>> ˹éÒáá
สถานีวิจัยสัตว์ป่าดอยเชียงดาว
 
       สถานีวิจัยสัตว์ป่าดอยเชียงดาวตั้งอยู่ที่บ้านถ้ำตำบลเชียงดาวอำเภอเชียงดาวจังหวัดเชียงใหม่ติดต่อกับเชิงเขาดอยเชียงดาวตรงบริเวณสบห้วย
แม่ก๊ะ ที่ระดับความสูงประมาณ 490 เมตร บริเวณพิกัดละติจูด 19 ลิปดา 21 องศาเหนือ ลองติจูด 98 ลิปดา 55 องศาตะวันออก ภายในท้องที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยเชียงดาว
วัตถุประสงค์

       1. สำรวจชนิด การกระจายถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า และระบบนิเวศของพื้นที่ภาคเหนือ
       2. เก็บรวบรวมตัวอย่างสัตว์ปา และพรรณพืชเพื่อการค้นคว้า
       3. ค้นคว้าเทคนิคในการศึกษาสัตว์ป่า
       4. ประสานความร่วมมือให้แก่นักวิจัยอื่นที่เข้ามาปฏิบัติงาน
       5. ให้บริการทางวิชาการและเผยแพร่ความรู้จากงานวิจัยแก่นักเรียน นักศึกษา และประชาชนทั่วไป


ลักษณะภูมิประเทศ

       ดอยเชียงดาว เป็นชื่อเขาหินปูนล้วนทั้งลูก มีความสูงระหว่าง 300 - 2,225 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง ดอยเชียงดาวสูงเป็นอันดับ 3 ของประเทศ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของแอ่งที่ราบเชียงดาว บนที่ราบลุ่มแม่น้ำปิงตอนบน ที่ละติจูด 19 ลิปดา 21 องศา-19 ลิปดา 27องศาเหนือ และลองติจูด 98 ลิปดา 58 องศา- 88 ลิปดา 55 องศา ตะวันออก พื้นที่มีความลาดชันสูงมาก ตั้งแต่ 45 ลิปดา 71 องศา และเป็นหน้าผา ป่าโดยรวมมีสังคมพืชเป็นลักษณะเฉพาะแบบป่าละเมาะเขา หรือกึ่งแถบหนาว (Subalpine vagetation) ที่มีพรรณไม้พุ่มเตี้ยของเขตหนาวจำนวนมาก และเป็นพืชเฉพาะถิ่นเป็นส่วนใหญ่ เป็นต้นกำเนิดของลำห้วยหลายสาย คือ ห้วยนาเลา ห้วยแม่ผาตั้ง ห้วยโป่ง ห้วยแม่กืด ห้วยหก ห้วยแม่สาว แม่มาด แม่ก๊ะ แม่ทะ และห้วยแม่ลุ ไหลผ่านที่ราบเชียงดาวลงสู่แม่น้ำปิง ส่วนห้วยแม่เหยือง ห้วยปลาเลา ไหลลงสู่แม่น้ำแตง และแม่คองมาทางทิศตะวันตก


ลักษณะภูมิอากาศ

      ภูมิอากาศของเทือกเขาดอยเชียงดาว เป็นแบบภาคพื้นทวีป สภาพอากาศสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ฤดูคือฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่เดือน กุมภาพันธ์จนถึง เดือนพฤษภาคม มีอุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย 29.1 องศาเซลเซียส เดือนเมษายนเป็นช่วงมีอุณหภูมิสูงสุด ฤดูฝนเริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคม มีอุณหภูมิระหว่าง 26.1 – 27.1 องศาเซลเซียส มีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 1,300 มิลลิเมตรต่อปี ฤดูหนาวได้รับอิทธิพลโดยตรง จากลมหนาว ที่พัดผ่านลงมา ตอนกลางของทวีปเอเชียและทวีปนจีน เริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน ถึงเดือนมกราคม มีอุณหภูมิเฉลี่ยต่ำสุดในกลางเดือนธันวาคม ถึงกลางเดือนมกราคม 6.7 องศาเซลเซียส อากาศเย็นและแห้งบริเวณยอดดอยอากาศหนาวถึงหนาวจัดบางปีอุณหภูมิจะลดลงต่ำสุดคือต่ำกว่า 0  องศาเซลเซียสซึ่งจะเกิด ปรากฎการณ น้ำค้างแข็งในตอนเช้าลักษณะเป็นเกล็ดสีขาวตามยอดหญ้า์ ที่เรียกเป็นภาษาท้องถิ่นว่า“เหมยขาบ”


ชนิดป่าและพรรณไม้

         ดอยเชียงดาวเป็นพื้นที่ ที่มีความหลากหลายของสภาพป่าและพรรณพฤกษชาติสูงยิ่ง มีพรรณไม้ประมาณ 1,800 ชนิด มีพืชเฉพาะถิ่น (Endemic species) จำนวนมาก สามารถแบ่งสภาพป่าออกเป็น 2 ระดับ ได้แก่

         - ระดับล่างจาก 300-900 เมตร ประกอบด้วย ป่าดิบแล้ง และป่าเบญจพรรณชื้น
           ระดับบนจาก 1,100-2,250 เมตร ประกอบด้วย ป่าดิบเขา และป่าเปิดที่สูง
         - บริเวณป่าที่ระดับความสูง 900-1,100 เมตร เป็นรอยแบ่ง (Transition zone) ที่แยกป่าระดับบนและล่างจากกันอย่างชัดเจน

สภาพป่าของดอยเชียงดาวจำแนกออกได้เป็น 4 ประเภท ดังนี้
           1. ป่าดิบแล้ง Dry evergreen forest
           2. ป่าเบญจพรรณชื้น Moist upper mixed deciduous forest
           3. ป่าดิบเขา Hill evergreen forest ซึ่งแยกเป็น
              - ป่าดิบเขาที่ระดับ 1,100 – 1,500 เมตร
              - ป่าดิบเขาที่ระดับ 1,500 – 2,250 เมตร
          4. ป่าละเมาะเขา Open scrubforest (subalpine vegetation)


สัตว์ป่า
         สัตว์ป่าที่สำรวจพบโดยนักวิจัยคณะต่างๆ ได้แก่ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 42 ชนิด ปลา 91 ชนิด นก 284 ชนิดสัตว์เลื้อยคลาน 35 ชนิด สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 24 ชนิด ซึ่งมีสัตว์ที่หายากและมีถิ่นจำเพาะ เช่น กวางผา (Nemorhaedus caudatus) เลียงผา (Capricornis sumatraensis) ไก่ฟ้าหางลายขวาง (Syrmaticus humiae) นกกินแมลงเด็กแนน (Stachyris rodolpohei) เต่าปูลู (Platystemon megacephalum) เต่าเดือย (Manouria impressa) กระท่าง (Tylototrion verrucosus) ปลาค้อเชียงดาว (Schistura n. sp.) ปลาบู่น้ำตกเชียงใหม่ (Rhinogobius chiangmaiensis)และเนื่องจากมีภูมิประเทศที่มีลักษณะพิเศษจึงคาดว่าจะมีสัตว์หายากอีกหลายชนิด


งานวิจัย

         1. ชีววิทยาการสืบพันธุ์ของนกกางเขนน้ำ 3 ชนิด (หลังเทา, หลังดำ, หัวขาว)
         2. ชีววิทยาการสืบพันธุ์ของนกปลีกล้วยเล็ก
         3. การกระจายและความคล้ายคลึงของชนิดนกตามระดับความสูงจากระดับน้ำทะเล
         4. ความคล้ายคลึงของชนิดนกที่หากินเป็นฝูงผสม
         5. การทำรังของนกชนิดต่างๆ ในลุ่มน้ำห้วยแม่ก๊ะ และห้วยแม่มาด
         6. การสำรวจชนิดและจัดทำบัญชีรายชื่อของสัตว์ป่า ถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าที่อาศัยอยู่ ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยเชียงดาว

จุดที่น่าสนใจ

         เนื่องจากภูมิประเทศเป็นเขาหินปูนลูกใหญ่ จึงพบถ้ำขนาดใหญ่น้อย มากกว่า 20 ถ้ำ โดยมีถ้ำใหญ่ที่สุดและยาวที่สุดคือ ถ้ำเชียงดาว ซึ่งเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญของอำเภอเชียงดาว ภายในถ้ำยังมีธารน้ำใต้ดินขนาดใหญ่ที่มีน้ำไหลออกทางปากถ้ำเชียงดาวเป็นธารน้ำสำคัญของชุมชนต่างๆ


การเดินทาง

         การเดินทางไปยังสถานีวิจัยสัตว์ป่าดอยเชียงดาว โดยทางรถยนต์จากจังหวัดเชียงใหม่ ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 107 เชียงใหม่-ฝาง ผ่านทางอำเภอแม่ริม อำเภอแม่แตง ถึงอำเภอเชียงดาว ระยะทางประมาณ 70 กิโลเมตร แล้วแยกซ้ายฃมือที่ข้างโรงแรมเชียงดาวอินน์เข้าสู่เส้นทางเที่ยวถ้ำเชียงดาว เดินทางประมาณ 3 กิโลเมตร จะมีทางแยกซ้ายมือ ไปยังหมู่บ้านยางปู่โต๊ะ สุดเส้นทางที่สถานีวิจัยสัตว์ป่าดอยเชียงดาว ระยะทางประมาณ 3 กิโลเมตร รวมระยะทางจากเชียงใหม่ถึงตัวสถานีวิจัยสัตว์ป่าดอยเชียงดาวประมาณ 76 กิโลเมตร


สถานที่ติดต่อ

         สถานีวิจัยสัตว์ป่าดอยเชียงดาว
         ตู้ ปณ. 12 อำเภอเชียงดาว
         จังหวัดเชียงใหม่ 50170