330.

Seidenfaden, G. (1986). Orchid genera in Thailand. Opera Botanica 89: 16.

Seidenfaden, G. and J.J. Wood. (1992). The Orchids of Peninsular Malaysia and Singapore. Olsen & Olsen, Fredensborg, Denmark.


ความพึงพอการใช้งาน Web Site หน้าสารานุกรมพืช